Αγία Φιλοθέη: Η Φιλοθέη ή Παρασκευή Μπενιζέλου, όπως ήταν το κοσµικό της όνοµα, ήταν µοναχή µε σηµαντική φιλανθρωπική και κοινωνική δράση κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας του 16ου αιώνα. H Ορθόδοξη Εκκλησία την έχει ανακηρύξει αγία και είναι στενά συνδεδεµένη µε την πόλη των Αθηνών.

Αγία Φιλοθέη: Τι γιορτάζουμε σήμερα 19 Φεβρουαρίου

Τα νεανικά χρόνια

Γεννήθηκε το 1522, καταγόµενη από την αθηναϊκή αρχοντική οικογένεια των
Μπενιζέλων. Η Ρηγούλα ή Ρεβούλα (Παρασκευούλα), όπως ήταν το κοσµικό της
όνοµα, ήταν κόρη του Αγγέλου Μπενιζέλου και της Σηρίγης Παλαιολογίνας, γόνος
της ιστορικής βυζαντινής οικογένειας. Καθώς η Ρηγούλα µεγάλωνε, διακρινόταν για
το ήθος και την ευφυΐα της. Έλαβε µόρφωση εξαιρετική, κάτι σπάνιο για κορίτσι της
εποχής της. Το πατρικό σπίτι της Ρεβούλας βρισκόταν εκεί που σήµερα υψώνεται το
µέγαρο αρχιεπισκοπής Αθηνών, γι’ αυτό άλλωστε, η οδός αυτή ονοµάζεται οδός
Αγίας Φιλοθέης.
Σε ηλικία 14 ετών οι γονείς της αποφάσισαν να την παντρέψουν µε τον κατά πολύ
µεγαλύτερό της Ανδρέα Χειλά, ο οποίος ανήκε σε αρχοντική οικογένεια της Αθήνας.
Ήταν ένας γάµος ενάντια στη θέλησή της, που διήρκεσε τρία χρόνια, έπειτα η
Ρεβούλα έµεινε χήρα.
Στα 17 της χρόνια ήταν όµορφη, πάµπλουτη, καταγόµενη από δύο αρχοντικές και
σηµαντικές οικογένειες, µορφωµένη και ελεύθερη. Εύκολα εννοεί κανείς πόσο
περιζήτητη νύφη ήταν και οι σηµαντικότερες οικογένειες της Αθήνας και όχι µόνο,
την διεκδικούσαν για νύφη τους. Οι γονείς της την πίεζαν έντονα να συνάψει δεύτερο γάµο,

όµως αυτή τη φορά η Ρεβούλα δεν εισάκουσε την επιθυµία των γονέων της,
δηλώνοντας ότι επιθυµεί να ακολουθήσει ασκητική ζωή. Επιδόθηκε σε φιλανθρωπικό
έργο και δέκα χρόνια µετά το θάνατο των γονιών της εκάρη µοναχή µε το όνοµα
Φιλοθέη.

Η κοινωνική της δραστηριότητα

Η µοναχή Φιλοθέη ανακαίνισε το ναΐσκο του Αγίου Ανδρέα, ο οποίος βρισκόταν
στον περίβολο του πατρικού της αρχοντικού, µετατρέποντάς τον σε κοινόβιο. Το
Καθολικό του Αγίου Ανδρέα και το πηγάδι της µονής της σώζονται µέχρι σήµερα
στον περίβολο της Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Στο κοινόβιο αυτό εισήλθε πρώτη ως
Ηγουµένη µαζί µε άλλες µοναχές, κόρες επιφανών οικογενειών της Αθήνας.
Εκείνη την εποχή, αρχίζει το φιλανθρωπικό, κοινωνικό, εκπαιδευτικό και εθνικό έργο
της Φιλοθέης.

Στο έργο αυτό αφιέρωσε την πατρική και προσωπική της περιουσία.
Ιδρύει σχολεία, βιοτεχνικά και χειροτεχνικά εργαστήρια, νοσοκοµεία, ξενοδοχεία,
ορφανοτροφεία, κ.α. Το συγκρότηµα αυτό ονοµάζεται «Παρθενώνας» και εκεί
βρίσκουν καταφύγιο και περίθαλψη (υλική και πνευµατική) αδιακρίτως Έλληνες και
Τούρκοι. Προσφέρει µεγάλα ποσά για την απελευθέρωση των αιχµαλώτων, ενώ
ιδιαιτέρως φροντίζει για τη φυγάδευση των γυναικών στα νησιά, προκαλώντας
όλεθρο στα χαρέµια των Τούρκων.

Παράλληλα, ιδρύει παραρτήµατα στο Χαλάνδρι, τα Πατήσια, το Ψυχικό, την Καλογρέζα. Στην περιοχή του Ψυχικού άνοιξε ένα
πηγάδι για να ξεκουράζονται οι κατάκοποι αγρότες που δούλευαν ώρες κάτω από το
ζεστό ήλιο και το νερό ήταν λιγοστό στην αττική γη. Λέγεται ότι από το ψυχικό αυτό
της µοναχής Φιλοθέης πήρε η περιοχή το όνοµά της. Και η περιοχή της Καλογρέζας
οφείλει το όνοµά της από τη µονή που εκεί ίδρυσε η Φιλοθέη, τη µονή της
Καλογραίας, όπως την αποκαλούσαν οι Αθηναίοι (και από παραφθορά της λέξης,
µονή της Καλογρέζας, σύµφωνα µε άλλη ετυµολογία, “καλογρέζα” σηµαίνει
“µοναχή” στην αρβανίτικη διάλεκτο).

Βασική επιδίωξη της Φιλοθέης ήταν η τόνωση του ορθόδοξου ιδεώδους και η
διατήρηση της ελληνικής συνείδησης. Το έργο της, κατά βάση εθνικό και
θρησκευτικό, ξεπέρασε τα όρια της Αθήνας και έγινε γνωστό σε όλη την Ελλάδα.
Αδιαφιλονίκητη ιστορική επιβεβαίωση για το έργο αυτό παρέχει η αλληλογραφία της
Φιλοθέης µε τη Γερουσία της Βενετίας (1583), από την οποία ζητούσε οικονοµική
βοήθεια.

Το τέλος της

Η δραστηριότητα αυτή όµως προκάλεσε την οργή των Τούρκων, οι οποίοι µε τη
συνεργασία Αθηναίων µεγαλογαιοκτηµόνων (οι οποίοι έβλεπαν να διαταράσσονται οι
σχέσεις τους µε τους Τούρκους, εξαιτίας της δράσης της Φιλοθέης και ως εκ τούτου
θίγονταν τα συµφέροντά τους) συνέλαβαν την Αγία, την φυλάκισαν, λεηλάτησαν τα
µοναστήρια και ιδρύµατά της και βασάνισαν την ίδια. Η τοπική δηµογεροντία
παρενέβη και άφησαν ελεύθερη τη Φιλοθέη.

Η Φιλοθέη µετέφερε τη µονή της στο µέχρι τότε µετόχι του Αγίου Ανδρέα (το
Καθολικό της Μονής σώζεται µέχρι σήµερα, αποτελεί ενοριακό ναό και βρίσκεται
στην οδό Λευκωσίας στα Πατήσια) και συνεχίζει ακούραστη το έργο της. Όµως τη
νύχτα της 2ας προς 3ης Οκτωβρίου 1588, κατά τη διάρκεια ιερής ολονυχτίας που
επιτελούσαν οι µοναχές προς τιµή του Αγίου ∆ιονυσίου του Αρεοπαγίτου (πολιούχου
αγίου της Αθήνας) στο εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα, οι Τούρκοι εφορµούν εκ νέου,
συλλαµβάνουν τη Φιλοθέη και έπειτα από βασανιστήρια την εγκαταλείπουν ηµιθανή
έξω από τη µονή της. Έξω από το ναό, στα δεξιά της εισόδου του, σώζεται η κολώνα,
όπου η Φιλοθέη δέθηκε και µαστιγώθηκε. Οι µοναχές της την µετέφεραν στην
κρύπτη της στην Καλογρέζα. Εκεί η Φιλοθέη υποκύπτει στα τραύµατά της στις 19
Φεβρουαρίου 1589. Ενταφιάστηκε στο δεξιό µέρος του ιερού βήµατος του Αγίου
Ανδρέα, ενώ αιώνες αργότερα το σκήνωµα της µεταφέρθηκε στη Μητρόπολη
Αθηνών, όπου φυλάσσεται σε χρυσή λάρνακα µέχρι σήµερα.

Στο µέρος όπου παρέδωσε το πνεύµα της, στην περιοχή της Καλογρέζας, υψώνεται ο
Ι. Ν. της Αγίας Φιλοθέης, ενώ το όνοµά της φέρει και ολόκληρο το γνωστό προάστιο
των Αθηνών, η Φιλοθέη.
Η µνήµη της τιµάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 19 Φεβρουαρίου. 

Εκκλησία Online
Αποστολή
Αξιολόγηση επισκεπτών 0 (0 ψήφοι)

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.