«Το Κοιμητήριο της Ευαγγελίστριας θα πρέπει να αξιοποιηθεί σωστά, έτσι ώστε να αποτελέσει μελλοντικά ιστορικό τοπόσημο για όλη την περιοχή». Αυτό υπογραμμίζει μιλώντας στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Νικόλαος Μαραντζίδης, ιστορικός ερευνητής στο Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης, αναφερόμενος στο Κοιμητήριο της Ευαγγελίστριας που αποτελεί σημείο αναφοράς για τους ορθόδοξους χριστιανούς της Θεσσαλονίκης αλλά και ολόκληρης της Μακεδονίας. Ο κ. Μαραντζίδης έχει ασχοληθεί επί πολλά χρόνια με τα κοιμητήρια της Θεσσαλονίκης, διαχειριζόμενος ένα μεγάλο αρχείο που αφορά τα μητρώα ταφών και τη λειτουργία των κοιμητηρίων, συμβάλλοντας με το έργο του στην ανάδειξη και την αξιοποίησή τους.
«Το κοιμητήριο επισκέπτονται καθημερινά πολλοί άνθρωποι από την Ελλάδα αλλά και από το εξωτερικό, επειδή κατ’ αυτόν τον τρόπο θέλουν να πάρουν πληροφορίες για την Ιστορία της χώρας που επισκέπτονται» τονίζει ο κ. Μαραντζίδης, παρουσιάζοντας και τις εκτιμήσεις που έχει κάνει σχετικά με το θέμα αυτό: «Με βάση λοιπόν αυτή τη διαπίστωση, θα πρέπει να γίνουν προσπάθειες για να αποκτήσει το Κοιμητήριο της Ευαγγελίστριας μουσειακό χαρακτήρα, λαμβάνοντας υπόψη όσα ισχύουν ως προς την αξιοποίηση των κοιμητηρίων και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Γι’ αυτό λοιπόν είναι αναγκαίο να γίνει η σωστή συντήρηση και διάσωση πολλών τάφων που, αν και διακρίνονται για τη μεγάλη αρχιτεκτονική τους αξία, έχουν δυστυχώς εγκαταλειφθεί στην τύχη τους. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης καταβάλλει προσπάθειες με τα μέσα που διαθέτει, αλλά ουσιαστικά θα πρέπει να ληφθούν πρωτοβουλίες από το υπουργείο Πολιτισμού».
Το Κοιμητήριο της Ευαγγελίστριας έχει χαρακτηριστεί πριν από μερικά χρόνια προστατευόμενο μνημείο. Οι ταφές σε αυτό έχουν σταματήσει ήδη από το 1973 και εκεί έχουν απομείνει σήμερα μόνο οι οικογενειακοί τάφοι. Σε αυτούς τους τάφους από το 1980 και μετά δεν γίνονται ταφές, αλλά μεταφέρονται και εναποθέτονται εκεί τα οστά των θανόντων συγγενών μετά την ανακομιδή τους. Πριν από λίγο καιρό με πρωτοβουλία του Δήμου Θεσσαλονίκης άρχισε ένα πρόγραμμα επισκέψεων, έτσι ώστε οι σύγχρονες γενιές να έρθουν σε επαφή και να γνωρίσουν ένα μέρος από την Ιστορία της Θεσσαλονίκης, αφού μέσα σε αυτό είναι θαμμένα άτομα που αποτέλεσαν σημαντικές προσωπικότητες της πόλης: μητροπολίτες, όπως ο Ιωακείμ Σγουρός, πολιτικοί, δήμαρχοι, ήρωες του Μακεδονικού Αγώνα, παράγοντες της οικονομικής ζωής, όπως ο βιομήχανος Χατζηλαζάρου και ο Νικόλαος Γερμανός, εις εκ των ιδρυτών της ΔΕΘ, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, όπως ο ιστορικός και εξέχουσα μορφή της λαογραφίας Στίλπων Κυριακίδης και ο λογοτέχνης Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, εκπαιδευτικοί κ.α.
Πολλές και αξιοσημείωτες οι ιστορίες που συνδέονται με τα ταφικά μνημεία της Ευαγγελίστριας, μερικές από τις οποίες ξαναφέρνει στη μνήμη του και τις παραθέτει ο κ. Μαραντζίδης: «Στο κοιμητήριο μεταξύ άλλων υπάρχει και ο τάφος του Νικόλαου Μουσχουντή, ο οποίος διετέλεσε αστυνομικός διευθυντής της Θεσσαλονίκης. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ήταν ο άνθρωπος που αγάπησε και αγκάλιασε το ρεμπέτικο τραγούδι συλλέγοντας μεγάλο αριθμό δίσκων από αυτό το είδος. Επίσης ξεχωρίζω τον τάφο του Ερρίκου Αμποτ, που ήταν πρόξενος της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη και δολοφονήθηκε από τους Τούρκους τον Μάιο του 1876 μαζί με τον πρόξενο της Γαλλίας. Εκτός από τους οικογενειακούς τάφους υπάρχουν και κενοτάφια, που είναι αφιερωμένα στους στρατιώτες που σκοτώθηκαν κατά τον Α’ και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως και οστεοφυλάκια για τους αεροπόρους του Β’ Π.Π.
Και καταλήγει ο κ. Μαραντζίδης: «Κατά τη γνώμη μου, ένας από τους τάφους που ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική τους αρτιότητα και πρωτοτυπία ως προς τη διακόσμηση είναι ο οικογενειακός τάφος των Αμποτ. Τα ανάγλυφα με τα οποία είναι διακοσμημένος παραπέμπουν στις Μοίρες και στον Χρόνο, σύμφωνα με την τεχνοτροπία που ταιριάζει με την αρχαιότητα».
