Η σημερινή Αποστολική περικοπή, αγαπητοί μου, παρουσιάζει τη φυσιολογική και την Αγιοπνευματική κατάσταση του ανθρώπου. Παρουσιάζει δηλαδή τον εν Χριστώ άνθρωπο, όπως εκείνος ήταν στον Παράδεισο πρίν την πτώση και όπως εκείνος είναι στην κατάσταση της αγιότητας.
Δίνει μια ακτινογραφία του υγιούς ανθρώπου, εκείνου δηλαδή που βρίσκεται στην κατάσταση της τελειότητας με την υγεία για την οποία ο άνθρωπος είναι προορισμένος. Επομένως, καταλαβαίνουμε ότι όσοι δεν έχουμε εκείνα τα χαρακτηριστικά, που αναφέρονται σήμερα από τον Απόστολο, δεν βρισκόμαστε στην υγιή και την εν Αγίω Πνεύματι φυσιολογική μας κατάσταση, αλλά ασθενούμε και βρισκόμαστε σε μια παρά φύση κατάσταση.
Και ποιά είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά του κατά Χριστόν υγιούς ανθρώπου; Είναι ο καρπός που παράγει το Άγιο Πνεύμα με τον φωτισμό και τη χάρη που χαρίζει στις ψυχές μας. Είναι οι αρετές, που ονομάζονται και τελειότητες, ενέργειες, χάριτες. Είναι οι κοινές ενέργειες των τριών θείων Προσώπων, του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Είναι η αγάπη, η χαρά, η ειρήνη, η μακροθυμία, η αγαθή διάθεση και καλοσύνη, η ευεργετική πρόθεση και συμπεριφορά, η πίστη, η πραότητα, η εγκράτεια.
Αυτή η κατάσταση της αρετής αντιστοιχεί με την αληθινή υγεία του ανθρώπου. Η ενάρετη ζωή ταυτίζεται με την κατά φύση Αγιοπνευματική ζωή. Γι’ αυτό και ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός σημειώνει: «Μένοντες ούν εν τώ κατά φύσιν εν τη αρετή εσμεν», δηλαδή μένοντες στη φυσιολογική κατά Θεόν κατάσταση μένουμε στην αρετή. Μάλιστα θα μπορούσαμε να πούμε ότι η αρετή έχει μεγαλύτερη σημασία για την ψυχή απ’ ότι η υγεία για το σώμα, καθώς ο Μ. Βασίλειος λέγει ότι «αι αρεταί οικειότεραί εισι τη ψυχή μάλλον, η τώ σώματι η υγεία», που σημαίνει ότι οι αρετές είναι πολύ πιό οικείες με την ψυχή, απ’ ό,τι είναι η υγεία για το σώμα.
Και ξέρετε γιατί; Επειδή η υγεία και η τελειότητα της ψυχής είναι η αφομοίωσή της από τον Χριστό, που εκφράζει υποστατικά τις αρετές, και η έλευση και εγκατοίκηση του Αγίου Πνεύματος στην ψυχή, όπως αναφέρει κάπου ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος. Ο Χριστός επιτρέπει στον άνθρωπο, που στρέφεται προς εκείνον, να λάβει το Άγιο Πνεύμα και το Άγιο Πνεύμα ενώνει τον άνθρωπο με τον Χριστό και δι’ αυτού με τον Πατέρα. Αυτή είναι η βάση της αγιοπνευματικής ζωής του ανθρώπου. Γι’ αυτό γράφει παρακάτω ο Απόστολος ότι «ει ζώμεν Πνεύματι, πνεύματι και στοιχώμεν», που σημαίνει αν ζούμε σύμφωνα με το Άγιο Πνεύμα, άς συμπεριφερόμαστε και σύμφωνα με τις προσταγές του Αγίου Πνεύματος.
Με την άσκηση των αρετών ο άνθρωπος αποκτά την ομοίωση προς τον Χριστό, κατ’ εικόνα του οποίου είναι πλασμένος. Έτσι ο άνθρωπος όταν γίνει σύμμορφος του Λόγου, όταν ομοιάσει στο αρχέτυπό του, γίνεται πραγματικά άνθρωπος, «όντως άνθρωπος», φυσιολογικός άνθρωπος, αληθινός άνθρωπος, άνθρωπος! Μόνο στην ένωση με τον Χριστό ο άνθρωπος βρίσκει την πληρότητα της ύπαρξής του. Πόσο απέχει ο σημερινός άνθρωπος από τον αληθινό άνθρωπο;
Δεν χρειάζεται να ψάξουμε έξω από τον εαυτό μας, για να ομοιάσουμε στον σαρκωθέντα Λόγο. Οι αρετές εσπάρησαν στη φύση του ανθρώπου κατά τη δημιουργία του από τον Θεό· «άμα γάρ εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον, ενέσπειρεν αυτώ τας αρετάς», λέει ο Άγιος Δωρόθεος Γάζης. Δηλαδή ταυτόχρονα με τη δημιουργία του ανθρώπου, ο Θεός εφύτευσε μέσα στον άνθρωπο τις αρετές. Η κακία όμως από την αμέλειά μας κατακαλύπτει τις αρετές της ψυχής. Γι’ αυτό συνίσταται η άσκηση και οι εξ αυτής παρεπόμενοι πόνοι, για να απομακρύνουμε την επείσακτη κακία και να επαναφέρουμε τη φυσική λαμπρότητα.
Ιδού λοιπόν το πρότυπο του υγιούς ανθρώπου! Ιδού το πρότυπο του αληθινού, «όντως», ανθρώπου! Ιδού το πρότυπο του φυσιολογικού ανθρώπου! Αυτός που έχει τον καρπό του Πνεύματος!
Ιεροδ. Ιεροθέου Κρητικού, Ιεροκήρυκος, Ι.Μ. Κυθήρων
