Εσπερίδα της Σχολής Γονέων της Μητρόπολης Βεροίας

Στην εσπερίδα συμμετείχαν τρεις εγκεκριμένοι ομιλητές με επίκαιρα θέματα γύρω από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η σύγχρονη οικογένεια.

Μετά τις εισηγήσεις ακολούθησε εποικοδομητικός διάλογος.

Ομιλητές ήταν:

Ο Μητροπολίτης κ. Παντελεήμων με θέμα “Η βοήθεια της εκκλησίας στα θέματα της οικογένειας”.

Ο κ. Χαλκιάς Γεώργιος σχολικός σύμβουλος Π.Ε. Θεσσαλονίκης με θέμα: “Δημιουργώντας σχέσεις εμπιστοσύνης με το παιδί μας: παιδαγωγικές προσεγγίσεις και πρακτικές.

Η κ. Ράντζου Μαρία καθηγήτρια της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ με θέμα: Συνοδεύοντας τα παιδιά στην ψηφιακή εποχή. Πνευματικές αντιστάσεις και παιδαγωγικά όρια.

Την εσπερίδα προλόγισε και συντόνισε με επιτυχία ο Πρωτ. Λεωνίδας Αφεντούλης, ο οποίος είχε και τον εκτελεστικό συντονισμό της Σχολής Γονέων της Ιεράς Μητροπόλεως καθόλη την χρονιά.

Την λήξη της εσπερίδας κήρυξε ο Μητροπολίτης ανακεφαλαιώνοντας τα κύρια θέματα που απασχόλησαν τους συνέδρους και εκφράζοντας τις θερμές του ευχαριστίες προς τους εισηγητές και τον συντονιστή.

Παρατίθεται η εισήγηση του Μητροπολίτη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας
Η οικογένεια είναι, λέμε συχνά, το κύτταρο της κοινωνίας. Είναι το φυσικό περιβάλλον του κάθε ανθρώπου. Είναι το φυτώριο και το πρώτο σχολείο για όλους μας. Γι᾽ αυτό και ο τρόπος με τον οποίο υπάρχει και λειτουργεί είναι καθοριστικής σημασίας για τη λειτουργία και των ανθρώπων και της κοινωνίας.

Δεν υπάρχει, νομίζω, κανείς που αμφιβάλλει γι᾽ αυτά, όπως δεν υπάρχει πιστεύω και κανείς που να μην αντιλαμβάνεται ότι τόσο η οικογένεια όσο και η κοινωνία βρίσκεται σήμερα σε κρίση. Τα περισσότερα από τα «νέα» τα οποία ακούμε στις ειδήσεις ή διαβάζουμε στο διαδίκτυο έχουν ως αφετηρία αυτή τη διπλή και αλληλοτροφοδοτούμενη κρίση της οικογένειας και της κοινωνίας.

Η Εκκλησία μας ως στοργική μητέρα όλων των ανθρώπων αλλά και ως αυτή η οποία με το μυστήριο του γάμου μετέχει στη συγκρότηση της οικογενείας και με την όλη διακονίας της προσπαθεί να βοηθήσει τους ανθρώπους, ενδιαφέρεται όπως είναι φυσικό διαχρονικά για την οικογένεια και βοηθά με ποικίλους τρόπους στην καλή λειτουργία της και στην επίλυση των τυχόν προβλημάτων που ανακύπτουν. Για την Εκκλησία άλλωστε η οικογένεια είναι ο χώρος μέσα στον οποίο ο άνθρωπος αγωνίζεται καθημερινά για να αγιάσει τον εαυτό του.

Κάπου γράφει ο απόστολος Παύλος «σωθήσεται η γυνή» και ο ανήρ βέβαια, «διά της τεκνογονίας». Δηλαδή μέσα από τον αγώνα που έχουν κάθε ημέρα να φέρνουν τα παιδιά τους στον κόσμο, όχι μόνο βιολογικά αλλά πολύ περισσότερο να τα αναθρέψουν εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου, αγιάζονται και σώζονται.

Γι᾽ αυτό και αξίζει να ερευνήσει κανείς με πολλή προσοχή πού έγκειται η ουσία των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η οικογένεια, προβλήματα που δυσκολεύουν τη συζυγία, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται και τα παιδιά τα ίδια. Και πολλές φορές να φθάνουμε μέχρι τη διάλυση της οικογενείας.

Ασφαλώς κανείς δεν ξεκινά τον γάμο του με όραμα τη διάλυσή του, αλλά όλοι ξεκινούν τον γάμο με όραμα την αγάπη, την ενότητα, την διά βίου παντός συμβίωση, ώστε να είναι ενωμένοι και αγαπημένοι, αλλά στην πορεία εμφανίζονται τα διάφορα προβλήματα.

Ποιά είναι όμως η βοήθεια της Εκκλησίας απέναντι στα προβλήματα του γάμου, της συζυγίας, που κάθε ημέρα εμφανίζονται μπροστά μας;

Η βοήθειά της έγκειται αρχικά στη συνειδητοποίηση των προβλημάτων. Δεν είναι εύκολο πράγμα η συζυγία, καθώς δύο διαφορετικοί εντελώς άνθρωποι καλούνται να ζήσουν ως ένας. Αυτή η ένωση προϋποθέτει την κένωση. Όπως ο Χριστός «εκένωσεν εαυτόν» για να ενωθεί με τον άνθρωπο, έτσι και οι σύζυγοι θα πρέπει να κενώνουν τον εαυτό τους, εάν θέλουν πραγματικά να ενωθούν. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να βγουν από τον ατομισμό και τον εγωισμό που δεν μας αφήνει να ανοίξουμε την καρδιά μας και να δοθούμε στον άλλον άνθρωπο.

Δεν είναι εύκολο πράγμα να αγαπάς. Είναι το πιο δύσκολο πράγμα και το πιο μεγάλο έργο το οποίο καλείται να κάνει ο άνθρωπος. Και είναι δύσκολο και είναι άθλημα, είναι πραγματικά κόπος πολύς, διότι θέλει ανά πάσα στιγμή να είσαι σε θέση να ξεπεράσεις τον εαυτό σου, να αρνηθείς τον εαυτό σου.

Αυτό όμως δεν είναι εύκολο να γίνει, εάν ο άνθρωπος δεν έχει αντίκρυσμα. Δεν είναι εύκολο πράγμα να αρνείσαι τον εαυτό σου ανά πάσα στιγμή, εάν δεν ευρίσκεις ένα αντίκρυσμα πνευματικό, αν την ώρα που αρνείσαι τον εαυτό σου δεν έχεις την απάντηση του Πνεύματος, την απάντηση του Θεού μέσα στην καρδιά σου. Εάν δεν αισθάνεσαι ότι αυτή η άρνηση του θελήματός μου έχει μια ανταπόκριση από τη Χάρη του Θεού.

Η επικοινωνία με τον άλλο άνθρωπο έχει όμως ως προϋπόθεση και να μάθεις να τον ακούς, κάτι για το οποίο είναι αναγκαίο να μάθει κανείς και να σιωπά. Είναι μεγάλη τέχνη η τέχνη της σιωπής και είναι σημαντικό να την μάθουμε. Πρέπει εσύ ο ίδιος να μάθεις τη μεγάλη αυτή τέχνη της σιωπής των δικών σου συναισθημάτων, να σιωπήσεις εσύ τελείως, να μη μιλά η λογική σου, αλλά να είσαι όλος ακοή. Δυστυχώς, ενώ μέσα στην παράδοσή μας υπάρχει, στη σύγχρονη παιδεία μας δεν έχουμε τον τρόπο να ακούμε τον άλλον άνθρωπο.

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης έχει ένα ωραιότατο λόγο στο Εξομολογητάριό του. Απευθύνεται στον πνευματικό και του λέει, και τον διδάσκει πώς οφείλει να ακούει τους ανθρώπους που θα πάνε κοντά του.

Είναι πράγματι ένα τεράστιο μυστήριο το πώς ακούς τον άλλον άνθρωπο. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της συζυγίας από το οποίο γεννιούνται πάρα πολλά άλλα είναι το ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν να καθίσουν να ακούσει ο ένας τον άλλο. Μιλάει ο ένας Α και ο άλλος καταλαβαίνει Ω. Γιατί την ώρα που λέει τα δικά του δεν σιωπά να τον ακούσει, αλλά λέει από μέσα του και αυτός τα δικά του, και είναι σαν να έχεις δύο μαγνητόφωνα και το καθένα παίζει τη δική του κασέτα.

Αυτό είναι ένα τεράστιο πρόβλημα και από αυτό βγαίνουν κατά κανόνα τα πιο πολλά άλλα προβλήματα.

Ένα άλλο πρόβλημα, μία άλλη δυσκολία της οικογενείας, είναι η απόσταση των λόγων από τα έργα. Αυτό πλήττει κατ᾽ εξοχήν βέβαια τα παιδιά. Ξέρουμε ότι το πρώτο ίνδαλμα των παιδιών μας, τα πρώτα πρόσωπα τα οποία βλέπουν μπροστά τους είναι οι γονείς.

Είναι πολύ σημαντικό για το παιδί να μην χαλάσει ποτέ αυτή την εικόνα των γονέων, να μην τραυματισθεί αυτή η εικόνα την οποία έχει μέσα του.

Εάν θέλεις να καταστρέψεις το παιδί σου πραγματικά, κάνε άλλα πράγματα από αυτά που του λες. Και αν θέλεις να το οικοδομήσεις, δεν χρειάζεται να του πεις πολλά λόγια. Δείξε του εμπράκτως αυτό που πιστεύεις.

Εάν γυρίσουμε όλοι και θυμηθούμε πόσες καλές εικόνες έχουμε μέσα μας από τους γονείς μας, από τους παππούδες μας, τις γιαγιάδες μας. Και το έχω ακούσει πάρα πολλές φορές αυτό το πράγμα, ότι πολλοί άνθρωποι, νέοι, που μπορεί να παρασύρθηκαν, που μπορεί να χάθηκαν, και που μπορεί να έκαναν χίλια πράγματα, όμως, εάν έτυχε να έχουν καλούς γονείς, καλή μητέρα και καλό πατέρα, θυμούνται πάντα αυτή την εικόνα.

Θυμάμαι πάντα ένα παιδί που έλεγε «πάτερ, όλα τα γκρέμισα μέσα μου, εκείνο όμως που δεν μπορώ να βγάλω από μέσα μου είναι η εικόνα της μάνας μου. Και πότε; Όταν την έβλεπα κάθε βράδυ που προσευχόταν. Αυτή η εικόνα είναι μέσα μου ολοζώντανη. Είναι η πιο δυνατή εικόνα που με κρατά και δεν με άφησε να χαθώ μέχρι σήμερα».

Αυτά όσον αφορά την παθολογία της οικογενείας σήμερα. Αλλά η Εκκλησία, τί προσφέρει η Εκκλησία στην οικογένεια;

Εξωτερικά μπορεί να προσφέρουμε ό,τι μπορούμε, και πρέπει να προσφέρουμε ό,τι μπορούμε. Να γίνονται ομιλίες και σεμινάρια και σχολές γονέων και χώροι προστασίας της οικογενείας. Και ακόμη να βοηθά η Εκκλησία στην πρόληψη όλων αυτών των προβλημάτων μέσω του μυστηρίου της εξομολογήσεως.

Η εξομολόγηση είναι βασικότατη πρόληψη, γιατί ο πνευματικός μπορεί να δει μια δυσκολία στην οικογένεια και αμέσως πρέπει να προλάβει ως τρίτο πρόσωπο να εξομαλύνει τα πράγματα, να προλάβει το κακό, να πει τον τρόπο με τον οποίο θα χειρισθούν πολλά πράγματα.

Ή ακόμη, και όταν προκύψουν τα προβλήματα, οι πνευματικοί πατέρες διαθέτουν χρόνο και ώρες ολόκληρες να καθίσουν κατ᾽ ιδίαν, ώστε να μπορέσουν να στηρίξουν την οικογένεια και τα μέλη της είτε είναι σύζυγοι είτε είναι γονείς. Και πράγματι δεν έχει υπολογισθεί αυτή η προσφορά των πνευματικών, αλλά ούτε και η ίδια η πολιτεία δεν ξέρει ότι έχει ένα κοινωνικό φορέα τόσης ισχύος, ο οποίος εργάζεται ανιδιοτελώς και αφανώς. Διότι οι πνευματικοί εργάζονται επί προσωπικής βάσεως πάνω στα τραύματα και τα προβλήματα κυρίως της οικογενείας.

Αλλά και πέραν τούτου η Εκκλησία, ο λόγος της Εκκλησίας, λειτουργεί όπως λειτουργούν οι γονείς. Όλα όσα αφορούν τους γονείς, αφορούν και την Εκκλησία. Δηλαδή η Εκκλησία λειτουργεί και θα λειτουργεί σωστά, όταν λειτουργεί γνήσια. Και προσφέρεται η Εκκλησία ως απάντηση στην κρίση των καιρών μας όχι μόνο με κοινωνικές παρεμβάσεις, που και αυτές είναι απαραίτητες και χρήσιμες, αλλά κυρίως και κατ᾽ εξοχήν με το να είναι ζώσα και γνήσια Εκκλησία του Πνεύματος. Με το να δίδει την εμπειρία του Χριστού στην καρδιά των ανθρώπων. Με το, όταν έρθει ο νέος άνθρωπος και θα κοιτάξει και θα ερευνήσει, και πρέπει να ερευνήσει, να δει ότι η Εκκλησία ζει και λειτουργεί όπως διδάσκει, τα λόγια της είναι σύμφωνα με τα έργα της.

Γιατί ουαί και αλλίμονο, εάν απογοητευμένος από την οικογένειά του, που εκεί ίσως να βλέπει προβλήματα, απογοητευμένος από την κοινωνία, που και εκεί θα βλέπει προβλήματα, καταφύγει στο λιμάνι της Εκκλησίας και ανακαλύψει αντί γαλήνη τρικυμία και ταραχή και αντί αλήθεια ψέμα και αντί γνησιότητα ανακαλύψει κίβδηλα και σκάρτα πράγματα, τότε όντως η καταστροφή θα είναι βέβαιη.

Πού θα σταθεί μετά ο άνθρωπος; Πού θα στραφεί, εάν το τελευταίο και ισχυρότερο στήριγμα που είναι ο Θεός, και ο Θεός δεν είναι κάτι το αόριστο και αόρατο, ο Θεός γίνεται ορατός μέσα από την Εκκλησία του, αμαυρώνεται από όσους λειτουργούν μέσα στην Εκκλησία;

Μέσα στην Εκκλησία ο άνθρωπος βρίσκει παρηγορία και ανάπαυση. Και χρειάζεται την παρηγορία την ανθρώπινη μέχρι τουλάχιστον να μεγαλώσει πνευματικά.

Εάν ερχόμενος μέσα στην Εκκλησία δεν βρει τη γνησιότητα, τότε πραγματικά θα πάθει αυτό που έπαθε και μέσα στην οικογένειά του και θα απογοητευθεί και δεν θα μπορέσει να βρει τον εαυτό του. Και τα αποτελέσματα θα είναι αυτά τα οποία όλοι ξέρουμε και όλοι βλέπουμε.

Η βία, η αναρχία, τα ναρκωτικά, η επανάσταση όλα είναι συμπτώματα του πληγωμένου ανθρώπου. Δεν είναι κακοί άνθρωποι που κάνουν αυτά τα πράγματα. Είναι τραυματισμένοι άνθρωποι, οι οποίοι θέλουν να διαμαρτυρηθούν, γιατί από εμάς τους μεγαλυτέρους δεν βρήκαν αυτό που ζητούσαν. Γιατί πήγαν να ακουμπήσουν και το στήριγμα ήταν σαθρό και διαλύθηκε. Και ακριβώς σε ένδειξη διαμαρτυρίας καταστρέφουν και τον εαυτό τους και το περιβάλλον τους.

Η Εκκλησία, όταν λειτουργεί ως Εκκλησία, ως λόγος Θεού, ως παρηγορία του ανθρώπου, ως εμπειρία Χριστού στην καρδιά του κόσμου, τότε είναι το φως του κόσμου. Τότε είναι αυτό που λέει ο Κύριος «υμείς εστέ το φως του κόσμου, ου δύναται πόλις κρυβήναι επάνω όρους κειμένη». Όταν λειτουργείτε εσείς σωστά, λέει ο Χριστός, είσαστε φως και δεν μπορεί να κρυφτεί το φως. Όπως δεν μπορεί να κρυφτεί ποτέ μία πόλη, ένα οικοδόμημα, που είναι κτισμένο επάνω σε ένα βουνό και το βλέπουν όλοι.

Δεν χρειάζονται οι διαφημίσεις· γίνε εσύ φως με τα έργα σου. Η Εκκλησία, που είμαστε όλοι Εκκλησία, δεν είναι μόνο οι ιερείς, δεν είναι μόνο οι επίσκοποι, όλοι μας αποτελούμε την Εκκλησία, όταν λειτουργούμε γνήσια, όταν λειτουργούμε αυθεντικά, όταν είμαστε αληθινοί, όταν τα λόγια μας και τα έργα μας ταυτίζονται, όταν ξεπερνούμε τον εαυτό μας και αγαπούμε τον αδελφό μας, όταν ακούμε τον άλλον άνθρωπο, όταν έρθει να μας μιλήσει, έστω και αν μας λέει τα δικά του πράγματα που για μας είναι τελείως ακατανόητα και άχρηστα.

Και μόνο αυτό είναι ικανό να λειτουργήσει σωστά, γιατί η Εκκλησία λειτουργεί σαν οικογένεια. Είναι η μεγάλη οικογένεια του Θεού όπου αγκαλιάζει τον κόσμο όλο.

Αυτά ταπεινώς ήθελα να πω και να παρακαλέσω όλους μας. Ας εργασθούμε ο καθένας στο καίριο σημείο του ατομισμού και του εγωισμού μας, για να γίνουμε πράγματι απάντηση και στα παιδιά μας και στην οικογένειά μας και στον κόσμο όλο που σήμερα κατ᾽ εξοχήν αναζητά τη γνησιότητα και την αλήθεια όλων των πραγμάτων.

Ο νέος άνθρωπος σήμερα χαρακτηρίζεται για την αναζήτηση της αλήθειας και είτε κοινωνία είμαστε, είτε οικογένεια, είτε Εκκλησία είμαστε, οφείλουμε να είμαστε αυθεντικοί και γνήσιοι. Αυτό νομίζω είναι η επιταγή των καιρών μας και γι᾽ αυτό νομίζω, όλοι μας πρέπει να αγωνισθούμε, ο καθένας κατά το μέτρο των δυνάμεών του. Και η Χάρη του Χριστού να σκεπάσει και να καλύψει τις δικές μας αδυναμίες, ώστε πράγματι κατ᾽ εξοχήν σήμερα να λειτουργήσει σωστά η οικογένειά μας και η βιολογική και ταυτόχρονα η πνευματική οικογένεια της Εκκλησία του Χριστού για να σώσει τον άνθρωπο.