Η εορτή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στις 21 Μαΐου αποτελεί μια από τις πιο τιμώμενες ημέρες στο ορθόδοξο εορτολόγιο. Τιμούμε δύο ιστορικές μορφές που σημάδεψαν όχι μόνο την Εκκλησία αλλά και την πορεία ολόκληρου του κόσμου. Οι δύο αυτοί άγιοι ονομάζονται ισαπόστολοι, δηλαδή ισότιμοι με τους Αποστόλους, λόγω της καθοριστικής συμβολής τους στην εδραίωση και διάδοση του χριστιανισμού.
Ο Μέγας Κωνσταντίνος – Από Αυτοκράτορας σε Ισαπόστολος
Ο Κωνσταντίνος γεννήθηκε γύρω στο 272 μ.Χ. στη Ναϊσό (σημερινή Νις της Σερβίας) και ήταν γιος του Κωνστάντιου Χλωρού και της Ελένης. Ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας το 306 μ.Χ., σε μια εποχή βαθιάς κρίσης και εσωτερικής διχόνοιας στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Η πιο καθοριστική στιγμή στην πορεία του ήταν η Μάχη της Μιλβίας Γέφυρας το 312 μ.Χ. Εκεί, σύμφωνα με την παράδοση, είδε στον ουρανό το σημείο του Σταυρού και τη φράση «ἐν τούτῳ νίκα». Υιοθέτησε το σύμβολο του σταυρού και νίκησε τον αντίπαλό του Μαξέντιο. Το 313 μ.Χ., εξέδωσε με τον Λικίνιο το Διάταγμα των Μεδιολάνων, που κατοχύρωσε την ελευθερία της χριστιανικής πίστης, βάζοντας τέλος στους αιματηρούς διωγμούς.
Το 325 μ.Χ., συγκάλεσε την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια, όπου καταδικάστηκε η αίρεση του Αρειανισμού και θεμελιώθηκε το Σύμβολο της Πίστεως («Πιστεύω»). Παράλληλα, μετέφερε την πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη – Κωνσταντινούπολη, το 330 μ.Χ., θέλοντας να θεμελιώσει ένα νέο χριστιανικό κόσμο.
Βαπτίστηκε λίγο πριν τον θάνατό του, το 337 μ.Χ., και κηρύχθηκε άγιος από την Εκκλησία. Ο Κωνσταντίνος δεν ήταν απλώς ένας μεταρρυθμιστής, αλλά ο πρώτος χριστιανός αυτοκράτορας, που στήριξε την Εκκλησία με τρόπο αποφασιστικό.
Αγία Ελένη – Η Μητέρα της Πίστης και των Ιερών Προσκυνημάτων
Η Αγία Ελένη, γεννημένη γύρω στο 248 μ.Χ., ήταν γυναίκα ταπεινής καταγωγής που έγινε σύζυγος του Κωνστάντιου Χλωρού και μητέρα του Κωνσταντίνου. Μετά την ανάδειξη του γιου της σε αυτοκράτορα, της αποδόθηκε ο τίτλος της «Αυγούστας» και ξεκίνησε το μεγάλο της έργο για την Εκκλησία.
Γύρω στο 326 μ.Χ., ταξίδεψε στα Ιεροσόλυμα σε μια ιστορική αποστολή εύρεσης του Τιμίου Σταυρού. Μετά από ανασκαφές στο λόφο του Γολγοθά, βρέθηκαν τρεις σταυροί. Για να αναγνωριστεί ο αληθινός, τοποθετήθηκαν επάνω σε μια νεκρή γυναίκα, η οποία σηκώθηκε από τον τάφο της όταν ακούμπησε τον Σταυρό του Χριστού.
Η Αγία Ελένη χρηματοδότησε την ανέγερση του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, αλλά και άλλων ναών σε τόπους ιερούς, όπως η Βηθλεέμ και το Όρος των Ελαιών. Το προσκύνημά της θεωρείται το πρώτο οργανωμένο χριστιανικό οδοιπορικό. Παρά την ισχύ της, παρέμεινε σεμνή και φιλάνθρωπη, βοηθώντας φτωχούς, χτίζοντας ξενώνες και ιδρύματα.
Η Εκκλησία την αναγνώρισε ως αγία και της αποδίδει επίσης τον τίτλο της ισαποστόλου για το τεράστιο έργο της στον Χριστιανισμό. Κοιμήθηκε γύρω στο 330 μ.Χ.
