Η Αγία Αναστασία η Φαρμακολύτρια καταγόταν από την Ρώμη και έζησε την περίοδο που αυτοκράτορας ήταν ο Διοκλητιανός
Ήταν κόρη ενός ειδωλολάτρη προύχοντα,του Πραιτέξτατου και της Φλαβίας,η οποία ήταν χριστιανή.
Μετά τον θάνατο της μητέρας της,η Αναστασία διδάχτηκε την χριστιανική πίστη από έναν χριστιανό διδάσκαλο τον Χρυσόγονο.Η Αγία διακρινόταν για την ομορφιά της,την πνευματική της καλλιέργεια και το ήθος της.
Η Αναστασία νυμφεύθηκε σε μικρή ηλικία,παρά τη θέλησή της,τον Ποπλίωνα,έναν φανατικό ειδωλολάτρη.
Η Αγία,όντας χριστιανή,προσέφερε κρυφά τη βοήθειά της σε ανήμπορους ανθρώπους,δίνοντας χρήματα και τροφή.Όταν ο Ποπλίωνας πληροφορήθηκε τη δράση της,την κατέδωσε στον Διοκλητιανό,ο οποίος διέταξε αρχικά να την βασανίσουν και τελικά την έριξαν στη φωτιά.
Η μνήμη της τιμάται στις 22 Δεκεμβρίου εκάστου έτους.
Μονές και Ναοί της Αγίας
Η Αγία Αναστασία ετιμάτο ιδιαίτερα στη Μικρά Ασία. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή με την καταφυγή των Μικρασιατών προσφύγων, τονώθηκε στον Ελλαδικό χώρο η λατρεία της αγίας Αναστασίας, σύμφωνα με τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο. Προς τιμήν της Αγίας Αναστασίας έχουν κτισθεί πολλοί ναοί και μονές.
- Στο Χορόσκιοϊ της Μικράς Ασίας βρισκόταν έως και πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή, Ναός της Αγίας Αναστασίας όπου συγκέντρωνε πιστούς από ολόκληρη τη Μικρά Ασία, ιδιαίτερα κατά την εορτή της αγίας τον Δεκέμβριο. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 οι Μικρασιάτες μετέφεραν την ιερά εικόνα της αγίας στη νέα τους πατρίδα στον Περισσό της Νέας Ιωνίας Αττικής, όπου και έκτισαν νέο ναό της Αγίας Αναστασίας σε ανάμνηση του καταστραφέντος ναού στη Μικρά Ασία. Εκεί πλέον φυλάσσεται η ιερή εικόνα της Αγίας.
- Στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Νικαίας Αττικής υπάρχει παρεκκλήσιο της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας και πραγματοποιείται στη μνήμη της Ιερά Πανήγυρις από τους απογόνους των προσφύγων Μικρασιατών.
- Στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν δυο ναοί της Αγίας. Ο Ιερός Ναός Αγίας Αναστασίας & Αγίων Θεοδώρων στην προσφυγική περιοχή της Νέας Βάρνας Συκεών και ο Ιερός Ναός Αγίας Αναστασίας Νέας Κηφισιάς που εγκαινιάστηκε το 2013 στην περιοχή όπου επίσης εγκαταστάθηκαν Μικρασιάτες μετά την Καταστροφή του 1922.
- Στα Βασιλικά Θεσσαλονίκης βρίσκεται η βυζαντινή Πατριαρχική Μονή Αγίας Αναστασίας Φαρμακολύτριας
- Κοντά στο Αίγιο, συγκεκριμένα στον οικισμό της Νέας Κερύνειας.
- Ναός της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας υπάρχει και στο νησί της Ρόδου.
- Μεσαιωνικός Ναός της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας υπάρχει κοντά στην περιοχή των Πάνω Πολεμιδιών, στην επαρχία Λεμεσού
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Tῶν μαρτύρων ταῖς χρείαις διακονήσασα, μαρτυρικῶς ἐμιμήσω τὰς ἀριστείας αὐτῶν, δι’ ἀθλήσεως ἐχθρὸν καταπαλαίσασα· ὅθεν βλαστάνεις δαψιλῶς χάριν ἄφθονον ἀεί, θέοφρων Ἀναστασία, τοῖς προσιοῦσιν ἐκ πόθου τῇ ἀρωγῇ τῆς προστασίας σου.
