Εορτολόγιο Δευτέρα 17 Νοεμβρίου 2025 – Άγιος Γρηγόριος ο Θαυματουργός

Διαβάστε το Εορτολόγιο κάθε ημέρα από την ΕΚΚΛΗΣΙΑ Online.

Ὁ Γρηγόριος, θαυματουργῶν καὶ πάλαι, Θεῷ παραστάς, θαυματουργεῖ τι πλέον. Ἑβδομάτῃ δεκάτῃ τε μέγας θάνε θαυματουργος.

Ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε περίπου το 210 με 215 μ.Χ.. Αρχικά ονομαζόταν Θεόδωρος και οι γονείς του ήταν Έλληνες ειδωλολάτρες και είχαν μεγάλη κοινωνική θέση στη Νεοκαισάρεια του Πόντου (γνωστή στην αρχαιότητα και ως Καβηρία, Διάσπολις και Σεβαστή, το σημερινό Νικσάρ).

Ορφάνεψε μικρός από πατέρα και η μητέρα του, μαζί με τον αδελφό του Αθηνόδωρο, τους εσπούδαζε και τους ετοίμαζε για το επάγγελμα του δικηγόρου.

Μετά τη στοιχειώδη εκπαίδευση του, ο Άγιος Γρηγόριος μαζί με τον αδελφό του Γρηγόριο ή (σύμφωνα με μερικές αγιολογικές πηγές) Αθηνόδωρο, (γιορτή και για τους δύο στις 7 Νοεμβρίου) πήγαν στη Βηρυτό για να σπουδάσουν νομικά. Ο Θεός όμως είχε άλλα σχέδια για το Γρηγόριο. Όταν περνούσε από την Καισαρεία, άκουσε το δεινό ερμηνευτή των Γραφών, Ωριγένη.

Οι δύο αδελφοί θαύμασαν τη διδασκαλία και την αρετή του ασύγκριτου διδασκάλου, ώστε αφήκαν τις σπουδές των στα νομικά κι έμειναν στην Καισάρεια.

Ο Γρηγόριος τόσο πολύ ενθουσιάστηκε μαζί του, ώστε άφησε τα νομικά και διετέλεσε επί χρόνια μαθητής του.

Τελειώνοντας οι δυό αδελφοί τις σπουδές των κοντά στον Ωριγένη, βαπτίσθηκαν κι έγιναν χριστιανοί. Αλλά πριν αναχωρήσουν για την πατρίδα τους, ο Γρηγόριος, για να εκφράση την ευγνωμοσύνη του και όλων των συσπουδαστών του προς το διδάσκαλό τους τον Ωριγένη, έκαμ’ ένα περίφημο χαριστήριο λόγο, που έμεινε ξεχωριστός στην εκκλησιαστική και πατερική φιλολογία.

Την ημέρα που πρωτοάκουσαν τον Ωριγένη, ο άγιος Γρηγόριος την ονομάζει πρώτη ημέρα της ζωής των «Τιμιωτάτη πασών, όντως ημίν πρώτη, ότε ημίν πρώτον ο αληθινός ανατέλλειν ήλιος ήρξατο».

Ονομαστός είναι ο αποχαιρετιστήριος λόγος του μετά το πέρας των σπουδών του. Εκεί φαίνεται η μεγάλη αξία του Ωριγένη, σαν διδασκάλου και η βαθειά ευγνωμοσύνη του Γρηγορίου, σαν μαθητού. «Άπασαν προσήγε την παρ’ αυτού τέχνην και επιμέλειαν και κατειργάσατο ημάς», γράφει για το διδάσκαλό του.

Τέτοια περιστατικά και τέτοια κείμενα δεν πρέπει να τα προσπερνάμε απαρατήρητα, γι’ αυτό θα επιμείνωμε τώρα στα λόγια αυτά του αγίου Γρηγορίου. Και πρώτα θα τα εξηγήσουμε στη γλώσσα μας. Η ημέρα, λέγει, που γνωρίσαμε και πρωτοακούσαμε το διδάσκαλό μας είναι η πιο ιερή και άγια ημέρα της ζωής μας, και πραγματικά για μας η πρώτη ημέρα, τότε που άρχιζε να ανατέλλη για μας ο αληθινός ήλιος.

Κι όταν ύστερα δίνει την εικόνα του Ωριγένη ως διδασκάλου, λέγει ότι έβαζε όλη του την τέχνη και επιμέλεια κι έτσι τους εκπαίδευσε και τους μόρφωσε. Αυτά είναι λόγια ευγνωμοσύνης ενός μαθητή κι ένα δίκαιο εγκώμιο σ’ έναν αληθινό διδάσκαλο. Κι έχουν, αλήθεια, πολλή σημασία για τον καιρό μας.

Κατόπιν πήγε στην Αλεξάνδρεια, και από εκεί επέστρεψε στη Νεοκαισάρεια με πλήρη θεολογική μόρφωση και άγιο ζήλο. Τότε ο Μητροπολίτης Αμασείας Φαίδημος διέκρινε τα χαρίσματα του και τον έκανε επίσκοπο Νεοκαισαρείας η οποία είχε μόνο 17 χριστιανούς! Ο Γρηγόριος, όμως, δεν το θεώρησε υποτιμητικό.

Στο διωγμό, που ο αυτοκράτορας Δέκιος στα 250 ξεσήκωσε εναντίον της Εκκλησίας, ο άγιος Γρηγόριος μαζί με το ποίμνιο του έφυγε στις ερημιές και τα δάση και κατώρθωσε να σωθή μαζί με τους χριστιανούς. Ο άγιος Γρηγόριος ο θαυματουργός σ’ όλη του τη ζωή μελετούσε τη θεία Γραφή και προσευχότανε.

Έτσι, του έγραφε σε μια του επιστολή ο Ωριγένης:

«Να μεταχειριστής το χάρισμα, που σου έδωκε ο Θεός, υπερασπίζοντας την πίστη του Χριστού και να μη χωρίζης ποτέ τη μελέτη σου από την προσευχή».

Βασιζόταν πολύ στη δύναμη της θείας χάριτος και πάντα είχε στο μυαλό του τα ενθαρρυντικά λόγια του θείου Παύλου:

«Ἐνδυναμοῦ ἐν τῇ χάριτι τῇ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (Επιστολή Β’ πρός Τιμόθεον, Β’ 1).

Δηλαδή να ενδυναμώνεσαι με τη χάρη που μας δίνεται από τη σχέση και την ένωση μας με τον Ιησού Χριστό.

Πράγματι, με τη χάρη του Θεού, ο Γρηγόριος έκανε καταπληκτικό αγώνα και εκχριστιάνισε σχεδόν όλη την πόλη.

Και ενώ είχε παραλάβει 17 χριστιανούς, όταν πέθανε ειρηνικά στα τέλη του 270 μ.Χ. είχαν απομείνει στην επισκοπική του περιφέρεια μόνο 17 ειδωλολάτρες! Υπήρξε δε τόσο εγκρατής στη γλώσσα του, ώστε δεν βγήκε απ’ αυτή κανένας κακός, περιττός ή αργός λόγος. Γι’ αυτό και ο Θεός τον κόσμησε και με το χάρισμα της θαυματουργίας.

Πολλοί από τους Αγίους της Εκκλησίας έχουν τον τίτλο του θαυματουργού, μα για τον άγιο Γρηγόριο, το θαυματουργός είναι το δεύτερο όνομά του.

Στον Γρηγόριο αποδίδεται η καθιέρωση εορτασμών προς τιμήν των μαρτύρων, των διδασκαλιών σχετικά με τους αγίους και η τήρηση εορτών για τους αγίους, που αποτέλεσε επίσης μέσο για να προσελκύσει ειδωλολάτρες στην εκκλησία.

Ο άγιος Γρηγόριος ο θαυματουργός είναι ο Άγιος της οικογένειας του Μεγάλου Βασιλείου. Με πολύ σεβασμό γράφει ο άγιος Βασίλειος ότι από τη γιαγιά του Μακρίνα, μαθήτρια του αγίου Γρηγορίου, διδάχθηκε όλη η οικογένεια «τα του μακαριωτάτου Γρηγορίου ρήματα».

Τον βίο του Αγίου Γρηγορίου του θαυματουργού συνέγραψε ο Άγιος Γρηγόριος ο Επίσκοπος Νύσσης, αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου, ο οποίος αποτελεί την πιο αξιόπιστη βιογραφική πηγή εν μέσω ασαφειών και θρύλων.

Στον εγκωμιαστικό του λόγο προς τον Άγιο, τον ονομάζει Μέγα και θεωρείται ότι ήταν το πρώτο άτομο που είναι γνωστό ότι έλαβε όραμα της Παναγίας (μαζί με τον Ιωάννη τον Βαπτιστή), βάσει του οποίου κατέγραψε μια ομολογία σχετικά με το δόγμα της Αγίας Τριάδας.

Επίσης, ο Άγιος Γρηγόριος Επίσκοπος Νύσσης αναφέρει ότι ο ίδιος μεγάλωσε ακούοντας διηγήσεις και περιγραφές περιστατικών της ζωής του Αγίου Γρηγορίου του Θαυματουργού, καθώς και τους θεοπνεύστους λόγους του, από την γιαγιά του Μακρίνα η οποία ήταν μαθήτρια και πνευματικό παιδί του Αγίου Γρηγορίου Νεοκαισαρείας.

Αλλά και ο Μέγας Βασίλειος σ’ ένα του λόγο λέει για τον Γρηγόριο τον θαυματουργό, ότι για τα πνευματικά του χαρίσματα και την χάρη των θαυμάτων «δεύτερος Μωϋσῆς παρ΄ αὐτῶν τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἐκκλησίας ἀνηγορεύετο».

Τα έργα του Γρηγόριου έχουν διασωθεί σε ιδιαίτερα αποσπασματική κατάσταση. Ονομαστός παραμένει ο αποχαιρετιστήριος λόγος του Εις Ωριγένην Προσφωνητικός μετά το πέρας των σπουδών του, όπου εξυμνείται η διδακτική δεινότητα του Ωριγένη.

Άλλα έργα του που σώζονται είναι η Επιστολή Κανονική Περί των εν τη Καταδρομή των Βαρβάρων Ειδωλόθυτα Φαγόντων ή και Έτερα τινά Πλημμελησάντων, Προς Τατιανόν Περί Ψυχής Λόγος Κεφαλαιώδης, Λόγοι Εις τον Ευαγγελισμόν της Παναγίας Θεοτόκου και Αεί Παρθένου της Μαρίας, Λόγος εις τους Αγίους Πάντας, Ομιλία Εις τον Εκκλησιαστήν, αποσπάσματα από σχολιολόγια στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου, στον Ιερεμία και στον Ιώβ.

Διαβάστε επίσης και δείτε σε βίντεο τι έκανε η Εκκλησία τον καιρό της Χούντας και την ώρα του Πολυτεχνείου.

Ποιοι Γιορτάζουν σήμερα

• Γεννάδιος, Γενάδιος.
• Χίλντα.

17 Νοεμβρίου η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Αγίου Γρηγορίου Νεοκαισαρείας του Θαυματουργού και του Αγίου Γενναδίου Κωνσταντινουπόλεως.

Δείτε σε ζωντανή μετάδοση την Ακολουθία του Σαρανταλείτουργου Χριστουγέννων με τον Όρθρο και την Πανηγυρική Θεία Λειτουργία του Αγίου Γρηγορίου Νεοκαισαρείας του Θαυματουργού, από τον Ιερό Ναό Αγίου Βησσαρίωνος Πύλης Τρικάλων, Δευτέρα 17 Νοεμβρίου 2025 07.30 το πρωί.

Ιερά Λείψανα Αγίου Γρηγορίου Νεοκαισαρείας

Μέρος της Τιμίας Κάρας του Αγίου βρίσκεται στην Ιερά Μονή Οσίου Διονυσίου Λιτοχώρου Πιερίας.

Μέρος χειρός του Αγίου Γρηγορίου βρίσκεται στη Μονή Μεγάλου Μετεώρου.

Αποτμήματα του Ιερού Λειψάνου του Αγίου Γρηγορίου βρίσκονται στις Μονές Παναγίας Σουμελά Βερμίου και Καστρίτσης Ιωαννίνων.

Aπολυτίκιο Αγίου Γρηγορίου Νεοκαισαρείας

Ήχος πλ. δ’.

Ἐν προσευχαῖς γρηγορῶν, ταῖς τῶν θαυμάτων ἐργασίαις ἐγκαρτερῶν, ἐπωνυμίαν ἐκτήσω τὰ κατορθώματα, ἀλλὰ πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, Πάτερ Γρηγόριε, φωτίσαι τὰς ψυχὰς ἡμῶν, μὴ ποτὲ ὑπνώσωμεν, ἐν ἁμαρτίαις εἰς θάνατον.

Διαβάστε επίσης το Ευαγγέλιο Δευτέρας 17 Νοεμβρίου 2025, κατά την γιορτή του Αγίου Γρηγορίου Νεοκαισαρείας του Θαυματουργού και του Αγίου Γενναδίου Κωνσταντινουπόλεως, με τη θεραπεία του υδρωπικού, τα μαθήματα στον οικοδεσπότη και στους καλεσμένους και την παραβολή του μεγάλου δείπνου.

Θαυμάτων πολλῶν, δεξάμενος ἐνέργειαν, σημείοις φρικτοῖς, τοὺς δαίμονας ἐπτόησας, καὶ τὰς νόσους ἤλασας τῶν ἀνθρώπων, πάνσοφε Γρηγόριε· διὸ καλῇ θαυματουργός, τὴν κλῆσιν ἐξ ἔργων κομισάμενος.

Όλες οι σημαντικότερες ειδήσεις τώρα από την ΕΚΚΛΗΣΙΑ Online.