Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Χριστοδούλου.
Στη ζωή υπάρχουν παραμύθια και πραγματικές ιστορίες. Στην ιστορία υπάρχουν μύθοι και αλήθειες.
Την εποχή της Τουρκοκρατίας διαδόθηκαν πολλές πραγματικές ιστορίες και αναπτύχθηκαν πολλοί μύθοι και θρύλοι.
Ήταν μια περίοδος πολύ δύσκολη για τους Έλληνες, με έντονες συναισθηματικά στιγμές που κύριο χαρακτηριστικό τους ήταν η βίαιη καταπίεση των ανθρώπων που δεν μιλούσαν τη γλώσσα των Τούρκων και δεν είχαν την πίστη τους. Στιγμές γεμάτες από φόβο και στενοχώριες.
Κανένας δεν θέλει να είναι υπόδουλος. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη την ελευθερία όπως έχει ανάγκη και το οξυγόνο.
Η ανάγκη, λοιπόν, αυτή κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας δημιουργούσε με αφορμή τις πραγματικές ιστορίες, μια διόγκωση και ίσως μια υπερβολή με πρόσθετα στοιχεία έτσι ώστε να κρατούν οι Έλληνες το ηθικό τους υψηλό.
Γεγονός το οποίο συνεχίστηκε και μετά την Επανάσταση.
Το «Κρυφό Σχολειό» ήταν μια από εκείνες τις ιστορίες που εξελίχθηκε σε θρύλο, για το οποίο έχουν ειπωθεί και γραφτεί πολλά, με συνέπεια να υπάρχουν μέχρι σήμερα αρκετές και διαφορετικές απόψεις.
Υπήρξε ποτέ πραγματικά το «Κρυφό Σχολειό»; Αναφορές και ντοκουμέντα
Μελετώντας πολλές πηγές και αρκετούς ιστορικούς απορρέει το συμπέρασμα πως «Κρυφό Σχολειό», με την έννοια της οργανωμένης δομής, δεν υπήρξε ποτέ. Αλλιώς δεν θα υπήρχε και λόγος να ονομαστεί έτσι.
Γενικότερα για λόγους θρησκευτικούς και διοικητικούς οι Οθωμανοί Σουλτάνοι παραχώρησαν προνόμια και έδειξαν έναν βαθμό ανοχής προς τους Έλληνες υπηκόους τους, όμως υπήρξαν περίοδοι και περιοχές, στις οποίες δεν τηρήθηκαν οι υποσχέσεις αυτές και αυτό διότι δεν υπήρξε ενιαία Τουρκοκρατία, αλλά ποικίλες μορφές της, αναλόγως εποχής και περιοχής.
Αρκετές αναφορές, όμως, της εποχής εκείνης κάνουν λόγο για μια σημαντική υποχώρηση της Παιδείας των Ελλήνων.
Αν σκεφτούμε πως για να διατηρούν οι χριστιανοί τους θρησκευτικούς τους θεσμούς και άλλα προνόμια έπρεπε να καταβάλουν σταθερά νόμιμο και παράνομο χρήμα προς τους Οθωμανούς, μπορούμε να καταλάβουμε ένα μέρος της αιτίας.
Στα Δωδεκάνησα, παρόλο που η λειτουργία Ελληνικών Σχολείων επισήμως επιτρέπονταν από τις Οθωμανικές αρχές, η ίδρυση και λειτουργία τους απαιτούσε τεράστια ποσά για να χρηματιστούν οι τοπικοί άρχοντες, προκειμένου να εκδώσουν τις σχετικές άδειες, ωθώντας έτσι τους Έλληνες στη λειτουργία παράνομων Σχολείων.
