Όπως είπαμε στα προηγούμενα, ο πόνος και ο θάνατος μπήκαν στη ζωή του ανθρώπου ως συνέπειες της ανυπακοής. Ο άνθρωπος μπορεί να ανεχθεί ένα βαθμό πόνου ή να προσπαθήσει να ανακουφίσει τον πόνο όταν αυτός γίνεται ανυπόφορος, και αυτό είναι απόλυτα επιτρεπτό.

Διαβάστε το Γ’ Μέρος: Ευθανασία (Μέρος Γ’): Η Ιατρική Άποψη

Έτσι, ο σωματικός πόνος μπορεί να ελεγχθεί σχεδόν πλήρως με ισχυρά αναλγητικά φάρμακα. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες μορφές πόνου, όπως ο συναισθηματικός και ο πνευματικός πόνος, που δεν επηρεάζονται από τα φάρμακα.
Το να βλέπεις ένα φίλο ή συγγενή να χάνει προοδευτικά τις νοητικές του ικανότητες και να αναπτύσσει άνοια είναι μία μορφή συναισθηματικού πόνου. Το άγχος και ο φόβος του αγνώστου μπροστά στο θάνατο που πλησιάζει αποτελεί πνευματικό πόνο.
Τέτοιοι πόνοι μπορεί να πάρουν πολλές μορφές και να είναι πολύ έντονοι.

Τί μπορεί να κάνει γι’ αυτούς τους πόνους ο άνθρωπος;

Ίσως δεν είναι λάθος να πούμε ότι, από Χριστιανική θεώρηση, όλοι αυτοί οι επί μέρους πόνοι είναι κομμάτια ή δείγματα του ενός μεγάλου πόνου που βασανίζει τον άνθρωπο από τη γέννησή του:
Του πόνου του χωρισμού από τον Θεό Πατέρα. Ο πιστός πάσχει διότι έχει επίγνωση των αμαρτιών του και διότι δεν είναι τόσο κοντά στο Θεό όσο θα ήθελε.
Έτσι ο Απόστολος Παύλος (Β’ Κορινθ. 5:1-4) περιγράφει πώς η ψυχή επιθυμεί να εγκαταλείψει την επίγεια κατοικία του σώματος και να ζήσει με τον Θεό και πώς στενάζει μέχρι να συμβεί αυτό. Αντίθετα, εκείνος που λέγει ότι δεν πιστεύει, υποφέρει διότι υποσυνείδητα διαισθάνεται ότι η λύση στα προβλήματά του είναι ακριβώς αυτός ο Θεός, που προσπάθησε σ’ όλη τη ζωή του να αγνοήσει.

Ωστόσο, παρά τον μεγάλο αυτό πνευματικό πόνο, ο άνθρωπος δεν έχει το δικαίωμα να εγκαταλείψει τη ζωή με δική του πρωτοβουλία και θέληση. Δεν μπορούμε να στερήσουμε τους εαυτούς μας από την αθάνατη ψυχή, την πνοή του Θεού που κατοικεί μέσα στον καθένα μας.
Αν αρνηθούμε αυτό το δώρο της ζωής, απορρίπτουμε τον Θεό ως Δημιουργό και Ζωοδότη. Γι’ αυτό και η αυτοκτονία είναι ανεπανόρθωτη.
Όσο ο άνθρωπος είναι ζωντανός, μπορεί να απωθεί τον Θεό με τον τρόπο της ζωής του, αλλά πάντα υπάρχει ελπίδα ότι θα βρει το δρόμο του γυρισμού στην πατρική οικία, όπως ο άσωτος της παραβολής.
Όταν ο άνθρωπος αποκόψει το νήμα της ζωής του, η ελπίδα της επιστροφής είναι πλέον χαμένη.

Κατά παρόμοιο τρόπο, ένας άνθρωπος δεν μπορεί να αφαιρέσει μία άλλη ανθρώπινη ζωή για οποιοδήποτε λόγο, ακόμη και με τον φαινομενικά ευγενικό σκοπό της ανακούφισης από μία τρομερή και βασανιστική αρρώστια. Πολύς λόγος γίνεται στην εποχή μας για «ποιότητα ζωής», υπονοώντας ότι φτάνει κάποια στιγμή που η ζωή δεν αξίζει να τη ζει κανείς.
Αυτή η «αναξιότητα» συνήθως κρίνεται με τα προσωπικά μας πρότυπα για το τί αποτελεί καλή ζωή. Η κρίση αυτή είναι πολύ υποκειμενική και δεν λαμβάνει υπόψη τις διαστάσεις της ψυχής που είναι πέρα από τα συνηθισμένα όργανα και τρόπους μέτρησης.
Ξέρουμε άραγε τί πραγματικά συμβαίνει μέσα στον φαινομενικά νεκρό νου ενός ατόμου σε βαθύ κώμα ή σε μόνιμη φυτική κατάσταση;
Υπάρχει τρόπος να εκτιμήσουμε τις βαθύτερες εμπειρίες ενός προσώπου που είναι σε πλήρη άνοια με τα εξωτερικά κριτήρια;
Ποιό δικαίωμα έχουμε να αποφασίσουμε ότι το πνεύμα του Θεού θα πρέπει να εγκαταλείψει πλέον αυτό το συγκεκριμένο πρόσωπο;
Μπορούμε και πρέπει να προσευχόμαστε για λύτρωση και απαλλαγή του αρρώστου από τη δύσκολη κατάσταση στην οποία βρίσκεται (στο Ευχολόγιο της Εκκλησίας υπάρχει ειδική ακολουθία «Εἰς ψυχορραγοῦντα»), αλλά δεν έχουμε καμία απολύτως εξουσία να ωθήσουμε τον ασθενή προς τον θάνατο.

Μια από τις πιο χιλιοειπωμένες φράσεις σχετικά με την ευθανασία είναι ο «θάνατος με αξιοπρέπεια». Μάς κάνει συχνά να φανταζόμαστε μία θεατρική κατάσταση, όπου ο ασθενής ντύνεται τα καλά του, αποχαιρετά τα αγαπημένα του πρόσωπα, πίνει ένα τελευταίο ποτήρι από το προσφιλές του ποτό, κι έπειτα ο επιβλέπων ιατρός θέτει σε λειτουργία την αντλία με το φάρμακο που θα τον αποκοιμίσει για πάντα.

Ποιός είναι ο Χριστιανικά αξιοπρεπής θάνατος;

Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει μία απλή και πασίγνωστη δέηση που επαναλαμβάνει σε όλες τις καθημερινές ακολουθίες, πρωί και βράδυ:

Χριστιανά τά τέλη τῆς ζωῆς ἡμῶν, ἀνώδυνα, ἀνεπαίσχυντα, εἰρηνικά, καί καλήν ἀπολογίαν την ἐπί τοῦ φοβεροῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ αἰτησώμεθα.

Τα σημαντικά λοιπόν στοιχεία ενός Χριστιανικού θανάτου είναι πίστη, καθαρή συνείδηση και εσωτερική ειρήνη, ώστε να μπορέσουμε να δώσουμε καλή απολογία στον Κριτή Χριστό με την ελπίδα ότι θα μάς κρατήσει κοντά Του για πάντα. Στο επιχείρημα για «θάνατο με αξιοπρέπεια» θα πρέπει να αντιτάξουμε το ερώτημα: πόσο «αξιοπρεπής» ήταν άραγε ο θάνατος του Χριστού στο σταυρό;

Αυτή είναι η απάντηση της Ορθόδοξης Εκκλησίας στο μυστήριο του θανάτου: ότι ο Ιησούς Χριστός έγινε άνθρωπος σαν εμάς και πέρασε τη ζωή Του πάνω στη γη, όπως θα έπρεπε να είχε κάνει ο άνθρωπος πριν από την πτώση, δηλαδή με πλήρη υπακοή στο Θεό Πατέρα, «ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δέ σταυροῦ» σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο. Με το να δείξει τέτοια υπακοή και παρ’ όλα αυτά να υποστεί θάνατο, σαν να ήταν πεπτωκώς άνθρωπος όπως εμείς, ο Χριστός άνοιξε το δρόμο προς μία νέα ζωή «γενόμενος πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν», όταν αναστήθηκε την τρίτη ημέρα. Στο δρόμο αυτό τον ακολούθησαν εκατομμύρια άγιοι και μάρτυρες. «Ὥσπερ ἐν τῷ Ἀδάμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτω καί ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται» είναι η υπόσχεση του Κυρίου με τα λόγια του μεγάλου Αποστόλου Του (Α΄ Κορινθ. 15:22).
Από την ημέρα της Αναστάσεως ο άνθρωπος δεν πρέπει να έχει τον φόβο του θανάτου: «Μηδείς φοβείσθω θάνατον, ἠλευθέρωσε γάρ ἡμᾶς ὁ θάνατος τοῦ Σωτῆρος», διαλαλεί ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος στον Κατηχητικό Λόγο του για την εορτή του Πάσχα.

Ως Χριστιανοί, «εἴτε ζῶμεν, ἐν Κυρίῳ ζῶμεν, εἴτε ἀποθνήσκομεν, ἐν Κυρίῳ ἀποθνήσκομεν» (Ρωμ. 14:8). Με την παρήγορη αυτή σκέψη, ότι «ἐάν τε ζῶμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν τοῦ Κυρίου ἐσμέν», θα πρέπει συνεχώς να εφαρμόζουμε την προτροπή που ακούμε στη Θεία Λειτουργία: «ἑαυτούς καί ἀλλήλους καί πᾶσαν τήν ζωήν ἡμῶν Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθώμεθα».

Του Δρ. Αντωνίου Κ. Παπαγιάννη
Παθολόγου–Πνευμονολόγου.

Εκκλησία Online

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.