Αυτή η παρερμηνεία εντοπίζεται σε ανθρωπολογικό, θεολογικό και κοσμολογικό επίπεδο. Ενώ το βιβλίο της Γενέσεως αναφέρει ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ΄ εικόνα του Τριαδικού Θεού(Γεν.1,26), αντίθετα η Καμπαλά, επαναλαμβάνοντας τις απόψεις του Γνωστικισμού[1] και του Ερμητισμού[2], υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε σύμφωνα με το πρότυπο ενός πνευματικού και αρχετυπικού ανθρώπου, του “Αδάμ Καδμών” που στα εβραϊκά σημαίνει ο “πρωταρχικός”, ο “αυθεντικός” άνθρωπος και αποτελεί αντανάκλαση του υπέρτατου και ύψιστου Θεού[3].
Γράφει ο Αρχιμ. Θεόφιλος Λεμοντζής, Δρ. Θεολογίας
Ο αισθητός άνθρωπος της καθημερινής εμπειρίας, που φέρει υλικό σώμα, δεν ταυτίζεται με αυτόν τον πρωταρχικό άνθρωπο αλλά μόνο το πνευματικό του στοιχείο. Αν και η Καμπαλά αποφεύγει τις ακραίες αντιλήψεις του Γνωστικισμού περί καταδίκης του υλικού σώματος[4], όμως υιοθετεί τη βασική αντίληψη των Γνωστικών[5] ότι η ψυχή αποτελεί κομμάτι της θείας ουσίας που προϋπάρχει πριν την είσοδο της στο σώμα[6], αντιλήψεις άγνωστες στην Παλαιά Διαθήκη που τονίζει ότι ο άνθρωπος αποτελεί αδιάρρηκτη ενότητα, το “συναμφότερον”[7], όπως λέγει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, σώμα και ψυχή (Γεν.2,7)[8].
Στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχει σαφής οντολογική διάκριση μεταξύ των δύο φύλων, διότι ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο “ἄρσεν καὶ θῆλυ” (Γέν.5,2), όμως η Καμπαλά, όπως και ο Γνωστικισμός[9], επισημαίνει ότι η ψυχή στην προΰπαρξή της είναι ανδρόγυνος[10], όπως βέβαια και ο “Αδάμ Καδμών”[11]. Με την είσοδό της στο σώμα χάνει αυτή την ενότητα και έχουμε τη διάσπαση των δύο φύλων, του αρσενικού και του θηλυκού. Άλλωστε και ο Θεός στην Καμπαλά είναι αρρενοθήλυς, του οποίου η θηλυκή πλευρά ονομάζεται “Σεκινάχ”(Shekhinah)[12], άποψη που προέρχεται από τον Ερμητισμό[13].
Όπως ο Γνωστικισμός θεωρούσε, όπως έχει επισημάνει ο αείμνηστος καθηγητής Παναγιώτης Χρήστου[14], ότι το ιδεώδες είναι η επίτευξη της ενοφυλίας, η κατάργηση δηλαδή της οντολογικής διάκρισης των δύο φύλων, παρομοίως και η Καμπαλά θεωρεί προορισμό του ανθρώπου την επανεύρεση της αρχέγονης ενοφυλίας[15], σε αντίθεση με την Παλαιά Διαθήκη που διδάσκει ότι είναι η επίτευξη του καθ’ ομοίωσιν (Γεν1,26). Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι οι σύγχρονες αντιλήψεις περί ενοφυλίας, έμφυλων ταυτοτήτων και κοινωνικού φύλου σύμφωνα με τις οποίες το φύλο του ανθρώπου δεν προσδιορίζεται από τη βιολογική του κατασκευή αλλά από τον αυτοπροσδιορισμό του ατόμου, δηλαδή από αυτό που πιστεύει σε ποιο φύλο ανήκει[16], βασίζονται στις παραπάνω μεταφυσικές αντιλήψεις αρχαίων και σύγχρονων αποκρυφιστικών συστημάτων, όπως έχουμε καταδείξει σε παλαιότερη μελέτη μας με τίτλο “Οι έμφυλες ταυτότητες και η ενοφυλία των Γνωστικών[17].
Ενώ στην Παλαιά Διαθήκη γίνεται λόγος για ανάσταση των νεκρών, όπως αποτυπώνεται στο όραμα του Ιεζεκιήλ (Ιεζ.37,1-14), αντίθετα στην Καμπαλά γίνεται λόγος για μετενσάρκωση. Ο καμπαλιστής ραβίνος Ισαάκ Λουρία[18] ισχυρίζεται ότι η ψυχή οφείλει στην επίγεια πορεία της να εκπληρώσει τις 613 μιτζβότ (mitzvot) που στα εβραϊκά σημαίνει εντολές[19]. Εάν δεν κατορθώσει να τις τηρήσει κατά την επίγεια ζωή τότε θα μετενσαρκωθεί ώσπου να επιτύχει τον στόχο της[20], δηλαδή εδώ έχουμε αντιλήψεις στοιχούμενες απόλυτα με ινδουιστικές θεωρίες περί μετενσαρκώσεως[21] και εκ διαμέτρου αντίθετες με αυτές τις αντιλήψεις της Παλαιάς Διαθήκης η οποία κάνει λόγο για ανάσταση νεκρών και όχι για μετενσάρκωση ψυχών[22].
Υποσημειώσεις:
[1]Για τις συγκεκριμένες ανθρωπολογικές αντιλήψεις του Γνωστικισμού βλ.Επιφανίου Κύπρου, Πανάριον, PG 42,73B και Ιππολύτου Ρώμης, Κατά πασών των αιρέσεων έλεγχος, PG 16, 3138B. Αναλυτικά για το θέμα βλ. Αρχιμ. Θεοφίλου Λεμοντζή, Οι έμφυλες ταυτότητες και η ενοφυλία των Γνωστικών, στο https://www.pemptousia.gr/2018/03/i-emfiles-taftotites-ke-i-enofilia-ton-gnostikon/
(Συνεχίζεται)
Πηγή: pemptousia.gr
