Η Φωνή της Ρόδου στη Βυζαντινή Μουσικολογία: Ο Παναγιώτης Μανουσάκης. Ο Παναγιώτης Μανουσάκης, γεννημένος το 1990 στη Ρόδο, αποτελεί σήμερα μία από τις πλέον σημαντικές νεότερες μορφές στον χώρο της Βυζαντινής Μουσικής και της ψαλτικής τέχνης. Με βαθιές μουσικολογικές γνώσεις, στιβαρή καλλιτεχνική πορεία και ενεργό συμμετοχή στην έρευνα και τη διάδοση της εκκλησιαστικής μουσικής, έχει ήδη διαμορφώσει ένα αξιοσημείωτο αποτύπωμα στον χώρο.
Σπούδασε Μαθηματικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ωστόσο η αφοσίωσή του στη Βυζαντινή Μουσική καθόρισε σύντομα την πορεία του. Το 2019 ξεκίνησε σπουδές στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, στο πρόγραμμα «Βυζαντινή Μουσική – Ψαλτική Τέχνη», τις οποίες ολοκλήρωσε με επιτυχία το 2023. Παράλληλα, από το 2021 παρακολούθησε το Διατμηματικό Μεταπτυχιακό του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου «Βυζαντινή Μουσική Τέχνη και Καλλιτεχνική Δημιουργία», καταθέτοντας μεταπτυχιακή εργασία για τον Φώτιο Παπαδόπουλο — μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες μεταίχμιας εποχής της ψαλτικής — με βαθμολογία «Άριστα» (9.91).
Από το 2023 συνεχίζει στον Γ’ Κύκλο Σπουδών του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού του Α.Π.Θ., ερευνώντας σε βάθος τους Ροδίους μελουργούς της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής περιόδου, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Ι. Λιάκου.
Η μαθητεία του στη Βυζαντινή Μουσική άρχισε από νεαρή ηλικία, κοντά στον Πρωτοψάλτη και Άρχοντα Υμνωδό Μ. τ. χ. Ε., Εμμανουήλ Θεουλάκη, από τον οποίο έλαβε στέρεες βάσεις και μουσικό ήθος. Σε ηλικία 19 ετών απέκτησε το Δίπλωμα Βυζαντινής Μουσικής (2009), ενώ έκτοτε εμπλούτισε το θεωρητικό και καλλιτεχνικό του υπόβαθρο με πτυχία Ωδικής, Ειδικού Αρμονίας, Μονωδίας, Αντίστιξης και Φούγκας.
Ως διδάσκαλος, από το 2013 υπηρετεί τη Βυζαντινή και Ευρωπαϊκή Μουσική στα Ωδεία «Μουσικοί Ορίζοντες» της Αθήνας και από το 2020 στο Ελληνικό Ωδείο Ρόδου, συμβάλλοντας στην καλλιέργεια και εκπαίδευση της νέας γενιάς ψαλτών και μουσικών. Παράλληλα απο το 2023 είναι ιδιοκτήτης ιδιωτικού οικοδιδασκαλείου μαθηματικών.
Το 2019 του ανατέθηκε το δεξιό αναλόγιο του Μητροπολιτικού Ναού Ρόδου — ένα από τα πιο σημαντικά εκκλησιαστικά αναλόγια της Δωδεκανήσου — ενώ εκλέχθηκε και χοράρχης του Συλλόγου Ιεροψαλτών Ρόδου «Ευάγγελος Μουτάφης», ρόλος μέσω του οποίου ενισχύει και αναδεικνύει τη ροδιακή ψαλτική παράδοση.
Η επιστημονική του δράση περιλαμβάνει συμμετοχές σε κορυφαία συνέδρια Βυζαντινής Μουσικολογίας και Ψαλτικής, όπως του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, του ΕΚΠΑ, του Ιδρύματος Βυζαντινής Μουσικολογίας και της Αγιορειτικής Εστίας. Επιπλέον, έχει εκπροσωπήσει τη Βυζαντινή Μουσική της Ρόδου στο διεθνές πρόγραμμα «Chants de Sion», προβάλλοντας τη δωδεκανησιακή ψαλτική ταυτότητα εκτός Ελλάδος.
Με συνδυασμό ακαδημαϊκής εμβάθυνσης, καλλιτεχνικής συνέπειας και εκκλησιαστικής προσφοράς, ο Παναγιώτης Μανουσάκης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα νέου μουσικού που υπηρετεί με πίστη, σοβαρότητα και επιστημονική ευθυκρισία το μεγαλείο της Βυζαντινής Μουσικής.
Ευάγγελος Παρασκευάς
