Η ημέρα της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού στις 14 Σεπτεμβρίου κατέχει ξεχωριστή θέση στο εκκλησιαστικό τυπικό.
Από τις πρώτες πρωινές ώρες, οι πιστοί συγκεντρώνονται στον ναό, όπου τελείται Όρθρος και Θεία Λειτουργία με ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια.
Κατά την ακολουθία, ο ιερέας ή ο επίσκοπος υψώνει τον Σταυρό στο κέντρο του ναού, κάνοντας ευλογίες προς όλες τις κατευθύνσεις. Ο λαός γονατίζει και απαντά με τον ύμνο «Κύριε, ελέησον». Η τελετή αυτή έχει βαθύ συμβολισμό: η χάρη του Σταυρού απλώνεται σε ολόκληρη την κτίση, αγιάζοντας κάθε πτυχή της ζωής.
Στην εορτή αυτή προβλέπεται αυστηρή νηστεία, ακόμη κι αν συμπέσει Κυριακή, κάτι που δείχνει τη σπουδαιότητά της. Οι πιστοί προετοιμάζονται με προσευχή και εγκράτεια, για να συμμετάσχουν με καθαρή καρδιά στη χαρά της ύψωσης.
Σε πολλές περιοχές, οι χριστιανοί στολίζουν τον Σταυρό με βασιλικό, το οποίο ευλογείται και μοιράζεται στους πιστούς. Ο βασιλικός, σύμφωνα με την παράδοση, φύτρωσε στο σημείο όπου βρέθηκε ο Σταυρός από την Αγία Ελένη. Έτσι, συνδέεται άμεσα με το ιερό γεγονός και αποτελεί ευλογία για τα σπίτια των χριστιανών.
Οι ύμνοι της ημέρας, όπως το «Σώσον, Κύριε, τον λαόν Σου», αντηχούν πανηγυρικά στους ναούς, υπενθυμίζοντας πως η δύναμη του Σταυρού είναι ακατάλυτη και αιώνια. Η λειτουργική εμπειρία της εορτής χαρίζει κατανυκτική ατμόσφαιρα και φέρνει τον πιστό σε προσωπική κοινωνία με τον Εσταυρωμένο και Αναστημένο Χριστό.
