Συνεχίζοντας την αποστολική του επίσκεψη στις ΗΠΑ, το βράδυ της Τρίτης ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος παρευρέθηκε το βράδυ της Τρίτης σε δείπνο που παρέθεσε προς τιμήν του ο Μάικλ Ρήγας, Αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τη Διαχείριση και τους Πόρους.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης εξέδωσε μια έντονη προειδοποίηση για τους κινδύνους του εθνικισμού στη θρησκεία, προτρέποντας αντ’ αυτού μια ανανεωμένη παγκόσμια δέσμευση για διάλογο, συνύπαρξη και την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου.
«Ως ακόλουθοι του Κυρίου Ιησού Χριστού, καλούμαστε να επιδιώξουμε τη βασιλεία του Θεού, όχι οποιαδήποτε βασιλεία του ανθρώπου, όσο φιλόξενη κι αν είναι», δήλωσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης σε ένα ακροατήριο πρεσβευτών, διπλωματών, κληρικών και Αμερικανών αξιωματούχων. Τα σχόλιά του τοποθέτησαν το Οικουμενικό Πατριαρχείο ως ένα διεθνικό, πνευματικό ίδρυμα που στέκεται πάνω από τα πολιτικά όρια και τις εθνικές αντιπαλότητες.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναγνώρισε ότι πολλές Ορθόδοξες εκκλησίες είναι δομημένες γύρω από εθνικές ταυτότητες, διαμορφωμένες από τον πολιτισμό και την ιστορία. Αλλά υποστήριξε ότι ο ρόλος της εκκλησίας δεν είναι να ενισχύει τον εθνικισμό. «Η θρησκεία χρησιμοποιήθηκε για να εδραιώσει τους λαούς γύρω από συγκεκριμένες κυβερνήσεις, δίνοντας συνοχή σε αυτοκρατορίες, βασίλεια και έθνη-κράτη πάνω στη γη», είπε. «Αλλά δεν έχει φτάσει η ανθρώπινη οικογένεια σε ένα σημείο όπου τέτοιες άκαμπτες μορφές συμμόρφωσης δεν εξυπηρετούν πλέον το συμφέρον του λαού;»
Ο Παναγιώτατος αναλογίστηκε τις επίμονες εμπλοκές μεταξύ εκκλησίας και κράτους, προειδοποιώντας ότι ενώ αυτοί οι δεσμοί κάποτε έδιναν συνοχή σε αυτοκρατορίες και έθνη, τώρα κινδυνεύουν να περιορίσουν την παγκόσμια αποστολή της πίστης.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης τόνισε ότι η διπλωματία απαιτεί την ικανότητα «να τοποθετεί κανείς τον εαυτό του στη θέση του άλλου, να δείχνει ενσυναίσθηση, όχι μόνο συμπόνοια». Η αληθινή θρησκεία, υποστήριξε, δεν πρέπει να κάνει τίποτα λιγότερο.
«Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν ασπάζεται τον εθνοφυλετισμό ως πολιτική, ακόμη και όταν ορισμένες από τις αδελφές εκκλησίες μας το έχουν κάνει, από πολιτική και ακόμη και οικονομική σκοπιμότητα», είπε ο Οικουμενικός Πατριάρχης. «Ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί με συνεχή ιστορία και μνήμη… κατανοούμε την πολυπλοκότητα της σχέσης μεταξύ της πόλης του Θεού και της πόλης του ανθρώπου».
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος πρόσθεσε ότι το καθήκον των θρησκευτικών ηγετών σήμερα είναι να ανοίξουν χώρο για αμοιβαίο σεβασμό, διαθρησκευτικό διάλογο και συμφιλίωση. «Η σημαντική συμβολή των μεγάλων θρησκευτικών παραδόσεων θα πρέπει να είναι η δημιουργία πεδίων αμοιβαίου σεβασμού και κατανόησης», είπε. «Όλες οι θρησκείες του κόσμου διδάσκουν την αξία κάθε ανθρώπινου προσώπου. Έχουμε βρεθεί αντιμέτωποι με την ανάγκη να ασκούμε την αποδοχή αντί της απόρριψης».
Αναφερόμενος στην 1700ή επέτειο από την Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας, ο κ. Βαρθολομαίος υπενθύμισε την επιβεβαίωση του συμβόλου της πίστης ότι ο Χριστός είναι «ομοούσιος» με τον Πατέρα, προσθέτοντας ότι αυτή η αλήθεια ισχύει για όλη την ανθρωπότητα, της οποίας η αξιοπρέπεια μοιράζεται εξίσου.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης ολοκλήρωσε την ομιλία του μιλώντας απευθείας στον αναπληρωτή υπ. Εξωτερικών κ. Ρήγα, ο οποίος φιλοξένησε την εκδήλωση. Κάνοντας αναφορά στην ελληνορθόδοξη ανατροφή του Ρήγα και την αποφοίτηση του πατέρα του από την Ελληνορθόδοξη Σχολή του Τιμίου Σταυρού, ο Παναγιώτατος υπογράμμισε την κοινή τους κληρονομιά.
«Μοιράζεστε την επίγνωσή μας ότι η ανθρώπινη οικογένεια είναι συνδεδεμένη με μια βαθύτερη σχέση από ό,τι θα μπορούσαμε να φανταστούμε», είπε. «Και με αυτό το πνεύμα, έχουμε το κλειδί για να ξεκλειδώσουμε μια ευτυχισμένη και πλήρη ζωή για κάθε άνθρωπο».
Τελείωσε με μια ευλογία: «Είθε ο Θεός να σας ευλογεί πλουσιοπάροχα και ο Θεός να ευλογεί την Αμερική».
Την ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχη ακολούθησε μια εκτενή εισαγωγή από τον αναπληρωτή υπ. Εξωτερικών κ. Ρήγα, ο οποίος επαίνεσε τον Πατριάρχη ως πνευματικό ηγέτη και συνεργάτη στην προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας. Ο κ. Ρήγας χαρακτήρισε τη θρησκευτική ελευθερία ως καθοριστική αμερικανική αρχή, που εκτείνεται μέχρι την άφιξη των Προσκυνητών το 1620 και κατοχυρώνεται στην Πρώτη Τροπολογία. Παραθέτοντας το Καταστατικό της Βιρτζίνια για τη Θρησκευτική Ελευθερία του Τζέφερσον, το ονόμασε «η πρώτη μας ελευθερία».
Για να τιμήσει την επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη, ο κ. Ρήγας αφηγήθηκε δύο ιστορίες από την Ορθόδοξη ιστορία. Η πρώτη ήταν η μεταστροφή του Πρίγκιπα Βλαδίμηρου των Ρως του Κιέβου το 988, αφού απεσταλμένοι ανέφεραν την υπερβατική ομορφιά της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολης. Η δεύτερη αναφερόταν στον Φίλιππο Λάντγουελ Γ΄, έναν φίλο του Βενιαμίν Φραγκλίνου και του Τζορτζ Ουάσινγκτον, ο οποίος το 1738 έγινε ο πρώτος Αμερικανός που προσηλυτήθηκε στην Ορθοδοξία και μετέφρασε αθόρυβα εκκλησιαστικά κείμενα στα αγγλικά.
Στη συνέχεια, το μέλος του αμερικανικού ΥΠΕΞ, στράφηκε στις σύγχρονες προκλήσεις, επισημαίνοντας τις θρησκευτικές κοινότητες που αντιμετωπίζουν διώξεις, εκτοπισμούς και περιορισμούς στη λατρεία σε όλο τον κόσμο. «Η θρησκευτική ελευθερία δεν είναι προνόμιο, αλλά καθολικό δικαίωμα», είπε, δεσμευόμενος ότι οι ΗΠΑ θα παραμείνουν «σταθερές» στην αντιμετώπιση των απειλών μέσω της διπλωματίας και των διεθνών συνεργασιών.
«Όπως λέει το ιερό βιβλίο, μακάριοι οι ειρηνοποιοί», κατέληξε ο κ. Ρήγας, απευθυνόμενος απευθείας στον Οικουμενικό Πατριάρχη. «Προσβλέπω στην ευκαιρία να συνεργαστώ μαζί σας για την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας και της ειρήνης στον κόσμο».
Στο δείπνο του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ παρευρέθηκαν επίσης ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος και άλλα μέλη του Πατριαρχείου, Μητροπολίτες των ΗΠΑ, η εκλεκτή των ΗΠΑ ως πρέσβης στην Αθήνα Kimberly Guilfoyle, η Πρέσβης της Ελλάδας στις ΗΠΑ Αικατερίνη Νασίκα, ο Δρ. Anthony J. Limberakis, Μέγας Ακτουάριος και Εθνικός Διοικητής των Αρχόντων του Οικουμενικού Πατριαρχείου και Ελληνορθόδοξοι κληρικοί, ηγέτες κοινοτήτων και πιστοί από τις ΗΠΑ και το εξωτερικό.
