Όσο ο διάκονος απευθύνει τις αιτήσεις και ο ιερός λαός προσεύχεται, ο ιερεύς στο άγιο βήμα λέγει με χαμηλή φωνή και μόνος του ευχή για τους παρισταμένους και για τον άγιο ναό, να χυθούν επάνω τους πλούσια τα ελέη και οι οικτιρμοί του Θεού.
Τέλος, προσθέτει και την αιτία, για την οποία αυτός ζητεί και ο Θεός θα χορηγήσει ό,τι είναι δίκαιο: όχι διότι είναι άξιοι αυτοί που πρόκειται να λάβουν, όχι διότι είναι δίκαιο να λάβουμε εμείς, αλλά διότι «Σοι πρέπει πάσα δόξα, τιμή και προσκύνησις». Για τη δική Σου δόξα, λέγει, σε παρακαλώ γι’ αυτά. Διότι το να δείξεις σ’ εμάς τους ανάξιους τέτοια φιλανθρωπία προς δική Σου δόξα αποβαίνει. Και αυτός ο τρόπος να δοξάζεσαι σου αρμόζει, σύμφωνα με το λόγο του μακαρίου Δαβίδ: «Μη σ’ εμάς, Κύριε, μη σ’ εμάς, αλλά στο όνομά Σου δώσε δόξα» (Ψαλμ. 113:9).
Γι’ αυτό και αφού ο ιερεύς τελειώσει την ευχή, διαβάζει μεγαλόφωνα αυτή την αιτιολογία, διότι είναι και κατάληξη της ευχής και δοξολογία, ώστε να την ακούσουν όλοι, για να μετάσχουν όλοι στον ύμνο και να υμνηθεί απ’ όλη την Εκκλησία ο Θεός. Και πράγματι, αυτοί ακούγοντας συμμετέχουν στον ύμνο. Διότι όταν προφέρει ο ιερεύς αυτή τη δοξολογία, οι πιστοί όλοι προσθέτουν το «Αμήν», και με τη λέξη αυτή οικειοποιούνται όλα όσα είπε εκείνος.
Κατόπιν αρχίζει ο ιερεύς τις ιερές ψαλμωδίες και ολοκληρώνουν οι παριστάμενοι ψάλλοντας τα θεόπνευστα λόγια των ιερών Προφητών: «Αγαθόν το εξομολογείσθαι τω Κυρίω και ψάλλειν τω ονόματί Σου, Ύψιστε» (Ψαλμ. 91:2). Το ρητό αυτό αρμόζει στην αρχή, διότι λέγει για τον ύμνο ότι είναι κάτι αγαθό, πράγμα που πρέπει να γνωρίζουμε οπωσδήποτε για κάθε ύμνο· λέγοντας δε “εξομολογείσθαι” εννοεί την ευχαριστία, την ύμνηση.
Όταν ψαλούν αυτοί και οι υπόλοιποι στίχοι του ύμνου, ο διάκονος προτρέπει τους πιστούς σε προσευχή, παραγγέλλοντας να δεηθούν όπως και πρωτύτερα.
Όσο τελείται η ψαλμωδία και προσεύχονται οι πιστοί, ο ιερεύς μέσα στο άγιο βήμα προσεύχεται στον Θεό γενικά για το πλήρωμα της Εκκλησίας και ιδιαίτερα για εκείνους που στολίζουν τον άγιο οίκο Του και επιθυμούν να τον αναδείξουν σε όλα λαμπρό, για να δοξαστούν και αυτοί από Αυτόν· και προσθέτει την ουσιωδέστατη αιτία: «Ότι σον το κράτος και σου εστίν η βασιλεία». Σαν να λέγει· οι βασιλείς έχουν τη δόξα και τη δύναμη να κάνουν λαμπρούς όσους θέλουν. Συ όμως είσαι Βασιλεύς αιώνιος, και δική Σου είναι η εξουσία και δική Σου η βασιλεία.
Και αυτή την αιτιολογία, που είναι δοξολογία, ο ιερεύς την εκφωνεί με δυνατή φωνή ώστε να την ακούσουν όλοι οι πιστοί. Και ύστερα, παίρνοντάς τους συμμετόχους του ύμνου προς τον Θεό, όπως και προηγουμένως, αρχίζει πάλι την ψαλμωδία και συμπληρώνουν οι πιστοί. Έπειτα ζητούν από τον Θεό τα αιτήματα που απευθύνει ο διάκονος, σύμφωνα με αυτά που είπαμε και προηγουμένως.
Ο δε ιερεύς, αφού κάνει πάλι ευχή για τους συμπροσευχόμενους πιστούς, ώστε να επιτύχει ο καθένας ιδιαιτέρως ό,τι ζητεί προς το συμφέρον του από τον Θεό, και ακόμη ζωή αιώνια στο μέλλον, προσθέτει ως αιτία την αγαθότητα και φιλανθρωπία του Θεού· και επειδή η αιτία αυτή είναι η κατάληξη της ευχής, τη λέγει δυνατά ώστε να την ακούσουν όλοι.
Κατόπιν αρχίζει την τρίτη ψαλμωδία.
Όταν ψάλλεται αυτή, γίνεται η είσοδος του Ευαγγελίου με συνοδεία λαμπάδων και θυμιαμάτων και πομπή όλων όσοι υπηρετούν μέσα στο άγιο βήμα· κρατεί δε το Ευαγγέλιο ο διάκονος ή, σε απουσία του, ο ιερεύς.
Ο δε ιερεύς, ενώ μέλλει να εισέλθει στο θυσιαστήριο, στέκεται σε μικρή απόσταση προ της Ωραίας Πύλης, μέχρις ότου συμπληρωθεί η ψαλμωδία, και παρακαλεί τον Θεό να εισέλθουν μαζί του στο θυσιαστήριο άγιοι Άγγελοι και να γίνουν συμμέτοχοί του στην ιερουργία και τη δοξολογία. Και προσθέτει την αιτία, ότι πρέπει και από τους Αγγέλους και από τους ανθρώπους να δοξάζεται και να προσκυνείται. Διότι αυτό θέλει να πει η έκφραση «πάσα δόξα, τιμή και προσκύνησις»: αναφέρεται σε όλους όσοι γνωρίζουν να δοξάζουν, να τιμούν και να προσκυνούν τον Θεό.
Και αφού ευχηθεί αυτά ο ιερεύς, εισέρχεται στο θυσιαστήριο και αποθέτει το Ευαγγέλιο στην αγία τράπεζα.
Από το βιβλίο: Αγίου Νικολάου Καβάσιλα, Ερμηνεία της Θείας Λειτουργίας. Μετάφραση Αντ. Γαλίτη. Εκδόσεις Το Περιβόλι της Παναγίας, σελ. 61.
