Κίνηση της Άγκυρας για να ικανοποιήσει τον Ντόναλντ Τραμπ πριν τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Η Τουρκία σχεδιάζει να προχωρήσει στην επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης με τη μορφή Πανεπιστημιακού Ιδρύματος, σύμφωνα με ρεπορτάζ του πρακτορείου Bloomberg. Η κίνηση αυτή ικανοποιεί ένα πάγιο αίτημα των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ παράλληλα αναβιώνει ένα ιστορικό ίδρυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Όπως αναφέρουν πηγές με γνώση του θέματος, η απόφαση αυτή αποσκοπεί εν μέρει στο να ικανοποιηθεί σχετικό αίτημα του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ενόψει της επικείμενης επίσκεψής του στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί το πιο πρόσφατο δείγμα της βελτίωσης των διμερών σχέσεων Τουρκίας και ΗΠΑ πριν από την άφιξη του Τραμπ. Μόλις την Τετάρτη (17/6), έλαβε τέλος μια δικαστική υπόθεση δεκαετίας στις ΗΠΑ εναντίον Τουρκικής Κρατικής Τράπεζας, κλείνοντας έτσι μια μακροχρόνια εστία έντασης ανάμεσα στους δύο συμμάχους.
Για δεκαετίες, η Τουρκία αντιμετώπιζε με καχυποψία το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη και αποτελεί το πνευματικό κέντρο της Ορθοδοξίας. Από την πλευρά του, το Πατριαρχείο ζητούσε σταθερά περισσότερη θρησκευτική ελευθερία και περιορισμό του κρατικού ελέγχου.
Το ιστορικό της Σχολής και το νέο καθεστώς
Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, στο ομώνυμο νησί κοντά στην Κωνσταντινούπολη, εκπαίδευσε για γενιές ορθόδοξους ιεράρχες και κληρικούς, μεταξύ των οποίων και τον σημερινό Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο Α΄.
Η λειτουργία του Τμήματος Ανώτατων Σπουδών ανεστάλη το 1971, όταν η τουρκική κυβέρνηση υπήγαγε τη θρησκευτική ανώτατη εκπαίδευση υπό τον έλεγχο του κράτους. Η Σχολή σταμάτησε οριστικά να λειτουργεί το 1985, με την αποφοίτηση των τελευταίων πέντε σπουδαστών της.
Η Άγκυρα υποστήριζε ανέκαθεν ότι το μέτρο αυτό εφαρμόζεται χωρίς εξαιρέσεις, καθώς και οι μουσουλμάνοι κληρικοί στην Τουρκία εκπαιδεύονται και μισθοδοτούνται από το Κράτος.
Το νέο πανεπιστήμιο θα διαθέτει Θεολογική Σχολή, επιτρέποντας την εκπαίδευση ορθόδοξων κληρικών μετά από 50 και πλέον χρόνια. Ωστόσο, η εισαγωγή των φοιτητών θα γίνεται μέσω του εθνικού συστήματος εξετάσεων της Τουρκίας, ενώ τα Προγράμματα Σπουδών θα τελούν υπό την εποπτεία του τουρκικού Υπουργείου Παιδείας.
Διπλωματικό παρασκήνιο και αντιδράσεις
Η επαναλειτουργία της Χάλκης αποτελεί μια σπουδαία συμβολική νίκη για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, που έχει τις ρίζες του στη βυζαντινή εποχή. Άλλωστε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην τελευταία της έκθεση για την Τουρκία είχε χαρακτηρίσει το λουκέτο στη Σχολή ως ένα χρόνιο ζήτημα θρησκευτικής ελευθερίας.
Η προοπτική αυτή συζητήθηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στην Άγκυρα, κατά τη συνάντηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο Α΄. Όπως μετέδωσε την Πέμπτη η τουρκική εφημερίδα Hurriyet, ο Ερντογάν συναίνεσε στην επαναλειτουργία της Σχολής.
Το παρασκήνιο της συμφωνίας
Ο Αμερικανός Πρόεδρος είχε προτρέψει τον Ερντογάν να ανοίξει τη Σχολή κατά τη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Σεπτέμβριο, σύμφωνα με τον Τομ Μπάρακ, Πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία.
Αν και ο Μπάρακ και ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι το άνοιγμα θα μπορούσε να γίνει μέχρι τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, πηγές του Bloomberg αναφέρουν ότι οι απαραίτητες προετοιμασίες μάλλον δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τότε.
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο τονίζει διαχρονικά ότι το κλείσιμο της Σχολής έπληξε καίρια τη δυνατότητά του να προετοιμάζει τις επόμενες γενιές ορθόδοξων ηγετών και κληρικών.
