Μετά την παραχώρηση αυτοκεφαλίας από τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο, προς την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (ΟΕΟ) τον Ιανουάριο του 2019, το Πατριαρχείο Μόσχας διέκοψε την εκκλησιαστική κοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και άρχισε προσπάθειες να υπονομεύσει την ιδιαίτερη θέση του Οικουμενικού Πατριαρχείου μεταξύ των Ορθοδόξων Πατριαρχείων, επιχειρώντας να το υποκαταστήσει ως την Εκκλησία με την μοναδική ευθύνη, την οποία οι Οικουμενικές Σύνοδοι έχουν απονείμει στην Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, να επιλύει διαφορές μεταξύ των Εκκλησιών και να χορηγεί αυτοκεφαλία σε Εκκλησίες κατά περίπτωση.
Κεντρικό στοιχείο αυτών των προσπαθειών αποτελεί η αξιοποίηση από το ρωσικό κράτος της Foreign Information Manipulation and Interference (FIMI), ήτοι Ξένης Παρεμβατικής Χειραγώγησης Πληροφοριών, με σκοπό τη διάδοση αρνητικής και ψευδούς πληροφόρησης περί του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η Ομάδα East Stratcom Task Force, «μια ομάδα εμπειρογνωμόνων με υπόβαθρο κυρίως στις επικοινωνίες, τη δημοσιογραφία, τις κοινωνικές επιστήμες και τις ρωσικές σπουδές», η οποία υπάγεται στην διπλωματική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογραμμίζει ότι «οι εκστρατείες παραπληροφόρησης της Ρωσίας δεν αποτελούν μια χαλαρή συλλογή τυχαίων ψεμάτων· είναι προϊόν ενός προσεκτικά σχεδιασμένου συστήματος».
Το σύστημα αυτό περιλαμβάνει όχι μόνον προπαγανδιστές που εμφανίζονται σε κρατικά χρηματοδοτούμενα ρωσικά τηλεοπτικά δίκτυα, αλλά και «ιστότοπους, ιστολόγια, λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, influencers και ψευδο-σχολιαστές». Αυτά τα φερέφωνα του ρωσικού κράτους «ενισχύουν, αντιφάσκουν, χλευάζουν, διαστρεβλώνουν, θέτουν υπό αμφισβήτηση και συγχέουν, όλα στο πλαίσιο της επιδίωξης του ευρύτερου στόχου του Κρεμλίνου να κυριαρχήσει στον χώρο της πληροφορίας».
Ένας από τους κυριότερους εξ αυτών, παραδόξως, υπήρξε ο Πατριάρχης Μόσχας κ. Κύριλλος. Σε μια σοβαρή απόκλιση από την ορθόδοξη παράδοση τον Απρίλιο του 2026, ο Πατριάρχης Μόσχας, μιλώντας στο κτήριο του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών και ευρισκόμενος δίπλα στον Υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ, εξαπέλυσε ανεκκλησίαστη επίθεση κατά των ιδιαίτερων ευθυνών του Οικουμενικού Πατριαρχείου εντός της Αγίας Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Οι διαορθόδοξες σχέσεις, δήλωσε ο Κύριλλος, «δοκιμάζονται σήμερα ως προς την προσήλωσή τους στην κανονική τάξη της Εκκλησίας». Προσέθεσε ότι «επιβάλλεται εξωτερικώς μια διδασκαλία ξένη προς την Ορθοδοξία, η οποία αφορά ειδικές εξουσίες κύρους του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως». Υποστήριξε ότι αυτή η δήθεν ξένη διδασκαλία έχει αποτελέσει «τη βάση για την επέμβαση του Φαναρίου στην εκκλησιαστική ζωή της Ουκρανίας, συμβάλλοντας σε μια παρατεταμένη κρίση στις διαορθόδοξες σχέσεις».
Η διδασκαλία την οποία χαρακτήρισε ξένη προς την Ορθοδοξία ήταν η άποψη ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει την ευθύνη να επιλύει διαφορές. «Οποιεσδήποτε προσπάθειες», είπε ο Κύριλλος, «να παρουσιαστεί ένας εκ των αδελφών ως έχων ιδιαίτερη εξουσία επί όλης της Ορθοδόξου οικουμένης είναι αμαρτωλές από την άποψη της παραβίασης των εκκλησιαστικών κανόνων».
Πρόκειται για κατάφωρη άρνηση της καθιερωμένης κανονικής διαδικασίας της Εκκλησίας. Η Αγία Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως ασκεί ευθύνη η οποία της ανετέθη υπό την καθοδήγηση του Αγίου Πνεύματος κατά την Δ’ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία συγκλήθηκε στη Χαλκηδόνα το 451. Η Σύνοδος όρισε: «Εἰ δὲ ἐπίσκοπος ἢ κληρικὸς πρὸς τὸν μητροπολίτην τῆς ἐπαρχίας ἀμφισβητήσει, ἀναφερέσθω πρὸς τὸν ἔξαρχον τῆς διοικήσεως, ἢ πρὸς τὸν θρόνον τῆς βασιλίδος Κωνσταντινουπόλεως, καὶ ἐκεῖ κρινέσθω». Χριστιανισμός
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ως Πρώτη Θέση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, έχει επίσης την ευθύνη να χορηγεί αυτοκεφαλία (ανεξαρτησία) σε εθνικές Εκκλησίες όταν δεν είναι πλέον σκόπιμο μια συγκεκριμένη Εκκλησία να τελεί υπό την εξουσία άλλης. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει χορηγήσει αυτοκεφαλία στις Ορθόδοξες Εκκλησίες της Ρωσίας (1589 και 1917), της Σερβίας (1920), της Ρουμανίας (1925), της Βουλγαρίας (1961), της Γεωργίας (1990), της Ελλάδος (1850), της Πολωνίας (1924), της Αλβανίας (1937) και των Τσεχικών Χωρών και Σλοβακίας (1998). Πιο πρόσφατα, η Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητα ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος άσκησε αυτή την αρμοδιότητα παραχωρώντας αυτοκεφαλία στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας τον Ιανουάριο του 2019.
Ο Πατριάρχης κ. Κύριλλος επίσης κατήγγειλε αυτό που χαρακτήρισε ως «διάκριση κατά της Ουκρανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας» (υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο) και υποστήριξε ότι «η πίεση από τις ουκρανικές αρχές έχει λάβει τον χαρακτήρα ανοικτού θρησκευτικού διωγμού». Η πραγματικότητα είναι ακριβώς αντίθετη, όπως καταδεικνύει η ρωσική επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στις 15 Ιουνίου 2026 στον Καθεδρικό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Κίεβο. Η κανονική Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση και διωγμό σε περιοχές της Ουκρανίας που ελέγχει η Ρωσία, ως αποτέλεσμα του άδικου, απρόκλητου και αδελφοκτόνου πολέμου στην Ουκρανία.
των Αρχόντων Οφφικιάλιων της Μ.τ.Χ.Ε
