Το πρωί της Δευτέρας, 20 Ιουλίου, στον Ιερό Καθεδρικό Ναό του Αποστόλου Βαρνάβα, στη Λευκωσία, τελέστηκε Μνημόσυνο πεσόντων κατά την τουρκική εισβολή του 1974 και στη δέηση για απελευθέρωση της Κύπρου, από τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου κ. Γεώργιο. Παρέστησαν ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Νίκος Χριστοδουλίδης, η Πρόεδρος της Βουλής κ. Αννίτα Δημητρίου, ο Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Κυβερνήσεως κ. Κωστής Χατζηδάκης, κ.α. Ακολούθησε η τέλεση Επιμνημοσύνου δεήσεως υπέρ των πεσόντων Αξιωματικών και Οπλιτών κατά την τουρκική εισβολή, στον Τύμβο Μακεδονίτισσας.
Ακολούθως, σε δηλώσεις του στα μέσα μαζικής ενημερώσεως, ο Πρόεδρος κ. Χριστοδουλίδης τόνισε ότι «οι ήρωές μας ορίζουν το χρέος και την ευθύνη όλων μας να πράξουμε ό,τι είναι δυνατό για τον τερματισμό της τουρκικής. Αναφερόμενος στην κάθοδο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο, υπογράμμισε ότι στόχος είναι η σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης, κατά την οποία θα ανακοινωθεί η επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν.
«Δύσκολη η σημερινή μέρα και σίγουρα όχι για πολλά λόγια. Εκείνο που θα ήθελα να πω είναι ότι οι ήρωές μας εδώ στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας αλλά και όπου αλλού αναπαύονται ανά το παγκύπριο, στα φυλακισμένα τμήματα, σε όλες τις περιοχές της ελεύθερης αλλά και της κατεχόμενης Κύπρου ορίζουν το χρέος, την ευθύνη όλων εμάς που βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή στην ηγεσία του τόπου και να πράξουμε ότι είναι δυνατό για να τερματιστεί η τουρκική κατοχή, να απελευθερώσουμε τον τόπο μας, να επανενώσουμε την πατρίδα μας», ανέφερε αρχικά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Πρόσθεσε πως «αυτό θα είναι και το μνημόσυνο για όλους αυτούς που θυσιάστηκαν για να υπάρχουμε σήμερα εμείς και προς αυτή την κατεύθυνση εργαζόμαστε συστηματικά στη βάση ενός πολύ συγκεκριμένου πλάνου και σχεδιασμού, έτσι ώστε να πετύχουμε την υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητά μας που είναι ο τερματισμός της κατοχής, η απελευθέρωση και επανένωση της πατρίδας μας».
Ερωτηθείς κατά πόσο αναμένεται η σύγκληση πενταμερούς διάσκεψης στα τέλη Αυγούστου ή στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «σίγουρα ο στόχος είναι ο καθορισμός και η σύγκληση μιας διευρυμένης διάσκεψης, κατά τη διάρκεια της οποίας θα ανακοινωθεί η επανέναρξη των συνομιλιών από εκεί που διακόπηκαν».
Σημείωσε πως «από δικής μας πλευράς είμαστε έτοιμοι, έχουμε διαβιβάσει για την ετοιμότητα μας τον Γενικό Γραμματέα, αντιλαμβάνεστε όλα εξαρτώνται από την αντίδρασή της Τουρκίας».
Ενόψει της καθόδου του Γενικού Γραμματέα ανέφερε πως «συνεχίζονται οι σχετικές διεργασίες τόσο από τον ίδιο όσο και από την Προσωπική του Απεσταλμένη, αλλά και από την Ευρωπαϊκή Ένωση που αποδεικνύει με πράξεις (ότι έχει) έναν πιο πρωταγωνιστικό ρόλο».
«Ευελπιστούμε όταν θα είναι εδώ ο Γενικός Γραμματέας να υπάρξουν θετικές ανακοινώσεις προς την κατεύθυνση που σας προανέφερα», είπε ο κ. Χριστοδουλίδης.
Κληθείς να σχολιάσει αν αναμένει κάτι διαφορετικό από την Τουρκία αυτή τη φορά, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «όλοι θα κριθούμε με πράξεις και όχι με δηλώσεις».
«Θεωρώ ότι ο Γενικός Γραμματέας έχει ξεκινήσει μία πολύ σημαντική προσπάθεια από το Μάρτιο του 2026, όπως ανέφερα πολλές φορές στη βάση κάποιων συζητήσεων που είχε με τον Πρόεδρο της Τουρκίας, με την τουρκική Κυβέρνηση και ευελπιστούμε αυτό να το δούμε και στην πράξη», συμπλήρωσε.
Ανέφερε επίσης ότι «το σίγουρο είναι ότι όποιες θετικές εξελίξεις στα ευρωτουρκικά που επιδιώκει η Τουρκία περνούν μέσα από θετικές συγκεκριμένες εξελίξεις όσον αφορά την επίλυση του Κυπριακού».
«Μιλώ πάντα, για να μην υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία, στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου, των αρχών, των αξιών και του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς οποιεσδήποτε εποικοδομητικές ή μη ασάφειες», ξεκαθάρισε.
Ερωτηθείς αν έχουν ενταθεί οι πιέσεις προς την Τουρκία, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «δεν είναι θέμα πιέσεων, είναι θέματα που συζήτησε πρωτίστως ο Γενικός Γραμματέας. Η Προσωπική Απεσταλμένη, αντιλαμβάνομαι ότι θα βρεθεί στην Τουρκία πριν την κάθοδό της στην Κύπρο και στη βάση των αποτελεσμάτων όλων αυτών των προσπαθειών θα δούμε και το τι θα βγει με την παρουσία του Γενικού Γραμματέα».
Πρόσθεσε ότι «σίγουρα η παρουσία του είναι μια θετική εξέλιξη. Να σας θυμίσω που ήμασταν τον Μάρτιο του 2023 όταν αναλάβαμε τη διακυβέρνηση του τόπου και που είμαστε σήμερα μέσα από μια συστηματική δουλειά, επιμονή, πλάνο και συγκεκριμένο σχεδιασμό».
Σε ερώτηση για το αν έχει καθοριστεί το πρόγραμμα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «θα ανακοινώσει ο Γενικός Γραμματέας το πρόγραμμά του, γνωρίζουμε σε γενικές γραμμές το πρόγραμμα που θα ακολουθήσει».
«Θα υπάρξει και κοινή συνάντηση σίγουρα, τις ημερομηνίες και τις ώρες θα τις ανακοινώσει ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας», ανέφερε ο Πρόεδρος.
Σε ερώτηση για τον ειδικό απεσταλμένο της ΕΕ για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέφερε ότι «δεν αποκλείω στη βάση του προγράμματος του ανά πάσα στιγμή να επισκεφτεί την Κύπρο».
«Επαναλαμβάνω, χαιρετίζουμε αυτή την ενισχυμένη εμπλοκή από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ήταν κάτι που επιδιώξαμε από την πρώτη μέρα ανάληψης της διακυβέρνησης του τόπου. Ο διορισμός εν ενεργεία Αντιπροέδρου της Επιτροπής δείχνει ένα πιο αυξημένο ενδιαφέρον της Προέδρου της Επιτροπής», υπογράμμισε.
Ανέφερε ακόμη ότι «η παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι καθοριστική προς δύο σημεία. Το πρώτο αφορά τα ευρωτουρκικά που προανέφερα. Το δεύτερο και ιδιαίτερα εξίσου σημαντικό είναι η ανάγκη η οποία ενδεχόμενη λύση του Κυπριακού να συμβαδίζει με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, με τις αρχές και τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης», είπε.
«Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος μέλος, θα συνεχίζει να είναι και έπειτα από μία ενδεχόμενη λύση, άρα η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πρωταγωνιστικό ρόλο να διαδραματίσει», τόνισε.
Ερωτηθείς για το ότι ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν φαίνεται τελικά να μεταβαίνει στα κατεχόμενα για τους εορτασμούς για την επέτειο της τουρκικής εισβολής, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέφερε ότι αυτό «δεν αλλάζει το οτιδήποτε».
«Δεν θα έρθει ο κύριος Ερντογάν, θα έρθει κάποιος άλλος να εκπροσωπήσει τον κύριο Ερντογάν, ενδεχομένως ο Αντιπρόεδρος της τουρκικής Κυβέρνησης ή κάποιος Υπουργός, δεν γνωρίζω αυτή τη στιγμή, αλλά δεν αλλάζει τίποτα σε σχέση με το έγκλημα της Τουρκίας εδώ στην Κύπρο εδώ και 52 χρόνια», κατέληξε.
