H Ιερά Μονή Ασωμάτων Ταξιαρχών Πετράκη φέτος συμπληρώνει 350 χρόνια από την ίδρυση της. Αυτή είναι η ιστορία της.
Φέτος συμπληρώνονται 350 χρόνια από την ίδρυση της ιστορικής Μονής Πετράκη, μίας πραγματικής όασης ομορφιάς και ηρεμίας στο κέντρο της πυκνοκατοικημένης πόλης. Η Μονή, το πλήρες όνομα της οποίας είναι «Ιερά Μονή Ασωμάτων Ταξιαρχών Πετράκη», μοναδική στον οικιστικό ιστό της Αθήνας, υπήρξε από τους μεγαλύτερους κοινωνικούς αρωγούς της. Η ιστορία της είναι συναρπαστική καθώς σχετίζεται τόσο με την ιστορία της Νεότερης Ελλάδας όσο και με αυτή της σύγχρονης Αθήνας. Στη Μονή Πετράκη ανήκαν τεράστιες εκτάσεις της Αττικής οι οποίες παραχωρήθηκαν σταδιακά στην πολιτεία, καθορίζοντας ουσιαστικά τον πολεοδομικό της χάρτη και συντελώντας στη διαμόρφωση της σημερινής φυσιογνωμίας της.
Είσοδος της Μονής Πετράκη, Ι. Γενναδίου 14
Είσοδος της Μονής Πετράκη, Ι. Γενναδίου 14
Το Καθολικό της Μονής, ένα βυζαντινό στολίδι των τελών του 10ου αιώνα, αφιερωμένο στους Άγιους Ασωμάτους Ταξιάρχες, ανήκει στον τύπο του σύνθετου τετρακιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο και θεωρείται το αρχαιότερο δείγμα τέτοιου ναού στη Νότια Ελλάδα. Πολλές μεταγενέστερες παρεμβάσεις, έχουν αλλάξει, εν μέρει, την αρχική μορφή του, χωρίς όμως να χαθεί η βυζαντινή του ταυτότητα. Η πρόσοψή του αποτελεί προσθήκη του 1804 και κοσμείται από τρία ψηφιδωτά. Οι τέσσερεις μονόλιθοι κίονες στο εσωτερικό του Καθολικού και τα κιονόκρανά τους, καθώς και ο κοσμήτης με τον ανάφλυφο διάκοσμο που περιτρέχει τον ναό, προέρχονται από ρωμαϊκά ή παλαιοχριστιανικά μνημεία της Αθήνας.
Οι, κατά τα πρότυπα των Κρητικών ζωγράφων του 16ου αιώνα, αγιογραφίες έγιναν το 1719 επί ηγουμενίας Δαμασκηνού και αποτελούν έργο ενός εκ των σπουδαιότερων αγιογράφων του 18ου αιώνα, του Αργείου Γεωργίου Μάρκου. Ο εξωνάρθηκας του ναού έχει ζωγραφιστεί από τον σημαντικό ζωγράφο Γιάννη Καρούσο (1937-2013), μαθητή του Ι. Μόραλη.
Αθήνα 1867-1872. Στο βάθος δεξιά, η Μονή Πετράκη. Η φωτο είναι screenshot από το video Ιερά Τοπόσημα Ιερά Μονή Ασωμάτων Πετράκη, RISE TV
Αθήνα 1867-1872. Στο βάθος δεξιά, η Μονή Πετράκη. Η φωτο είναι screenshot από το video Ιερά Τοπόσημα Ιερά Μονή Ασωμάτων Πετράκη, RISE TV
Στον περίβολο της Μονής ήταν ενταφιασμένες πολλές προσωπικότητες μοναχών και κληρικών (τα περισσότερα οστά έχουν μεταφερθεί τώρα σε οστεοφυλάκιο στο μετόχι του Κοκκιναρά) και σε περίοπτη θέση βρίσκεται ο τάφος του διαφωτιστή και διδασκάλου του Γένους Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων. Επίσης, στον χώρο υπάρχουν διάσπαρτα τεμάχια ολόσωμων κιόνων, επιστύλια, επιτύμβιες πλάκες, επίγραφα και μη μαρμάρινα τμήματα. Όλα αυτά μαζί αποτελούν ένδειξη των διαφόρων οικοδομικών φάσεων του Καθολικού, σε μία χρονική περίοδο χιλίων περίπου ετών.
Η Μονή ήταν μετόχι της Μονής του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου Καρέα Υμηττού, γνωστό ως «Ασωμάτων Ταξιαρχών του Κουκουπούλη» και ανακαινίστηκε το 1673 από τον ιερομόναχο, λόγιο και γιατρό Παρθένιο Πετράκη (ο κατά κόσμον Πέτρος Παπασταμάτης).
Το Καθολικό της Μονής Πετράκη
Το Καθολικό της Μονής Πετράκη
Το Καθολικό της Μονής Πετράκη, αριστερά τα κελιά των μοναχών και πίσω το κτίριο της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος
Το Καθολικό της Μονής Πετράκη, αριστερά τα κελιά των μοναχών και πίσω το κτίριο της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος
Ο Πέτρος Παπασταμάτης, γιος του ιερέα Σταμάτη και της Θεοδώρας, γεννήθηκε στη Δημητσάνα, στις αρχές του 17ου αιώνα και η οικογένειά του ήταν μία εκ των επιφανών και εύπορων της πόλης. Φοίτησε στην ιστορική και φημισμένη σχολή της Μονής Φιλοσόφου (ιδρυθείσα το 963 από τον Ιωάννη Λαμπαρδόπουλο από τη Δημητσάνα, τον επονομαζόμενο «φιλόσοφο») και στη συνέχεια σπούδασε ιατρική και φιλοσοφία στην Ιταλία.
Επιστρέφοντας στην Αθήνα, άρχισε ν’ ασκεί με ιδιαίτερο ζήλο το λειτούργημά του, προσφέροντας δωρεάν τις υπηρεσίες του, ειδικά στους οικονομικά αδύναμους. Λόγω δε των πολλών γνώσεών του, είχε χαρακτηριστεί ως «ιατροφιλόσοφος». Οι Αθηναίοι τον αγαπούσαν και τον θεωρούσαν δικό τους άνθρωπο. Γι’ αυτούς ήταν ο «Πετράκης» τους, εξού και η μετέπειτα επωνυμία της μονής. Μετά από λίγα χρόνια, ακολούθησε τον μοναχικό βίο και εγκαταβίωσε στη Μονή του Καρέα, όπου χειροτονήθηκε ιερομόναχος και έγινε ηγούμενος, επιλέγοντας το όνομα Παρθένιος. Αν και ιερομόναχος δεν εγκατέλειψε ποτέ την άσκηση της ιατρικής. Λόγω όμως του ότι η Μονή βρισκόταν μακριά από την πόλη –που τότε ήταν γύρω από την Ακρόπολη– και οι μετακινήσεις, τόσο για εκείνον όσο και για τους ασθενείς, ήταν δύσκολες αλλά και επικίνδυνες, τού παραχωρήθηκε το ήδη αναφερθέν μετόχι της Μονής. Λέγεται ότι ο ναός είχε κτιστεί πάνω σε ερείπια παλαιοχριστιανικού ναού, που ίσως και αυτός να είχε διαδεχθεί άλλον αρχαιότερο. Με δικά του έξοδα, επισκεύασε τον ως τότε «σεσαθρωμένον και πανέρημον» παλαιό ναό, έκτισε λίγα κελιά στη βόρεια και νότια πτέρυγα με σκοπό να εγκατασταθεί εκεί μία μικρή αδελφότητα, ενώ παράλληλα αγόρασε κτήματα, ώστε με την καλλιέργειά τους να συντηρούνται και η Μονή Καρέα αλλά και η καινούργια.
