Του Σεβ. Μητροπολίτη Ναϊρόμπι κ. Μακαρίου.
Μέσα από την μακραίωνη ιστορία της Εκκλησίας μας και του Έθνους μας γνωρίζουμε ότι και οι δύο αυτές ενότητες υπήρξαν με τον δυναμισμό και την διαρκή παρουσία τους θεμέλια όπου στηρίχθηκε η ιστορία και ο πολιτισμός πού έπαιξαν οικουμενικό ρόλο σε τέτοιο βαθμό που θεμελίωσαν ιδιαίτερα στις δύσκολες εποχές της πορείας τους την άμεση σύνδεση του ανθρώπου με τον Θεό.
Αν και συνάντησαν στην πορεία τους αντιστάσεις και χρειάστηκαν πολλές θυσίες για να στερεωθούν και να διαφυλάξουν τα ιδεώδει και τις αιώνιες αξίες σε τέτοιο βαθμό ώστε να μπορούμε να μιλούμε σήμερα για την διαχρονική και παγκόσμια συμβολή τους σ’ ολόκληρο τον κόσμο.
Δεν ήταν τυχαίο το γεγονός ότι η ορθοδοξία και ο κλασικός πολιτισμός υπήρξαν απαραίτητα για να θεμελιώσουν και να στηρίξουν διαχρονικά το θεμέλιο της ζωής όλων των ανθρώπων ώστε να μπορούμε να λέμε απερίφραστα το πέρασμα τους άφησε πίσω την εξέλιξη και την στερέωση των φυλών της οικουμένης μ’ έναν θαυματουργικό τρόπο.
Έτσι λοιπόν όταν μιλούμε για την συμβολή και των δύο αυτών παραγόντων μπορούμε να παραδεχτούμε απερίφραστα ότι η διδασκαλία τους και το ήθος του υπήρξαν αναντικατάστατα και ανεπανάληπτα σ’ όλη την δισχιλιετή πορεία τους στόχος τους υπήρξε πάντοτε μια παρακλητική ικεσία προς το Θεό που να μπορεί να δίνει στο τέλος ελπίδα και αισιοδοξία στον καθένα από εμάς και οπωσδήποτε σ’ όλη την οικουμένη.
Και οι δύο αυτοί παράγοντες αποτελούν εγγύηση όχι μόνο σήμερα αλλά και διαχρονικά εφόσον περικλείουν μέσα τους και αγκαλιάζουν τους ανά την οικουμένη ανεξάρτητα από φυλή, καταγωγή χρώμα και γλώσσα.
Ο ξεχωριστός χώρος της ανατολής έδωσε το καλύτερο μάθημα αφού αγκάλιαζε τους πάντες με αγάπη με συνέπια και βαθιά πίστη ούτως ώστε να καταστεί η παρουσία τους αισθητή σε τέτοιον βαθμό έτσι ώστε να προσανατολίζονται όλοι και να δίνουν διδάγματα και ορόσημα για την πανανθρώπινη ένωση όλων κάτω από την επιστασία επίβλεψη προστασία του ίδιου του Θεού.
Στη σύντομη αυτή προϋπόθεση μπορούμε να πούμε το πέρασμα τους καρποφόρησε και φύτευσε όλα τα απαραίτητα και καρποφόρα στοιχεία για μια σωστή αναγέννηση με έκδηλη την υπακοή τον σεβασμό και την αγάπη προς κάθε ανθρώπινη ψυχή. Δεν αμφιβάλουμε όσο η Ορθόδοξη εκκλησιά όσο και ο απανταχού ελληνισμός έσωσαν όχι μόνο εμάς αλλά με τα όπλα της ειρήνης της διάκρισης και της αποδοχής ανέβασαν και στήριξαν την πνευματική στάθμη των λαών της οικουμένης.
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο Δημιουργός του σύμπαντος ο Οποίος υπήρξε το ενώπιόν στοιχείο και των δύο αυτών συντελεστών ώστε να ξεπερνούμε τα όρια και να επεκτείνουμε τις ακτίνες αυτές του φωτός ώστε στο τέλος να δημιουργείτε ένας παγκόσμιος χώρος συμφιλίωσης των λαών με δείκτη τον ίδιο το Θεό μέσα από τις θείες χάριτες και ακτίνες που εκπέμπει το Πανάγιο Πνεύμα.
Εκκλησία και Έθνος συνεχίζουν διαχρονικά και σήμερα αυτή την σταυροαναστάσιμη πορεία τους μεταφέροντας στον χώρο τον ανευαγγελίστων λαών δίνοντας τα αιώνια μηνύματα που περιέχουν τα πιο απαραίτητα και πολύτιμα εφόδια για να γνωρίσουν και να αγαπήσουν Τον αρχηγό της ζωής τους που τους μεταφέρει τελικά στο δρόμο του προορισμού τους που δεν είναι άλλος από την αιωνιότητα. Για να μπορέσουν όμως να φτάσουν στο τέρμα νικητές χρειάζεται η απαραίτητη προϋπόθεση αφού προετοιμαστούν πρώτα να γνωρίσουν στην συνέχεια τα κοσμοσωτήρια μηνύματα που προσφέρει ο Χριστός και η Εκκλησία Του.
Οι άνθρωποι λοιπόν που ήρθαμε να ευαγγελίσουμε δεν είχαν καν ακούσει για το πέρασμα του Θεανθρώπου Χριστού που ήλθε αποκλειστικά να τους εγείρει από το ζοφερό ύπνο της αμαρτίας και αφού τον γνωρίσουν να μπορέσουν στο τέλος να γίνουν μέλη της Μίας και Αποστολικής Εκκλησίας.
Ο Απόστολος Παύλος υπήρξε εκείνος που άρχισε το έργο του ευαγγελισμού των εθνών και έτσι έδωσε την ευκαιρία σ’ αυτούς που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του να γίνουν στο τέλος κληρονόμοι και πολίτες της βασιλείας των ουρανών. Χρειάστηκαν αιώνες θυσίες, μαρτύρια, διώξεις, φυλακίσεις ακόμη και θάνατοι για να μπορέσουν οι συνεχιστές του έργου των Αποστόλων του Χριστού να λυτρώσουν την ταλαιπωρημένη ανθρωπότητα που ήταν πληγωμένη και υπόδουλοι τον θάνατο της αμαρτίας και της άγνοιας.
Το μήνυμα της σωτηρίας του ανθρώπου διαδίδεται μέχρι σήμερα κάτω από αντίξοες συνθήκες με πολλές θυσίες με βαθύ πόνο και στερήσεις διωγμούς και κακουχίες. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας όμως είναι παρούσα και διαδραματίζει ακριβώς αυτό τον ιεραποστολικό ρόλο του ευαγγελισμού των φυλών της Αφρικής και σ’ όλη την υπόλοιπη οικουμένη.
Η προσπάθεια αυτή φανερώνει σε όλους μας την άμεση σχέση του ουρανού με τη γη και πιστοποιεί με ένα υπερφυσικό τρόπο ότι γινόμαστε πρεσβευτές και κήρυκες του σωτηριώδους μηνύματος του Θεανθρώπου Ναζωραίου για να μπορούμε στο τέλος να αισθανόμαστε την ακτινοβολία του Αγίου Πνεύματος που επιτελεί σήμερα το θαύμα της αναγέννησης και της αναμόρφωσης του ανθρωπίνου γίγνεσθαι.
Χύνονται καθημερινά ποταμοί δακρύων και δεν επιτρέπουμε σε κανένα να νοθεύσει την ορθόδοξη μας πίστη και έτσι μπορούμε να μιμούμαστε εκείνους που ήρθαν πριν από μας τους αγίους και μάρτυρες της πίστεως μας.
Μεταφέρουμε σαν οπαδοί και μιμητές του Χριστού με υπομονή και σταθερότητα αυτό το πνεύμα της αυτοθυσίας και κουβαλούμε χωρίς παράπονο ή αυτοπροβολή τον βαρύ Σταυρό που στο τέλος θα μας σώσει και θα μπορέσουν έτσι αυτοί που θα γνωρίσουν τον Χριστό να γίνουν γνήσια τέκνα και απεσταλμένοι του Χριστού.
Έχοντας σαν παράδειγμα τη θυσία και τους κόπους των Αποστόλων και των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας μας που κάτω από αντίξοες συνθήκες μετέφεραν το μήνυμα της σωτηρίας προς τον κόσμο συνεχίζουμε και εμείς αν και δεν μπορούμε να συγκρίνουμε τους εαυτούς με αυτούς να γίνεται πράξη και δίδαγμα προς τους ερχομένους προς το φώτισμα, το μήνυμα του εσταυρωμένου Ιησού.
Η άκρα συγκατάβαση και μακροθυμία του Λόγου αυτού που σαν ελεήμων και φιλάνθρωπος γίνεται ο οικοδεσπότης και ο φίλος και ο πατέρας όλων που επιθυμούν να Τον γνωρίσουν για να μπορέσουν να σωθούν.
Η πορεία αυτή μας δίνει την ευκαιρία να ζούμε από κοντά την πραγματική κατάσταση που συναντούμε όταν γινόμαστε και εμείς μάρτυρες αυτών που αποδέχτηκαν ύστερα από ανάλογη προετοιμασία να συμπορευτούν μαζί μας και να προστεθούν έτσι σαν νέα μέλη της ουράνιας βασιλείας Του πειθαρχούντες πάντοτε στα αιώνια μηνύματα του ευαγγελίου και των ενθαρρυντικών μηνυμάτων των αγίων Πατέρων της Εκκλησίας μας.
Είναι συγκλονιστικό το γεγονός όταν χρησιμοποιούμε τα σωτήρια αυτά μηνύματα προς τους διψασμένους αδελφούς μας της Αφρικής όταν τους δίνουμε την ελπίδα ότι αν ζήσουν σύμφωνα με τα διδάγματα της Εκκλησίας μας θα γίνου στο τέλος μέτοχοι της ουρανίου βασιλείας και θα νικήσουν τις σκοτεινές δυνάμεις και τον πόλεμο που δέχονται από τους εχθρούς και διώκτες της Εκκλησίας μας, αν φυσικά γλυτώσουν από την μανία και το μίσος που τους δημιουργεί ο ίδιος ο σατανάς για να τους αποπλανήσει και να τους κάνει δικούς του. Είναι τώρα πια πεπεισμένοι ότι δεν μπορούν να συμβιβαστούν μαζί του αφού πια ανήκουν στην στρατευομένη Εκκλησία και γίνονται έτσι παιδιά και απεσταλμένοι του ίδιου Του Θεού.
Γι’ αυτό ζουν και μετέχουν σαν πολίτες και της θριαμβεύουσας Εκκλησίας ώστε να αισθάνονται ότι είναι φίλοι, κληρονόμοι και συνοδοιπόροι με τον ίδιο Τον Θεό. Ως εκ τούτου μέσα από τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος ανοίγουν διάπλατα οι πόρτες της βασιλείας του όπου στο τέλος θα έχουν με βεβαιότητα για να γίνουν μέτοχοι και συμπολίτες της πολίτιμης και μοναδικής τιμής και ευκαιρίας.
Όλα αυτά τα αισθήματα που καταγράψαμε πια πάνω τα ζούμε και κινούμαστε με το ίδιο πνεύμα για τη διάδοση και στερέωση της ορθόδοξης μας πίστης σ’ ολόκληρη την Αφρικανική ήπειρο. Η διακονία μας αυτή μας έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσομε από πολύ κοντά τους παλμούς του εξαιρετικού έργου της ιεραποστολής που με την χάρη Του Θεού που ζούμε και κινούμαστε περισσότερο από τέσσερις δεκαετίες. Δεν θα ήθελα να περιαυτολογήσω. Αυτή η αποστολή δεν ήταν δική μου επιλογή.
Ακολούθησα πιστά πρώτα την επιθυμία του μεγάλου και ανεπανάληπτου και μάρτυρα της ορθοδόξου διακονίας σ’ αυτό το χώρο της αφρικανικής ηπείρου Αρχιεπισκόπου Μακαριού Γ΄ της Κύπρου. Αυτή την επιθυμία του εξεδήλωσαν από την αρχή και οι δύο γνωστοί σήμερα σαν άγιοι της εκκλησίας μας που δεν ήταν άλλοι από τους Γέροντες εξομολόγους μου Άγιο Σωφρόνιο και Άγιο Πορφύριο. Επαναλαμβάνω για ακόμα μία φορά ότι η επιλογή αυτή δεν ήταν δική μου. Απλός έκανα υπακοή στους αγίους Γέροντες μου.
Και δεν το έχω μετανιώσει. Το τί έζησα όλα αυτά τα χρόνια μόνο ο Θεός το γνωρίζει αφού ξεκινήσαμε χωρίς να έχομε την απαραίτητη πείρα. Ηχούν ακόμα στα αυτιά μου τα λόγια των αγίων Γερόντων «αυτό είναι το σχέδιο που έχει ο Θεός για σένα Ανδρέα» αυτό μου έλεγαν. Μπορούσα να κάνω κάτι διαφορετικό;
Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος ένας ταπεινός και ελάχιστος υπηρέτης στην διακονία της Εκκλησίας μας έβλεπε πολύ μακριά και αισθανόταν έντονα να ευαγγελίσει τους λαούς και τις φυλές τις Αφρικής. Ίσως να είναι ο μοναδικός ιεράρχης που να είχε αυτή την έμπνευση ώστε να σκεφθεί ποιος θα ήταν ο κατάλληλος τρόπος για να στερεωθεί η ορθόδοξη πίστη ανάμεσα στους λαούς της μαύρης ηπείρου. Το γεγονός αυτό δεν χρειάζεται οποιαδήποτε αμφιβολία αφού έπιασε σωστά τα μηνύματα της ορθοδόξου ιεραποστολικής προσπάθειας.
Ήταν γνώστης και προσπάθησε ύστερα από βαθιά και εμπεριστατωμένη μελέτη ότι ο καλύτερος τρόπος εμπέδωσης και μαθητείας της ορθοδόξου χριστιανικής πίστεως ήταν η δημιουργία ενός κέντρου που θα συντόνιζε όλες αυτές τις προσπάθειες.
Το Άγιο Πνεύμα τον φώτισε ότι έπρεπε να δημιουργήσει ένα τέτοιο κέντρο που θα έδινε στους Αφρικανούς κληρικούς και λαϊκούς θεολόγους που θα μπορούσε έτσι να ευαγγελισθεί άμεσα από τους ίδιους τους Αφρικανούς το μήνυμα της ορθόδοξης πίστεως και παραδόσεως. Και το πέτυχε με την δημιουργία της Ορθόδοξης Πατριαρχικής Σχολής που φέρει μέχρι σήμερα το όνομα του. Ενθυμούμε έντονα τις συζητήσεις που είχα μαζί του όταν τελικά αποδέχθηκα την πρόσκληση του κάνοντας όπως είπα πιο πάνω υπακοή στους Γέροντες μου.
Η σχολή αυτή επειδή ήμουν μάρτυρας των πρώτον αλλά και των μέχρι σήμερα μαθητών που προέρχονταν από τις χώρες όχι μόνο της Ανατολικής Αφρικής αλλά Δυτικής και Κεντρώας, Νοτίου και Βορείου μέχρι και την Μαδαγασκάρη. Έτσι μπορεί κανείς να αντιληφθεί άμεσα την συμβολή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου σε ένα παναφρικανικό έργο που έδωσε και δίνει μέχρι σήμερα πλούσιους καρπούς για την στερέωση και την εξάπλωση της ορθοδοξίας σε όλα τα μήκη και πλάτη της αφρικανικής ηπείρου.
Χωρίς κανένα σχόλιο παραθέτω πιο κάτω έτσι όπως το βρήκα από άγνωστο υμνογράφο το απολυτίκιο με τίτλο «Εθνομάρτυρος Αρχιεπισκόπου Κύπρου Μακαρίου»
Απολυτίκιο
Ήχος α΄
Εκ Κύκκου ορμηθείς ο Εθνάρχης Μακάριος, και υπερ Κύπρου αθλήσας τους στεφάνους εδέξατο∙ τον τύραννον κατάξας σθεναρώς, υπέρ Πατρίδος εμόχθησε. Δια τούτο και τους άρχοντας των εθνών ειρηνεύειν εδίδαξε.
Δόξα Χριστώ τω Θεώ ημών τον Σε αθλητήν αναδείξαντι, Δόξα τω δωρησαμένω Σοι μνήμην αιώνιον.
Έτσι την περασμένη Παρασκευή μέσα σε κλήμα βαθιάς συγκίνησης ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναϊρόμπις κ. Μακάριος τέλεσε την θεία λειτουργία στον Ιερό ναό Αγίου Μακαρίου της Πατριαρχικής Σχολής με τη συμμετοχή διακόνων και πρεσβυτέρων που φοιτούν ή διδάσκουν στην σχολή.
Ήταν η τελευταία λειτουργία που ετελείτο για το φετινό ακαδημαϊκό έτος γι’ αυτό η χορωδία της πατριαρχικής σχολής έψαλλε μελωδικότατα και έδινε μια σταυροαναστάσιμη εμπειρία σ’ όλους όσους συμμετείχαν σε αυτή, γι’ αυτό και ο Σεβασμιώτατος άνοιξε την καρδιά του και είπε ότι όλες αυτές τις δεκαετίες που υπηρετεί εκείνο το οποίο κράτησε όλους ενωμένους και πλούτισε τις καρδιές τους με το πνεύμα το σωτηριώδες του ευαγγελικού λόγου ήταν οι κατανυκτικές ακολουθίες που ανελλιπώς ετελούντο.
Μετά την θεία λειτουργία την οποία παρακολούθησε η νέα πρεσβυρα της Σερβίας η οποία είχε ιδιαίτερη συνάντηση με τον Σεβασμιώτατο κατενθουσιασμένη από την θεία λειτουργία έδωσε την προσωπική κατάθεση της και τον θαυμασμό της για τις πλούσιες και μελωδικότατες φωνές των ιεροσπουδαστών προσφέροντας σε ανάμνηση μια ιστορική εικόνα. Εν τω μεταξύ άρχισαν να καταφθάνουν οι επίσημοι προσκεκλημένοι ανάμεσα τους οι Θεοφιλέστατοι Επίσκοποι Ελτορέτ κ. Νεόφυτος και Νιέρι κ. Πανάρετος, όπως και εκπρόσωποι άλλων χριστιανικών οργανισμών. Επίσης παρευρέθηκαν και οι πρέσβεις της Κύπρου, της Αιγύπτου, της Ουκρανίας κ.τ.λ όπως και ο επί τούτο απεσταλμένος της Κυβέρνησης της Κένυας υφυπουργός Παιδείας ο οποίος διάβασε και το μήνυμα του υπουργού του, διευθυντές ανωτάτων ινστιτούτων και εκπαιδευτηρίων.
Η επίσημος προσκεκλημένη της τελετής αυτής ήταν η εκπρόσωπος των γυναικών στη βουλή της Κένυας ελληνικής καταγωγής Εσθίρ Πασάρης ή οποία και εξεφώνισε βαρυσήμαντο λόγο τονίζοντας την συμβολή του Σεβασμιωτάτου στους διάφορους τομείς της ζωής των Κενυατών, ιδιαίτερα στην δημιουργία ορφανοτροφείων, σχολείων και προπαντός επισιτιστικών προγραμμάτων για τα πτωχά και ορφανά παιδιά της Κένυας.
Στην ομιλία του επίσης εκ μέρους του Υπουργού Παιδείας τόνισε ιδιαίτερα την πλούσια συμβολή της Ορθόδοξης Εκκλησίας υπενθυμίζοντας ότι η ομάδα των Μάου-Μάου οι οποίοι αγωνίστηκαν για την ελευθερία της Κένυας ανήκαν αποκλειστικά στην Ορθόδοξη Εκκλησία, γι’ αυτό τον λόγο η τότε αποικιοκρατική Κυβέρνηση έκλεισε όλα τα σχολεία και τις εκκλησίες των Ορθοδόξων φυλακίζοντας μάλιστα στις φυλακές τους ορθοδόξους Ιερείς. Μετά την ανεξαρτησία ο ομιλητής είπε ότι ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ΄ στενός φίλος του προέδρου της Κένυας Τζόμο Κενυάτα έκτισε την Τεχνική Σχόλη και την Πατριαρχική Σχολή ταυτόχρονα.
Η προσφορά της Ορθόδοξης εκκλησίας δεν περιορίστηκε μόνο στον χώρο τον οποίο βρισκόμαστε σήμερα αλλά επεκτάθηκε σε ολόκληρη τη χώρα προσφέροντας υλική και ηθική στήριξη στα απροστάτευτα και ορφανά παιδιά της χώρας.
Αυτό έγινε αιτία να βρουν προστασία και να γευθούν τους καρπούς της ορθόδοξης εκκλησίας εκατοντάδες χιλιάδες ορφανά παιδιά. Υπενθύμισε στους αποφοίτους ότι η διακονία τους και η προσφορά τους προς τον συνάνθρωπό τους είναι εκείνο το οποίο οι ίδιοι δέχθηκαν και τώρα το προσφέρουν στον συνάνθρωπο τους δηλαδή στον ίδιο τον Θεό.
Ο Σεβασμιώτατος στάθηκε και έκανε μία δημόσια εξομολόγηση σε όλους ότι σαν νέος έκανε τα δικά του σχέδια όμως η προτροπή και η παράκληση του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και των Αγίων γερόντων που γνώρισε στη ζωή του, του έδωσαν την ευκαιρία όλα αυτά τα χρόνια να υπηρετήσει τους ανθρώπους της Κένυας ιδιαίτερα τους μαθητές της Πατριαρχικής σχολής όλων των ετών χωρίς να έχει οποιονδήποτε παράπονο αλλά απεναντίας έγινε για τον ίδιο μάθημα διαχρονικό η προσφορά, η διακονία και η αγάπη προς τον πλησίον.
Μετέφερε ο Σεβασμιώτατος κατ’ αρχήν τις πατρικές ευχές και ευλογίες του Μακαριωτάτου Πατριάρχου Αλεξανδρείας Θεοδώρου Β΄ δίνοντας την ευχή του το φως που δέχθηκαν από τη θητεία τους στον χώρο της Πατριαρχικής Σχολής να το μεταφέρουν σ’ αυτούς που ο Θεός τους προορίζει να υπηρετήσουν.
Απευθυνόμενος προς τους αποφοίτους ο Σεβασμιώτατος τους ενθάρρυνε σαν πνευματικά του παιδιά να έχουν απέραντη αγάπη πρώτα στον ίδιο τον Θεό και μετά στους ίδιους τους ανθρώπους που θα υπηρετήσουν για να οδηγηθούν στο τέλος στη δική τους σωτηρία.
Η ταπείνωση και η υπακοή στο θέλημα του Θεού θα τους βοηθήσει να αγαπήσουν περισσότερο τον συνάνθρωπο τους έτσι όπως ο ίδιος ο Θεός αγάπησε και υπηρέτησε την ανθρωπότητα, «σαν παιδιά μου σας αποστέλλω λοιπόν με πολλή αγάπη και με την βεβαιότητα ότι θα βαδίσετε ακριβώς και θα υπηρετήσετε με την χάρη και τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος.
Ο Θεός σήμερα σας καλεί να αναλάβετε την νέα σας αποστολή για να ευαγγελίσετε τους συνανθρώπους σας και να τους ενθαρρύνεται να γίνουν άνθρωποι του Θεού και φύλακες του ευαγγελικού λόγου» (πέντε από τους αποφοίτους της φετινής χρονιάς είναι παιδιά των μαθητών του που τώρα υπηρετούν σαν ιερείς και κάτι επιπρόσθετο που αυτό δείχνει πως ο Θεός ευλογεί τους καρπούς των έργων μας.
Επιπλέων την όλη τελετή τίμησε με την παρουσία της η φιλαρμονική της οποίας διευθυντής και διευθύνων ήταν ένα ορφανό παιδάκι που φοίτησε στο νηπιαγωγείο και το δημοτικό που βρίσκεται ακριβώς στην αυλή της Μητροπόλεως μας). Την όλη τελετή εμπλούτισαν με τις ωραίες φωνές του και τους χορούς τους οι ιεροσπουδαστές τα παιδιά του δημοτικού και η χορωδία των νέων και νεανίδων της Μητροπόλεως.
Υ.Γ. Σαν υστερόγραφο παραθέτουμε φωτοτυπία αλληλογραφίας του τότε πρωτοπόρου Έλληνα ιεραπόστολου πατρός Χρυσοστόμου Παπασαραντόπουλου στον τότε νεαρό δεκαπεντάχρονο μαθητή του γυμνασίου Ανδρέα Τηλλυρίδη μετέπειτα Μητροπολίτη Ναιρόμπι κ. Μακάριο με τα εξής προφητικά λόγια «Λοιπόν αγαπητέ μου Ανδρέα τράβηξε εμπρός με την χάριν και βοήθειαν του Χριστού μας. Αν ο Κύριος με αφήση να εργασθώ 8-10 χρόνια εδώ, θα είμαι ευτυχής να παραδώσω σε σένα, τον Ανδρέα Τηλλυρίδη από την Λεμεσσόν της Κύπρου, την συνέχειαν του ιερού έργου».
