Ποιος δεν μεγάλωσε με τις ιστορίες του Αι- Βασίλη, που εμφανίζεται στον ουράνιο θόλο πάνω στο μυθικό του έλκηθρο με τους ταράνδους από τον μακρινό Βορά με την άσπρη γενειάδα του και το σάκο του με κάθε λογής δώρα για τα παιδιά;
Ποιος δεν έψαλλε τα κάλαντα σε φιλικά σπίτια, δεν έζησε τον παραμυθένιο διάκοσμο των Χριστουγέννων και δεν ευφράνθηκε την θαλπωρή της οικογενειακής εστίας μέσα στον παράδεισο των παιδικών του χρόνων;
Αυτός ο παράδεισος αναβιώνει κάθε Χριστούγεννα με τις ενθυμίσεις, τα ήθη και τα έθιμα, κυρίως δε με την επανεμφάνιση της μυθικής και συναρπαστικής μορφής του Father Christmas, ενός φιλικού και γενναιόδωρου παππού.
Η μορφή του απαντάται σε όλους σχεδόν τους λαούς είτε ως Santa Claus (Άγιος Νικόλαος), είτε ως άγιος Βασίλειος, ο μέγας αυτός άγιος από την Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, με το πλούσιο ποιμαντικό έργο του.
Η ονομασία Santa Claus πρωτοεμφανίστηκε στους λαούς της Βόρειας Ευρώπης -ειδικά στην Ολλανδία είναι ο Sinter Klaas, ο προστάτης των ναυτικών, των εμπόρων και των παιδιών και έτσι λατρεύτηκε από τον 12ο αιώνα και μετά.
Ο άγιος Νικόλαος επίσης ασχολήθηκε επισταμένως με φιλανθρωπική δράση, με μεγάλους αγώνες για την προστασία των πτωχών και των αρρώστων, ιδρύοντας νοσοκομεία και άλλα φιλανθρωπικά κέντρα περίθαλψης.
Ο άγιος Βασίλειος έκτισε την «Βασιλειάδα» την πρώτη πόλη στον κόσμο με πτωχοκομεία, νοσοκομεία, πανδοχεία για τους αναξιοπαθούντες και κέντρα περίθαλψης και φροντίδας για κάθε άνθρωπο που βρισκόταν σε λιμοκτονία!
Όμως ο άγιος είχε ασθενικό χαρακτήρα και πέθανε νέος σε ηλικία 49 μόνον ετών χωρίς να είχε ποτέ του λευκά μαλλιά ή γένια, ούτε να υπάρχει έστω και μία βυζαντινή εικόνα που να τον απεικονίζει ως ασπρογένη!
Ποιά είναι λοιπόν η αλήθεια ως προς την προέλευση και την καταγωγή αυτής της καλοσυνάτης και φιλικής μορφής, του «Αι Βασίλη», που τόσο άλλωστε αγαπήθηκε και εξακολουθεί να αγαπιέται απ’ όλα τα παιδιά του κόσμου;
Ο φιλικός παππούς των Χριστουγέννων συμβολίζει τον χρόνο, που έρχεται ή είναι γενικά ο Χρόνος, ο θεός Κρόνος του ελληνικού Πανθέου. Στη λατινική παράδοση αναφέρεται με το όνομα Saturnus ή με το όνομα Ιανός.
Ο θεός Κρόνος (Saturtnus) προσέλαβε το όνομα του αγίου Βασιλείου ή του αγίου Νικολάου (Santa Claus) σε μια προσπάθεια “νομιμοποίησης” και επικάλυψης του παγανιστικού χαρακτήρα του με χριστιανικό μανδύα.
Στα Σατουρνάλια προς τιμήν του Κρόνου γινόταν μεταξύ άλλων και η αναπαράσταση της εποχής του Ησιόδειου «χρυσού γένους», όπου οι άνθρωποι ζούσαν σε απόλυτη ευτυχία χωρίς να έχουν καμιά βιοτική ανάγκη.
Έτσι κατά την διάρκεια των εορτών αυτών οι άνθρωποι δεν εργάζονταν, δεν έκαναν χειρωνακτικές εργασίες, υπήρχε γενική δημόσια αργία, οι δε δούλοι συμπεριφέρονταν ως ελεύθεροι μέσα σε γλέντια και οινοποσίες.
Η φαινομένη παγανιστική έκλυση των ηθών, ως και η πάνδημη διασκέδαση ανασυγκροτούν την εικόνα της ευτυχισμένης εποχής του Χρυσού Γένους και την εποχή των Γιγάντων (γι αυτό και ο Αι-Βασίλης είναι γιγαντόσωμος).
Αυτής άλλωστε της εποχής είναι εκπρόσωποι όλα τα ξωτικά, οι καλικάντζαροι, οι νάνοι και οι νύμφες με κεντρικό πρόσωπο τον «Αι Βασίλη» που προΐσταται πάντων, αφού και η εορτή του είναι στο κέντρο του 12ημέρου, την 1η του μήνα.
Ο Κρόνος “έφευγε” πολύ μακριά, στα πέρατα της γης, στην Απώτατη Δύση, όπου τον είχε “εξορίσει” ο γιος του Δίας και όπου ζούσε μαζί με τους επίσης εξόριστους Τιτάνες σε μία παγωμένη και χιονισμένη χώρα.
Το ίδιο κατά αποκαλυπτικό τρόπο κάνει και ο «Αι Βασίλης» αφού φεύγει, όπως ακριβώς και ο θεός Κρόνος και πάει σε μια χώρα μακρινή κάπου στην Δύση, όπου κυριαρχούν τα χιόνια, μετά την Σκανδιναβία, σε ένα είδος θανάτου.
Αυτός λοιπόν είναι ο Αι- Βασίλης των μικρών, ο Γέρο- Χρόνος, ο “μέθυσος” Βάκχος, που φόρεσε το χριστιανικό επανωφόρι, του οποίου το κόκκινο χρώμα οφείλεται σε διαφημιστική καμπάνια του αναψυκτικού της Coca Cola.
Η επιστροφή από τη χώρα των πάγων του «Αι Βασίλη» σχετίζεται και είναι ανάμνηση της επιστροφής του θεού Κρόνου είτε του Διονύσου, ενώ και ο θεός Απόλλων κατέβαινε από τη χώρα των Υπερβορείων αυτή την εποχή.
Ο ερχομός του Αι-Βασίλη, με το έλκηθρο και τους ταράνδους πάνω στον έναστρο ουράνιο θόλο με το σάκο γεμάτο από τα πλούσια δώρα του είναι η μεταφορά στον χρόνο του θριάμβου του Διονύσου-Βάκχου.
Προτιμήθηκε δε η μορφή των αγίων Βασιλείου/Νικολάου λόγω της προσφοράς αυτών των αγίων, των δωρεών, ως και των τροφίμων που πλουσιοπάροχα προσέφεραν στους ενδεείς, τους ασθενείς και τους αστέγους.
Υπήρξαν και άλλοι καταξιωμένοι άγιοι με αξιοσημείωτη κοινωνική προσφορά, αλλά επιλέχθηκαν αυτοί οι δύο διότι ήταν πανχριστιανικής εμβέλειας, γνωστοί και αναγνωρίσιμοι παγκοσμίας αποδοχής και καθιέρωσης.
Πάντως, όπως και να ναι και ανεξαρτήτως της αρχαιοελληνικής καταγωγής και της όποιας τελικά προέλευσης του Αι-Βασίλη, πρόκειται για την πιο αγαπημένη μυθική μορφή για όλα τα παιδιά του κόσμου σε όλη τη γη.
Ο «Αι Βασίλης» συντηρεί και μεταφέρει όλες τις ελπίδες και τα όνειρα των μικρών παιδιών, που πιστεύουν ακόμη στο θαύμα και τα κάνει πραγματικότητα είτε σαν γερο – Χρόνος είτε σαν Αι Νικόλας είτε σαν Αι Βασίλης.
Γιατί σε τελική ανάλυση τα παιδιά είναι τα μόνα που εξακολουθούν σταθερά να διαπλέουν τον ωκεανό των αρχαίων μύθων και να ταξιδεύουν μέχρις και τις ημέρες μας στην χώρα της Μεγάλης Ανάμνησης.
