ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Η Εκκλησία μας τιμά και υμνεί περισσότερο από όλους τους Αγίους, αλλά ακόμη και από τους ίδιους τους Αγγέλους, την Θεομήτορα Παναγία μας ως: «Τὴν Τιμιωτέραν τῶν Χερουβείμ, καὶ ἐνδοξοτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ».

Το πρόσωπο της αειπάρθενου Μαρίας, που αξιώθηκε να γίνει η μητέρα του Ιησού, του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος, τιμάται με ιδιαίτερη και μεγάλη ευλάβεια από τους Χριστιανούς ανά την Οικουμένη (τόσο από Ορθόδοξους όσο και από τους Ρωμαιοκαθολικούς και Αγγλικανούς), ιδιαίτερα στην πατρίδα μας, όπου υπάρχει και το «περιβόλι της» το Άγιον Όρος.

Μία μεγάλη Θεομητορική εορτή της Εκκλησίας είναι και αυτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.

Τότε δηλαδή που ο Αρχάγγελος Γαβριήλ έφερε το Καλό Μήνυμα στην Παναγία και εκείνη συγκατένευσε στο να εκπληρωθεί το θεϊκό σχέδιο της σωτηρίας των βροτών, των ανθρώπων, λέγοντας ««Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου, γένοιτο μοὶ κατὰ τὸ ρῆμα σου».

Ο Ευαγγελισμός ο οποίος ερμηνεύεται ως η αναγγελία μιας χαρούμενης είδησης, (ευ + αγγέλλω), είναι η αναγγελία της εν χρόνω σαρκώσεως του Θεού Λόγου, δηλαδή του τρόπου με τον οποίον ο Θεός θα επανένωνε «τά το πρὶν διεστώτα», όσα είχαν χωριστεί και χαθεί για τον άνθρωπο με την πτώση και την παρακοή των Πρωτοπλάστων.

Με τη βούληση του Θεού και την αυθόρμητη συγκατάνευση της Μαρίας, ένα προαιώνιο χάσμα γεφυρώθηκε, μια απροσμέτρητη απόσταση εκμηδενίστηκε και ο άνθρωπος, μέσω της ενσαρκώσεως του Ιησού Χριστού, απέκτησε και πάλι τη δυνατότητα να γίνει Θεός κατά χάριν.

Όπως αναφέρεται στην Παλαιά διαθήκη, ο Θεός είχε υποσχεθεί στους Πατριάρχες του αρχαίου Ισραήλ (Αβραάμ, Ισαάκ, Ιακώβ) την αποστολή του Σωτήρα (Μεσσία) ο οποίος θα λυτρώσει τον πεπτωκότα άνθρωπο από την αμαρτία.

Αιώνες ολοκλήρους περίμενε ο Θεός εν τη αφάτω μακροθυμία Του να βρεθεί το κατάλληλο πρόσωπο που θα συγκατένευε σε αυτήν την σωτηριώδη, για το ανθρώπινο γένος, πράξη, την ενσάρκωση του Θεού Λόγου.

Και το πρόσωπο εκείνο ήταν της Θεοτόκου Μαριάμ, της Παναγίας μας, την οποίαν υμνούν οι αιώνες της ανθρώπινης Εκκλησίας και οι τάξεις των Αγγέλων.

Η Χριστολογία στην Ορθόδοξη Δογματική αναφέρει την ενανθρώπιση του Υιού και Λόγου του Θεού ως μία αποκάλυψη της Αγίας Τριάδος, καθώς η σύλληψη και η σάρκωση του Ιησού πραγματοποιήθηκε υπερφυσικώς δια του Αγίου Πνεύματος.

Για τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου κάνει αναφορά ο Ευαγγελιστής Λουκάς, καθώς όταν «ήλθε το πλήρωμα του χρόνου», ο Θεός έστειλε τον άγγελο Γαβριήλ για να ανακοινώσει στην Μαριάμ ότι λόγω των χαρισμάτων της κλήθηκε από τον Θεό να γίνει Μητέρα του Υιού του.

Στο κατά Λουκά Ευαγγέλιο αναφέρεται τα εξής: «Εν δὲ τῷ μηνὶ τῷ ἕκτῳ ἀπεστάλη ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς πόλιν τῆς Γαλιλαίας, ᾗ ὄνομα Ναζαρέτ, πρὸς παρθένον μεμνηστευμένην ἀνδρί, ᾧ ὄνομα ᾿Ιωσήφ, ἐξ οἴκου Δαυΐδ, καὶ τὸ ὄνομα τῆς παρθένου Μαριάμ. καὶ εἰσελθὼν ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτὴν εἶπε· χαῖρε, κεχαριτωμένη· ὁ Κύριος μετὰ σοῦ· εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν. ἡ δὲ ἰδοῦσα διεταράχθη ἐπὶ τῷ λόγῳ αὐτοῦ, καὶ διελογίζετο ποταπὸς εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος. καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος αὐτῇ· μὴ φοβοῦ, Μαριάμ· εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ Θεῷ. καὶ ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ καὶ τέξῃ υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ ᾿Ιησοῦν. οὗτος ἔσται μέγας καὶ υἱὸς ὑψίστου κληθήσεται, καὶ δώσει αὐτῷ Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυῒδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ,καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον ᾿Ιακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. εἶπε δὲ Μαριὰμ πρὸς τὸν ἄγγελον· πῶς ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω; καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῇ· Πνεῦμα ῞Αγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ καὶ δύναμις ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον κληθήσεται υἱὸς Θεοῦ. καὶ ἰδοὺ ᾿Ελισάβετ ἡ συγγενής σου καὶ αὐτὴ συνειληφυῖα υἱὸν ἐν γήρει αὐτῆς, καὶ οὗτος μὴν ἕκτος ἐστὶν αὐτῇ τῇ καλουμένῃ στείρᾳ· ὅτι οὐκ ἀδυνατήσει παρὰ τῷ Θεῷ πᾶν ρῆμα. εἶπε δὲ Μαριάμ· ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατὰ τὸ ρῆμά σου. καὶ ἀπῆλθεν ἀπ᾿ αὐτῆς ὁ ἄγγελος.» (Λουκ. 1,26-38).

Με τα λόγια του Αγγέλου Γαβριήλ ότι : «ὅτι οὐκ ἀδυνατήσει παρὰ τῷ Θεῷ πᾶν ρῆμα», συντελείται ένα θαύμα, καθώς αναστέλλονται οι φυσικοί νόμοι και κατά αυτό τον τρόπο ερμηνεύεται ότι η Μαρία παρέμεινε Παρθένος πριν τη σύλληψη, μετά τη σύλληψη και κατά τη διάρκεια του τοκετού.

Μάλιστα στην εικονογραφία/αγιογραφία αποτυπώνεται ο συμβολισμός αυτός, ο οποίος λέγεται «παρθενόσημα» και εικονίζεται με τρία οκτάκτινα αστέρια στις εικόνες της Θεοτόκου, ένα στο μέτωπο και ένα σε κάθε ώμο (δεξιά και αριστερά).

Ο λόγιος Μιχαήλ Ψελλός γράφει για την μεγάλη αξία του Ευαγγελισμού ότι είναι: «Αρχή δε των θείων εορτών τε και πανηγύρεων η του Ευαγγελίου αγγελία προς την παρθένον και μητέρα του Λόγου της του αγγέλου φωνής».

Τη μεγάλη αυτή Θεομητορική εορτή πανηγυρίζουν οι Χριστιανοί καθώς η Μαρία έγινε η Μητέρα της Ζωής, η Θεοτόκος, που γέννησε τον Θεάνθρωπο Ιησού, τον λυτρωτή της Οικουμένης.

Η μεγάλη αξία της εορτής αποτυπώνει γλαφυρά στο Απολυτίκιο του Ευαγγελισμού.

Απολυτίκιο του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

«Σήμερον τῆς σωτηρίας ἡμῶν τό Κεφάλαιον, καί τοῦ ἀπ᾽ αἰῶνος Μυστηρίου ἡ φανέρωσις· ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, Υἱός τῆς Παρθένου γίνεται, καί Γαβριήλ τὴν χάριν εὐαγγελίζεται. Διό καὶ ἡμεῖς σὺν αὐτῷ τῇ Θεοτόκῳ βοήσωμεν· Χαῖρε Κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ.».

Μετάφραση στα νέα ελληνικά:

«Σήμερα είναι το κεφάλαιο (η απαρχή) της σωτηρίας μας και η φανέρωση του μυστηρίου που ήταν κρυμμένο από αιώνες· ο Υιός του Θεού γίνεται Υιός της Παρθένου και ο Γαβριήλ ευαγγελίζεται τη χάρη. Γι’ αυτό και εμείς ας αναφωνήσουμε μαζί μ’ αυτόν προς τη Θεοτόκο: Χαίρε, Κεχαριτωμένη (εσύ που είσαι γεμάτη χάρη), ο Κύριος είναι μαζί σου».

Ακόμη, αξίζει να αναφερθεί ότι ο εορτασμός του Ευαγγελισμού πέρασε από διάφορα στάδια μέχρι να καταλήξει να τιμάται την 25η Μαρτίου.

Τον 4ο αιώνα μ. Χ. η τιμή της συλλήψεως του Χριστού ήταν συνυφασμένη με την εορτή Γεννήσεώς του.

Το ίδιο ίσχυε και τον 5ο αιώνα, όπου σύμφωνα με τις πηγές της εποχής η εορτή ήταν ορισμένη στις 18 Δεκεμβρίου.

Ο ομότιμος καθηγητής Θεολογίας κ. Γεώργιος Φίλιας, στο βιβλίο του «Οι Θεομητορικές Εορτές στη Λατρεία της Εκκλησίας» αναφέρει χαρακτηριστικά ότι η ακριβής ημερομηνία σύμφωνα με το «Πασχάλιο χρονικό» (624), περί του Ευαγγελισμού «συνεστήθη την 25η Μαρτίου υπό των Αγίων Πατέρων».

Τέλος, ο εορτασμός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου δεν επελέγη τυχαία την 25η Μαρτίου, καθώς μετά την πάροδο εννέα μηνών (όσο διαρκεί μία κύηση) η Εκκλησία τιμά την μεγάλη Δεσποτική εορτή της Γεννήσεως του Θεανθρώπου, στις 25 Δεκεμβρίου.