Η 28η Οκτωβρίου 1940 είναι μία υπερήφανη ημέρα για τους Έλληνες και τις Ελληνίδες. Εκείνους του Έλληνες που ετοιμάστηκαν να πολεμήσουν στο ηρωϊκό μέτωπο του 40΄. Από άκρη σε άκρη της Ελλάδας καθώς και οι απανταχού Έλληνες εορτάζουν με διαφορετικά, λίγα μέν, δρώμενα την εορτή του «ΌΧΙ». Σε όλη την Ελλάδα πραγματοποιούνται οι μαθητικές παρελάσεις και στις περισσότερες περιπτώσεις σε αυτές παίρνουν μέρος και τοπικοί σύλλογοι που παρελαύνουν με τις τοπικές σημαίες-λάβαρα τους.
Ανήμερα της Εθνική Επετείου στην Θεσσαλονίκη τελείται η καθιερωμένη στρατιωτική παρέλαση με άρματα μάχης, ειδικές ομάδες στρατιωτικών κλπ.
Στην Θεσπρωτία ,συγκεκριμένα οι κάτοικοι του χωριού Πέρδικα Θεσπρωτίας αναβιώνουν το έθιμο του φλεγόμενου «ΟΧΙ» στο βουνό της Γρανίτσας, γιορτάζοντας μ’ αυτόν τον τρόπο την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.
Το έθιμο αυτό ξεκίνησε το 1966 από έναν δάσκαλο του χωριού, ο οποίος μαζί με τους μαθητές της Πέμπτης και της Έκτης τάξης του Δημοτικού, άναβαν με στουπιά πέτρες σχηματίζοντας πάνω στο βουνό το «ΟΧΙ». Το ΌΧΙ είναι Ορατό στα Σύβοτα και στους Παξούς το φλεγόμενο ΟΧΙ στην Πέρδικα Θεσπρωτίας Είναι δε τόσο μεγάλο, που είναι ορατό τόσο στα γειτονικά Σύβοτα, αλλά ακόμα και στους Παξούς, που βρίσκονται απέναντι. Κάθε χρόνο στην αναπαράσταση του «ΟΧΙ» παίρνουν μέρος δεκάδες νέοι άνθρωποι, οι οποίοι ανεβαίνουν στο βουνό από το απόγευμα με δάδες και το βράδυ ανάβουν την φωτιά.
Οι ίδιοι μάλιστα δηλώνουν ότι δεν πρόκειται να αφήσουν το έθιμο να χαθεί και θα φροντίζουν να το αναβιώνουν σε κάθε επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.
Επίσης την παραμονή της 28ης Οκτωβρίου στον Αστακό πραγματοποιείται ένα παλιό και ιδιαίτερο έθιμο, αυτό της λαμπαδηφορίας τελείται την παραμονή της εθνικής επετείου με τους μικρούς και μεγάλους να διέρχονται κρατώντας δάδες μέσα από τις γειτονιές του Αστακού και καταλήγοντας στον φάρο όπου ανάβουν το “ΟΧΙ” όπου και κορυφώνεται η εκδήλωση μνήμης.
Η εικόνα με τους Αστακιώτες που κρατούν τις δάδες σε συνοδεία της μπάντας του Λυκείου Αστακού είναι ανατριχιαστική, μεταφέροντας την τεράστια λάμψη σε όλη την πόλη του Ξηρομέρου που σύσσωμη θέλησε με έναν ξεχωριστό τρόπο να αποτίσει τιμή στους πεσόντες του έπους του ’40.
Το έθιμο του Εωθινού στα Καρδάμυλα το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου
Την 3η πρωινή ώρα της 28ης Οκτωβρίου του 1940 ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα ανακοίνωσε ότι στις 6 το πρωί θα ξεκινήσει πόλεμος με τους Ιταλούς. Έτσι λοιπόν, λίγο πριν τις 6 του ιδίου πρωινού ξεκίνησε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος.
Για τον λόγο αυτό, ο Πολιτιστικός Τομέας της Κοινότητας Καρδαμύλων, διοργανώνει την αναβίωση του Εωθινού, ενός ξεχασμένου (από το 1973) εθίμου του χωριού. Η εμψύχωση του εθίμου θα γίνει από τους μαθητές του «Λιβανείου» ΕΠΑΛ Καρδαμύλων, της Μαθητικής στέγης Καρδαμύλων «Το σπίτι της Μαρίας» και από πολλούς μικρούς και μεγάλους νέους του χωριού που φωνάζουν το δικό τους «ΟΧΙ» το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου στις γειτονιές των Καρδαμύλων. Έτσι ξυπνά στις μνήμες όλων το μεγάλο «ΟΧΙ» του Μεταξά.
Η εκδήλωση συνήθως έχει αφετηρία την Εκκλησία του Αγίου Λουκά στα Άνω Καρδάμυλα.
Ιστορικά στοιχεία του εθίμου για τα Καρδάμυλα
Το εωθινό είναι ένα έθιμο που ξεκίνησε στα Καρδάμυλα την δεκαετία του 50. Το ξημέρωμα κάθε Εθνικής γιορτής οι πρόσκοποι των Καρδαμύλων ξυπνούσαν τους Καρδαμυλίτες με εμβατήρια, υπενθυμίζοντάς τους την Εθνική Επέτειο της ημέρας που ξημερώνει. Ήταν ιδιαίτερα ευχάριστο και όμορφο έθιμο.
Άλλα έθιμα πραγματοποιούνται και σε πολλές περιοχές της Ελλάδας όπου παρουσιάζονται οπλισμένα οχήματα και τανκς για να υπενθυμίζουν την υπερηφάνεια και το ηρωικό πνεύμα σε όλους τους νέους και τις νέες. Αντίστοιχα στην Ελληνική τηλεόραση όλα τα κανάλια είθισται να αναπαράγουν ταινίες που δείχνουν το μεγαλείο των Ελλήνων της εποχής και το ηρωϊκό φρόνημα τους έπους του 40΄ ενώ ακόμα και κάποιοι Δήμοι με τα μεγάφωνα που προορίζονται για τις παρελάσεις την παραμονή και ανήμερα της εθνικής επετείου όλη την ημέρα αναπαράγουν τραγούδια της εποχής από ερμηνεύτριες όπως τη Σοφία Βέμπο τη Μαρινέλλα κλπ.
