Αλεξάνδρου Π. Κωστάρα, Ομότιμου Καθηγητή Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Θράκης.
Με αφορμή την απόφαση της Κυβέρνησης για υποχρεωτικό εμβολιασμό των άνω των 60 ετών πολιτών
Για την πανδημία του Κορωνοϊού πάλι σήμερα ο λόγος. Μας αναγκάζει να επανέλθουμε στο θέμα αυτό η απόφαση της Κυβέρνησης να επεκτείνει τον υποχρεωτικό εμβολιασμό, πέρα από τις ειδικές κατηγορίες υπαλλήλων (υγειονομικούς, αστυνομικούς, στρατιωτικούς κλπ.) και στους άνω των 60 ετών πολίτες. Το μέτρο μάλιστα για αυτούς, επειδή δεν μπορεί να συνδεθεί, όπως στους μη συμμορφούμενους υπαλλήλους, με αναστολή εργασίας, συνοδεύεται από την επιβολή προστίμου 100 ευρώ σε όσους αρνούνται να εμβολιασθούν. Τόσο αποτιμάει η Πολιτεία το συνταγματικώς προστατευόμενο δικαίωμα ατομικής αυτοδιάθεσης των πολιτών! Όποιος λοιπόν θέλει να ασκήσει το δικαίωμα που τού διασφαλίζει το Σύνταγμα, το δικαίωμα δηλ. να διαφεντεύει την ζωή του, όπως ο ίδιος κρίνει, πρέπει να πληρώσει το χαράτσι των 100 ευρώ στο δημόσιο ταμείο, για να το απολαύσει. Αυτό προκύπτει σαφώς από την σχετική απόφαση της Κυβέρνησης που λέει με άλλα λόγια σε όλους τους άνω των 60 ετών πολίτες: «Θέλεις να ασκήσεις το δικαίωμα της ατομικής σου αυτοδιάθεσης και να μη εμβολιασθείς; Πληρώνεις στο δημόσιο ταμείο 100 ευρώ και απο κει και πέρα δεν σε πειράζει κανένας. Αν όμως θέλεις να γλιτώσεις το χαράτσι των 100 ευρώ, πηγαίνεις στο πλησιέστερο εμβολιαστικό κέντρο και είναι όλα μέλι-γάλα». Με τέτοια διαχειριστική λογική των κοινών εκ μέρους της Κυβέρνησης όλοι οι ατίθασοι έναντι των εμβολίων τζόβανοι των 60 και άνω – και μαζί με αυτούς όλες οι νεώτερες ηλικίες, που παρακολουθούν εναγωνίως την εξίλιξη των μέτρων αντιμετώπισης της πανδημίας – , πρέπει να αισθάνονται ευγνωμοσύνη που οι ιατροί των εμβολιαστικών κέντρων δεν εξοπλίσθηκαν με αρμοδιότητες κτηνιάτρων, ώστε να εισβάλλουν στα σπίτια του καθενός, όπως εκείνοι στους σταύλους και να υποβάλλουν με το ζόρι σε δαμαλισμό όλα τα γελάδια και τα παντός είδους βοοειδή! Με όλα αυτά που συμβαίνουν στην χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας δεν ξέρει, τί να πρωτοθαυμάσει κάποιος: Τους χωρίς αιτία επαναστάτες εναντίον ενός «ανύπαρκτου», όπως λένε, ιού, ο οποίος δια της ανυπαρξίας του σκοτώνει ωστόσο η διασωληνώνει καθημερινά δεκάδες, νέους ως επί το πλείστον εσχάτως συνανθρώπους μας – παραλείπουμε να μνημονεύσουμε εδώ τα εκατομμύρια των θυμάτων του παγκοσμίως – ή τον τρόπο αντιμετώπισης των επαναστατών και της πανδημίας εν γένει από την Κυβέρνηση; Λες και χάθηκαν ξαφνικά οι πολλές δυνατότητες που προσφέρει η δημοκρατία για την λύση τωνεκάστοτε εμφανιζομένων προβλημάτων και πρέπει να ακολουθήσουμε τον μοναδικό «δρόμο» που γνωρίζουν οι δικτάτορες. «Μα έχουμε πανδημία», θα πουν κάποιοι. «Κινδυνεύει η δημόσια υγεία που η ανάγκη της προστασίας της ακυρώνει ακόμη και Συντάγματα». Δεν είναι ακριβώς έτσι.
Έχουμε και με άλλη ευκαιρία σημειώσει ότι ουδείς αμφισβητεί την προτεραιότητα που έχει σε κάθε περίπτωση η προστασία της δημόσιας υγείας ως ύψιστο αγαθό σε μια κοινωνία. Η δημόσια υγεία περιορίζει πράγματι μερικές φορές την άσκηση συνταγματικώς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Τα περιορίζει απλά σε ορισμένες περιπτώσεις. Δεν τα καταργεί όμως ποτέ. Χρειάζεται ωστόσο ιδιαίτερη προσοχή εδώ, διότι ο περιορισμός των σχετικών δικαιωμάτων, που προστατεύει το Σύνταγμα δεν είναι άνευ ετέρου επιτρεπτός. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να εναρμονίζεται με τις τυποποιημένες στο άρθρο 25 παρ. 1 Συν αρχές της αναλογικότητας και της αναγκαιότητας. Αυτό σημαίνει ότι το συγκεκριμένο περιοριστικό του συνταγματικώς προστατευόμενου δικαιώματος μέτρο που λαμβάνεται πρέπει αφ’ ενός μεν να δικαιολογείται από την σπουδαιότητα του αγαθού, στην διαφύλαξη του οποίου αποβλέπει, αφ’ ετέρου δε να αποτελεί το έσχατο «καταφύγιο» για την προστασία αυτού του αγαθού. Από την σκοπιά της αρχής της αναλογικοτητας δεν φαίνεται να έχουμε κάποιο πρόβλημα σε σχέση με τα μέτρα που λαμβάνονται αυτή την περίοδο της πανδημίας προς προστασία της δημόσιας υγείας. Πρόβλημα όμως – και μάλιστα πολύ σοβαρό – υπάρχει με πολλά επιδημιολογικά μέτρα, εάν τα κοιτάξουμε υπό το πρίσμα της αρχής της αναγκαιότητας, όπως συνέβαινε λ.χ. με τα «λουκέτα» που επεβλήθησαν στις Εκκλησίες στην αρχή της πανδημίας και όπως συμβαίνει σήμερα με τον εξαγγελθέντα υποχρεωτικό εμβολιασμό των πολιτών. Η λήψη του εσχάτου μέτρου τότε μόνον είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα, όταν έχουν δοκιμαστεί προηγουμένως, όπως είχα υποστηρίξει αντιστοίχως και για τα «λουκέτα» στις Εκκλησίες, άλλα ηπιότερα μέτρα και απεδείχθησαν αλυσιτελή.
