Διαμάντια κρυμμένα

Ειδωλολάτρης από καταγωγή και στρατιωτικός, θα έπρεπε να είναι ξένος προς την πίστη, την καλοσύνη ή την πραότητα. Αυτό θα σκεφτόταν καθένας. Εντούτοις, άλλος παρουσιάζεται μέσα στα γεγονότα που μας περιγράφει η ευαγγελική περικοπή. Με πίστη βαθιά και θερμή, με καρδιά γεμάτη αγάπη, με πόνο, με ταπείνωση, ανιδιοτέλεια. Ενώ εκείνοι προς τους οποίους απευθύνεται ο Κύριος δυσπιστούν ή συνηθίζουν τις δωρεές Του, αυτός εμπιστεύεται απόλυτα σ’ Αυτόν τον πόνο του. Ενώ οι άλλοι πλησιάζουν απρόσεχτα το Χριστό, αυτός με πολλή ευλάβεια απευθύνεται προς Αυτόν. Δε θεωρεί άξιο τον εαυτό του να Τον δεχτεί στο σπίτι του. Γι’ αυτό ο Κύριος ικανοποιεί κατά θαυμαστό τρόπο το αίτημά του. Και επαινεί την πίστη του που τόσο αυθόρμητα την εκδηλώνει. Δεν ήταν Ισραηλίτης. Αλλά την πίστη του δεν την έβρισκε κανείς ούτε ανάμεσα στους Ιουδαίους που ήταν φυσικό να την έχουν.

Δεν είναι η μόνη φορά που ο Κύριος διαπιστώνει ή αποκαλύπτει μεγαλείο ψυχής σε ανθρώπους που δεν το περιμένουμε. Ως καρδιογνώστης διακρίνει τη σπίθα της αρετής και όταν ακόμη είναι θαμμένη. Εκείνος δεν ξεγελιέται από επιφανειακές καταστάσεις. Ερευνά τα βάθη της καρδιάς. Εμείς μόνο οι άνθρωποι στεκόμαστε σ’ αυτό που φαίνεται και κρίνουμε επιπόλαια τους άλλους. Μας εντυπωσιάζουν οι εξωτερικές εκδηλώσεις και δε μας αφήνουν να δούμε το θησαυρό που κρύβεται στις ψυχές των ανθρώπων που μας περιβάλλουν. Εύκολα κάνουμε κρίσεις άδικες. Γενικεύουμε μάλιστα από μερικά φαινόμενα τις κρίσεις μας για ομάδες ανθρώπων ή καταστάσεις. Κι όταν παρουσιαστεί μια εξαίρεση, την περιλαμβάνουμε κι αυτή μέσα στο σύνολο. Έτσι αποφαινόμαστε πως χάθηκε η ειλικρίνεια στην εποχή μας. Η νεολαία πήρε τον κατήφορο. Ή δεν υπάρχουν άνθρωποι με κατανόηση και αγάπη. Και τα όμοια. Προπαντός κρίνουμε έναν άνθρωπο από την εμφάνιση ή από το περιβάλλον του.

Είναι αλήθεια, βεβαίως, ότι αλλεπάλληλα γεγονότα και παραδείγματα μας κάνουν να σχηματίζουμε κάποια αντίληψη γενική κακή. Αλλά προκειμένου να κρίνουμε μεμονωμένα ένα πρόσωπο, θα έπρεπε να είμαστε επιφυλακτικοί. Γιατί είναι διαπιστωμένο. Από το πιο άθλιο περιβάλλον μπορεί να προέλθει μια θαυμαστή προσωπικότητα. Οι πιο επιπόλαιες εκδηλώσεις μπορεί να κρύβουν ένα πλήθος ψυχικών χαρισμάτων και ικανοτήτων. Πίσω από την πιο έξαλλη εμφάνιση ή συμπεριφορά να ανακαλύπτει κανείς λεπτότητα αισθημάτων και πνευματικές αναζητήσεις σοβαρές. Μη βιαζόμαστε λοιπόν να σχηματίζουμε γνώμη και μάλιστα να τη διατυπώνουμε με βεβαιότητα. Αυτοί που μας παρουσιάζονται εκ πρώτης όψεως αδιάφοροι ή ανήθικοι μπορεί να έχουν κάτι διαφορετικό μέσα τους. Αυτό το διαφορετικό έχουμε υποχρέωση να το διακρίνουμε και να το αξιοποιούμε. Είναι όμως αδύνατον αυτό, όταν βλέπουμε τον άλλο με προκατάληψη. Όταν, χωρίς να εξετάσουμε βαθύτερα, επηρεαζόμαστε από την πρώτη εντύπωση. Και όμως. Πίσω από τα φαινόμενα ίσως να κρύβεται κάτι που, αν δεν το παραγνωρίσουμε και αντιπαρέλθουμε, είναι δυνατόν να δημιουργήσει μια προσωπικότητα εκλεκτή.

Οι εκπαιδευτικοί προπαντός και όσοι ασχολούνται με την αγωγή της νεότητας έχουν αυτό το προνόμιο. Το καθήκον δηλαδή να διερευνούν και να ανακαλύπτουν τις αφανείς ικανότητες. Να αξιοποιούν τα όμορφα συναισθήματα και τους θαμμένους οραματισμούς σε ανθρώπους, νέους ιδιαίτερα, που δε δείχνουν πως έχουν ή νιώθουν κάτι αξιόλογο. Ανάμεσα στους οργισμένους και αφρόντιστους νέους να ανακαλύψουν εκείνους που έχουν αναζητήσεις και πόθους ανώτερους. Αυτούς που ψάχνουν να βρουν την αλήθεια. Που δεν ηρεμούν, αν δεν ικανοποιήσουν της ψυχής τους τις ανησυχίες. Αν δε δώσουν απάντηση στο πλήθος των ερωτηματικών που τους τυραννούν. Ίσως βρίσκονται πολύ κοντά μας, μέσα στο σπίτι μας ακόμη.

Κοντά στους παιδαγωγούς, οι γονείς, όλοι μας έχουμε χρέος να σκύψουμε δίπλα σ’ αυτούς τους νέους ή μεγαλύτερους που περιπλανιούνται άσκοπα στη ζωή με χαμένο τον πνευματικό τους προσανατολισμό. Να τους κατηγορούμε είναι εύκολο. Ν’ αδιαφορήσουμε μπρος στην πραγματικότητα αυτή είναι κάτι συνηθισμένο. Κοιτάζουμε τον εαυτό μας. Τον θεωρούμε πετυχημένο. Ελεεινολογούμε το πλήθος των συνανθρώπων μας για την ακαταστασία που παρουσιάζουν με το λαθεμένο δρόμο που ακολουθούν. Θρηνούμε για την εποχή μας που χαρακτηρίζεται από την κατάπτωση που συνεπάγεται το χάσιμο των ιδανικών. Δεν αντιλαμβανόμαστε όμως πως μέσα στο βούρκο βρίσκονται βουτηγμένα διαμάντια. Μας διαφεύγει πως χάνονται μέσα στη δηλητηριασμένη από τον υλισμό ζωή προσωπικότητες που ασφυκτιούν και θέλουν λίγη, μικρή βοήθεια, για να ξεφύγουν από την ασφυκτική τους ατμόσφαιρα και να αναπνεύσουν ελεύθερα. Λυτρωμένες από τα δεσμά που τους έχει επιβάλει το ρεύμα του μοντερνισμού και της σαρκικής ζωής ποθούν να δημιουργήσουν κάτι ανώτερο και γεμάτο υγεία. Μα σαν ιδούν πως κανένας δεν τους προσέχει, κανένας δεν τους λογαριάζει, απογοητεύονται μέσα στο καταθλιπτικό τους περιβάλλον. Νομίζουν πως δεν μπορούν να βρουν κάπου ν’ ακουμπήσουν. Πιστεύουν πως δεν έχουν καμιά αξία οι ίδιοι. Θεωρούν βέβαιο πως δεν υπάρχει τρόπος για να ξεφύγουμε από την κατάσταση που ζούμε, να απαλλαγούμε από τις άσχημες συνθήκες της ζωής.

Όταν όμως επισημανθούν ανάμεσα στο ρεύμα εκείνοι που νιώθουν κάτι βαθύτερο μέσα τους και βοηθηθούν να το εκδηλώσουν, το αποτέλεσμα θα είναι θαυμαστό. Ξεχασμένα όνειρα θ’ αναζήσουν. Πόθοι βαθιά ριζωμένοι θα βγουν στην επιφάνεια. Όλοι όσοι ξεκίνησαν με αγνές διαθέσεις κι έπεσαν θύματα κάποιων κακών περιστατικών θα αναζήσουν. Με καινούρια ζωντάνια θα τινάξουν τη νωχέλεια που τους καθήλωνε σε μια παραπλήσια θανάτου αδράνεια. Θα ιδούν πως έχει ηθικά και δημιουργικά ενδιαφέροντα η ζωή πέρα από τις καθημερινές και τις πολύ χαμηλές απολαύσεις της. Θα δοκιμάσουν και θα διαπιστώσουν πως υπάρχουν χαρές και απολαύσεις πνευματικές, ανώτερες, που συνοδεύουν μια ζωή αγωνιστική. Χαρές που ομορφαίνουν τη ζωή. Την κάνουν αξιοζήλευτη και ποθητή.

Αλλά συμβαίνει και τούτο κάποτε. Επιζητούν άλλοι να αναδείξουν από την αφάνεια τους κρυμμένους θησαυρούς. Συστηματικά προσπαθούν άλλοι να συνδαυλίσουν τη χωμένη στη στάχτη σπίθα που μπορεί να ανάψει σε φλόγα δημιουργική. Εντούτοις, αντιδρούν αυτοί οι εκλεκτοί που έχουν το παραγνωρισμένο διαμάντι στο χαρακτήρα τους. Δε θέλουν να πιστέψουν πως κάποια ιδιαίτερη δύναμη αξιόλογη φωλιάζει μέσα τους. Έχουν χάσει την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και δε δέχονται να την ανακτήσουν. Είναι βέβαιοι πως τίποτε δεν είναι ικανοί να προσφέρουν. Πως έχουν σπάσει όλα μέσα τους. Πως καμιά αρετή, κανένα προτέρημα δεν έχουν. Μοιραία περιμένουν να παρασυρθούν στο ρεύμα. Άβουλοι, χωρίς αντίσταση.

Σ’ αυτό το σημείο έγκειται το δράμα. Εδώ όμως είναι και η βάση για μια αλλαγή. Ανάγκη απόλυτη να νιώσουν και αυτοί ακόμη που θεωρούν άχρηστο τον εαυτό τους και βάρος της κοινωνίας, πως κάτι το καλό και το ωραίο κρύβεται στο βάθος της υπάρξεώς τους. Πρέπει αυτοί πρώτοι να το ανακαλύψουν. Να το επισημάνουν και να το καλλιεργήσουν. Ανάγκη να πιστέψουν πως κάποια παραμελημένη ικανότητα έχουν. Μια ικανότητα που θα μπορούσε να τους βγάλει από την κατωτερότητα, αν την πρόσεχαν και την αξιοποιούσαν. Αυτό το ενδιαφέρον είναι αναγκαίο για να νιώσουν κάποια ευχαρίστηση στη ζωή.

Κανένας δεν έχει το δικαίωμα να αχρηστεύει το καλό που έχει μέσα του. Γιατί αυτό το καλό είναι δώρο Θεού. Γιατί αυτό το καλό δεν ανήκει μόνο σ’ εκείνον που το κατέχει. Είναι τάλαντο που δικαιούται όλος ο κόσμος να το απολαύσει. Τάλαντο που και όσοι άλλοι γύρω διαπιστώνουν ή διαισθάνονται έστω την ύπαρξή του έχουν χρέος να συνεργαστούν για την αξιοποίησή του. Θα είναι αυτό λύτρωση και ευλογία για κείνον που το έχει. Θα είναι ακόμη ευεργετικό για το σύνολο.

Αδερφοί μου. Μπορεί να αλλάξει η μορφή της ζωής μας. Μπορεί να μεταβληθεί η πορεία του κόσμου μας. Αρκεί να μην παραγνωρίζουμε τις πνευματικές αξίες που δε φαίνονται. Όταν θέλουμε να τις ανευρίσκουμε και να τις παραδεχόμαστε, θα κάνουμε το πρώτο βήμα για την αξιοποίησή τους. Ιδιαίτερα όσοι έχουν χάσει το θάρρος και το κέφι για μια καλύτερη ζωή ας προσέξουν. Υπάρχει εντός τους θησαυρός ανεκτίμητος. Κάποια ικανότητα αξιόλογη, ένα προτέρημα σημαντικό. Ας το ανακαλύψουν και ας το καλλιεργήσουν. Μέσα στη χάρη του Χριστού να το αναπτύξουν. Θα ξεπηδήσει έτσι ένας καινούριος κόσμος που παραλίγο να αφανιστεί. Ο κόσμος των ξυπνημένων ταλάντων. Των πνευματικών αξιών που αναγεννήθηκαν. Ο καινούριος κόσμος των ξεχασμένων ιδανικών, γεμάτος ελπίδες και ζωντάνια για ένα ευτυχισμένο μέλλον.

Επίσκοπος Πολύκαρπος Βαγενάς (†)