Άγιος Ιωάννης Κλίμακος: Μπορούμε να πούμε πως η θεολογία της Κλίμακας είναι θεολογία μετανοίας και δακρύων. Ταυτοχρόνως όμως η Κλίμακα είναι και ένα προϊόν επισταμένης έρευνας και θεολογικής μελέτης, γεγονός που αποδεικνύεται από την πρόσβαση του Αγίου Ιωάννη σε πρωτογενείς πηγές της εποχής του.
Άγιος Ιωάννης Κλίμακος: H θεολογία που απορρέει μέσα από την Κλίμακα
Τα εγχειρίδια με τα οποία εργάζεται προέρχονται τόσο από τη βιβλική όσο και από την πατερική γραμματεία εν γένει. Οι αναφορές σε βιβλικά αποσπάσματα γίνονται άλλοτε αυτολεξεί και άλλοτε με περιγραφικό τρόπο, δείχνοντας με αυτήν τη μέθοδο ότι ο συγγραφέας της Κλίμακας έχει αφομοιώσει πλήρως το υλικό του και το χρησιμοποιεί αναλόγως με τον σκοπό του.
Βασική πηγή για τον Ιωάννη είναι τα Αποφθέγματα των Πατέρων, το γνωστό Γεροντικό, από το οποίο αντλεί και τις περισσότερες πληροφορίες για τα ασκητικά του θέματα. Ονόματα όπως του Μεγάλου Αντωνίου, Μακαρίου Αιγυπτίου, Ιωάννη Κασσιανού, Μάρκου Μοναχού , Διάδοχου Φωτικής και των Γαζαίων πατέρων, άλλοτε αναφέρονται ρητά και άλλοτε υπονοούνται μέσα από τη διδασκαλία τους. Πιθανή εξάρτηση υπάρχει και από τον άγιο Διονύσιο Αρεοπαγίτη.
Αδιαμφισβήτητη είναι η εξάρτηση του Ιωάννη από την Καππαδοκική σκέψη και ειδικότερα από τον Γρηγόριο τον Θεολόγο, του οποίου το όνομα αναφέρεται άλλοτε ρητώς και άλλοτε αναγνωρίζεται από τις αναφορές στη διδασκαλία του. Επίσης η διδασκαλία του Γρηγορίου Νύσσης περί της επέκτασης στην γνώση του Θεού είναι οικεία στον Σιναΐτη πατέρα.
Επίσης, θα πρέπει να τονίσουμε ότι, η κλίμακα, αποτελεί το μοναδικό σύγγραμμα του Αγίου Ιωάννου. Όπως η λέαινα γεννά ένα νεογνό, έτσι και ο Αγιός μας εγέννησε ένα, αλλά λέοντα!
