Άγιος Δημήτριος - 26 Οκτωβρίου: Μια άγνωστη σχετικά αλλά σημαντική απεικόνιση του αγίου Δημητρίου, του ανεκτίμητου θησαυρού της Θεσσαλονίκης, είναι και αυτή στην οποία παριστάνεται ως « Ο Μεγας Δούξ». Τιτλος τιμής, έκφραση του λαϊκού αισθήματος για τον ένδοξο υπερασπιστή της πόλεως, και επιβράβευση του Θεού προς το λαμπρό τέκνο της.

26 Οκτωβρίου, μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου

Ειδικό δημοσίευμα* αναφέρει ότι, όπως η νεώτερη έρευνα υποστηρίζει, «ο τίτλος “ Ο Μεγας Δούξ”, που προσγράφεται στον άγιο, προέκυψε από ενύπνιο του Οσίου πατρός ημών Γρηγορίου του Παλαμά στο οποίο, σύμφωνα και με την περιγραφή του Φιλοθέου Κοκκινου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, που το αναφέρει σε λόγο του, ο Παλαμάς ονειρεύτηκε ότι είχε βρεθεί σε βασιλική αυλή, με τον Χριστό βασιλέα καθισμένο σε θρόνο, ενώ ο Δημήτριος, που έτρεξε κοντά του, βρισκόταν ανάμεσα στην αυλική συνοδεία του με παρουσία και στολή Μεγάλου Δουκός.

Η περιγραφή αυτή του ονείρου στον λόγο του Φιλοθέου, φαίνεται πως βρήκε τους Βυζαντινούς έτοιμους να δεχθούν για τον αθλοφόρο μάρτυρα τον τιμητικό αυτό τίτλο του Μεγάλου Δουκός, γεγονός που επέδρασε και στην εικονογραφία του 14ου αιώνος.

Η επίδραση άλλωστε του ονείρου στη δημιουργία νέων τύπων φαίνεται καθοριστική, εφόσον οι πρώτες παραστάσεις του Χριστού ως ενθρόνου βασιλέως δημιουργούνται τον 14ο αιώνα, και μετά την περιγραφή του ονείρου στο εγκώμιο του Φιλοθέου.

Η ίδια αρχή εντοπίζεται και για την Παναγία ως βασίλισσα και για τον τύπο και άλλων αγίων των βασιλικών δυνάμεων, μεταξύ των οποίων και ο τύπος του Αγίου Δημητρίου, με ψηλό πίλο, ράβδο και επίσημη αυλική παρουσία, στον οποίο προσγράφεται και ο τίτλος του Μεγάλου Δουκός.

Από τα αρχαιότερα και ωραιότερα παραδείγματα εικονογραφήσεως του αγίου Δημητρίου ως Μεγάλου Δουκός, που φέρει επί πλέον και τη γραπτή αυτή επωνυμία, είναι η τοιχογραφημένη παράστασή του στον ναό της Μεταμορφώσεως του Μεγάλου Μετεώρου.

Η λαμπρή αυτή παράσταση αποτελεί, πιστεύουμε, και την κορύφωση του αισθήματος των Βυζαντινών για τον αθλοφόρο μάρτυρα».

Απολυτίκιον του Μάρτυρος. Ήχος γ’.

Μέγαν εύρατο εν τοις κινδύνοις, σε υπέρμαχον η οικουμένη, Αθλοφόρε τα έθνη τροπούμενον. Ως ουν Λυαίου καθείλες την έπαρσιν, εν τω σταδίω θαρρύνας τον Νέστορα, ούτως Άγιε, Μεγαλομάρτυς Δημήτριε, Χριστόν τον θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

Εκκλησία Online
Αποστολή
Αξιολόγηση επισκεπτών 0 (0 ψήφοι)

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.