ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΨΑΛΙΔΑΣ: Τιμήθηκε ο Ηπειρώτης μεγάλος δάσκαλος του Γένους Αθανάσιος Ψαλίδας. Του π. Ηλία Μάκου. Ένα εξαιρετικό τιμητικό αφιέρωμα στο μεγάλο δάσκαλο του Γένους Αθανάσιο Ψαλίδα, που υπήρξε κορυφαία μορφή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, πραγματοποιήθηκε, την Κυριακή 11 Ιουνίου, στη Μονή Αγίας Παρασκευής Μαρμάρων, μετά τη θεία λειτουργία.
Για την προσωπικότητα και το έργο του Αθανάσιου Ψαλίδα μίλησαν εμπεριστατωμένα και με ιστορική ακρίβεια:
Ο φιλόλογος-συγγραφέας Σπύρος Εργολάβος με θέμα: «Ο Αθανάσιος Ψαλίδας, η Καπλάνειος Σχολή και το Λύκειο Λευκάδας».
Η αναπληρώτρια Διευθύντρια Εφορείας Αρχαιοτήτων ΙωαννίνωνΒαρβάρα Παπαδοπούλου με θέμα: «Τα Γιάννινα στην εποχή του Ψαλίδα».
Η επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Βελίκο Τύρνοβο Βουλγαρίας Ελένη Κουρμαντζή, με θέμα «Αθανάσιος Ψαλίδας – Αικατερίνη Β΄: Μια αφιέρωση και ένα πόνημα (1791 – 1792)».
Χαιρετισμούς απηύθυναν, μεταξύ άλλων, ο πρωτοσύγκελος της Μητροπόλεως Ιωαννίνων αρχιμανδρίτης π. Θωμάς Ανδρέου, ο πρ. πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Κων/νος Τασούλας, ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης κ. ά.
Την ενδιαφέρουσα εκδήλωση, την οποία συντόνισε συντόνισε ο φιλόλογος -συγγραφέας Χάρης Λεοντάρης, συνδιοργάνωσαν η Μητρόπολη Ιωαννίνων, η Περιφέρεια Ηπείρου, ο Δήμος Ιωαννιτών, η Δημοτική Ενότητα Μαρμάρων και η Εταιρία Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου.
Ο Αθανάσιος Ψαλίδας
Ο Αθανάσιος Ψαλίδας, που γεννήθηκε το 1767 στα Ιωάννινα και οι γονείς του καταγόταν από το Μονοδένδρι Ζαγορίου, αφού σπούδασε στη Ρωσία και στη Βιέννη (όπου παρακολούθησε μαθήματα ιατρικής, φιλοσοφίας, ελληνικής και λατινικής φιλολογίας, φυσικομαθηματικής και φυσικής πειραματικής και ξένων γλωσσών: γαλλικά, γερμανικά και ιταλικά), επέστρεψε στον τόπο του. Ανέλαβε το 1795 διευθυντής στη Μαρούτσειο Σχολή, ενώ ίδρυσε το 1797, με την οικονομική στήριξη του Ζώη Καπλάνη (Ηπειρώτης έμπορος στη Ρωσία) την Καπλάνειο Σχολή, η οποία λειτούργησε έως το 1820 και από την οποία αποφοίτησε μεγάλος αριθμός σπουδαίων πνευματικών προσώπων.
Έκανε προσπάθεια να δώσει άλλη διάσταση, πιο λαϊκή, με την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας, και πιο παιδαγωγική, με τη θέσπιση χρήσιμων μαθημάτων, στην εκπαίδευση της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας και ήρθε σε σύγκρουση και ρήξη με άλλους κορυφαίους παράγοντες της παιδείας, κυρίως κληρικούς.
Το συγγραφικό του έργο μεγάλο, στο οποίο ξεχωριστή θέση κατέχουν:
Η διατριβή του με τίτλο «Αληθής ευδαιμονία, ήτοι βάσις πάσης θρησκείας· συντεθείσα υπό Αθανασίου Πέτρου Ψαλίδα του εξ’ Ιωαννίνων εις την απλήν διάλεκτον και υπό του αυτού εις την λατινικήν μεταφρασθείσα, τόμ. Α’ εν Βιέννη της Αουστρίας 1791 εν τη τυπογραφία Ιωσήφ του Βαουμαϋστέρου», (οι: Β’ και Γ’ τόμος παρόλο που αναγγέλθηκαν δεν εκδόθησαν).
Η «Πραγματεία περί των Ελλήνων συγγραφέων» το 1792 και το 1795 το «Καλοκινήματα, ήτοι εγχειρίδιον κατά φθόνου και κατά Λογικής του Ευγενίου».
Οι Άγγλοι, που τον θεωρούσαν Ρωσόφιλο, δεν επέτρεψαν να αναδειχθεί καθηγητής στην Ιόνιο Ακαδημία, της οποίας αναγορεύτηκε διδάκτορας. Στην Κέρκυρα παρέμεινε από το 1822 έως το 1828, με την αγωνία να στεριωθεί και να συγκροτηθεί ένα οργανωμένο ελληνικό κράτος. Λίγο πριν πεθάνει υπήρξε διευθυντής του Λυκείου Λευκάδας.
Υψηλής Αγίας Προσωπικότητα
Ο Αθανάσιος Ψαλίδας δεν ξέχασε ούτε για μια στιγμή, παρά τη γοητεία του γαλλικού πνεύματος και του γερμανικού ιδεαλισμού, τα πολύτιμα βιώματα του γένους του ελληνικού.
Και μέσα από τη διδασκαλία του και τα συγγράμματά του το ατίμητο μήνυμά του ήταν να ανυψωθούν οι Έλληνες πνευματικά σε όλους τους τομείς και να κερδίσουν, έτσι, τη λευτεριά.
Κατόρθωσε, υψηλής αξίας προσωπικότητα, όπως ήταν, να μεταδώσει ένα πελώριο σε ζέστα ακτινοβολίας, σε πλατιές αντανακλάσεις, παιδαγωγικό νόημα.
Ένα παιδαγωγικό νόημα ολοφάνερα βαθύτερο, ουσιαστικότερο και ελληνικότερο σε σχέση με άλλα εκείνης της εποχής.
Απέδιδε μεγάλη σημασία στο κλίμα, στην ατμόσφαιρα, που έπρεπε να σχηματισθεί από την επικοινωνία δύο ψυχών: Της ψυχής του διδάσκοντος και της ψυχής του διδασκομένου. Μια ατμόσφαιρα ζωής πνευματικής, που ήθελε να φωτίζεται από το ανέσπερο φως του Γένους.
