«Μία φορά κι έναν καιρό»…. ένα παραμύθι ξεκινά… Τα παραμύθια αποτελούν ένα εργαλείο επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης μεταξύ των ατόμων μιας κοινωνίας.

Σήμερα ο ρόλος τους παραμένει πολύ σπουδαίος με πολλαπλά μορφωτικά και ψυχολογικά οφέλη για τα παιδιά.

Ιστορία του Παραμυθιού

Οι μύθοι και τα παραμύθια αρχικά μεταδίδονταν προφορικά από γενιά σε γενιά, αποτελώντας μία τεράστια κληρονομιά για όλο τον κόσμο. Η διαδικασία αυτή εξέφραζε την ανάγκη των ατόμων να κληροδοτήσουν όλη την φιλοσοφία ζωής και την τεχνογνωσία τους.
Οι σοφότεροι ή οι μεγαλύτεροι διηγούνταν ιστορίες που απευθύνονταν σε όλους. Αργότερα, η διήγηση των παραμυθιών θεωρήθηκε δραστηριότητα μόνο για ενήλικες. Στη συνέχεια, τα παραμύθια περιορίστηκαν στην ηλικιακή ομάδα των παιδιών. Τότε άρχισαν να γίνονται και οι πρώτες καταγραφές παραμυθιών και να τυπώνονται σε βιβλία.
Ταυτόχρονα, έγιναν και οι πρώτες παρεμβάσεις και αλλαγές σε εκείνα τα πολιτισμικά και θρησκευτικά στοιχεία που ήταν ενσωματωμένα και θεωρούνταν σκληρά να ειπωθούν στα παιδιά.

αφήγηση παραμύθι γιαγιά

Πως αντιλαμβάνονται τα παιδιά

Η δημιουργία και η αφήγηση παραμυθιών βασίζεται στις ίδιες τεχνικές και διατηρεί τη ίδια δομή ακόμη και σήμερα. Υπάρχουν όμως, κάποιες παράμετροι σε σχέση με τα παιδιά, οι οποίες θέτουν σε μία άλλη βάση τη λειτουργία του παραμυθιού, χωρίς ωστόσο να αφαιρούν κάτι από την αξία του.
Όπως προαναφέρθηκε, τα παραμύθια δημιουργήθηκαν για ενήλικες, γι’ αυτό και περιέχουν και πολλά νοηματικά κενά, δηλαδή δεν εξηγούν το κάθε τι που συμβαίνει, απλά το περιγράφουν και υφίσταται χωρίς διαπραγμάτευση. Όμως, το μυαλό του παιδιού δεν έχει ευρεία αφαιρετική ικανότητα, όπως το μυαλό του ενήλικου.
Είναι σε θέση να δημιουργήσει συνδυαστικές αλυσίδες μέσω εικόνων, αλλά δεν είναι ακόμη ικανό να επεξεργαστεί αφηρημένες έννοιες και να τις συνδέσει μεταξύ τους μέσω λογικών σχέσεων. Ρωτώντας συνεχώς προσπαθεί να φτιάξει στο μυαλό του ένα «χάρτη» σταθερών εννοιών.

Αναλύοντας τα παραμύθια, γίνεται αντιληπτό ότι η παραπάνω θεώρηση ανατρέπεται καθώς οι συμβολισμοί των παραμυθιών βοηθούν τα παιδιά σε αυτή τη διαδικασία της κατανόησης των τελεολογικών πράξεων, γιατί μιλούν ξεκάθαρα πάντα για το γιατί και τη σημασία όσων συμβαίνουν.
Τελικά, τα παραμύθια γίνονται κατανοητά από τα παιδιά, γιατί στον κόσμο τους όλα μπορούν να ζωντανέψουν και όλα μπορούν να συμβούν. Αυτό σημαίνει ότι η αφήγηση παραμυθιών είναι ο καλύτερος τρόπος να έχουμε πρόσβαση στον εσωτερικό κόσμο των παιδιών.

Η Δομή του Παραμυθιού (Θετική Επίλυση)

Μία σταθερή αναφορά στην κατανόηση των παραμυθιών από τα παιδιά είναι η δομή των ιστοριών.
Το κατεξοχήν χαρακτηριστικό τους είναι η εξέλιξη σε τρεις φάσεις:

  1. Αρχή
  2. Κρίση
  3. Επίλυση

 

Αυτό που είναι σημαντικό για τα παιδιά είναι να συντελείται μία θετική επίλυση. Τα παραμύθια παρουσιάζουν πάντα ένα πρόβλημα. Ο ήρωας – πρωταγωνιστής αντιμετωπίζει μία δυσκολία και στο τέλος τα καταφέρνει.
Τα παραμύθια μπορούν να διδάξουν την αντιμετώπιση των προβλημάτων με δημιουργικό τρόπο αλλά και την επίλυσή τους. Επίσης, στα παραμύθια τελειώνουν όλα εξ ορισμού καλά, αλλά δεν πάνε πάντα όλα καλά. Κατά τη διάρκεια της αφήγησης γίνεται και προβολή αρνητικών στοιχείων (μάγισσες, δράκοι), σε βαθμό που δεν τρομάζουν τα παιδιά, αρκεί βέβαια στο τέλος να επικρατούν οι καλοί.
Το ευτυχές τέλος είναι σημαντικό για τα παιδιά και τέτοιου είδους παραμύθια είναι καταλληλότερα για εκείνα. Αντίθετα, τα διδακτικά παραμύθια που τιμωρούν μπορούν να θεωρηθούν πολύ επιβλαβή για τα παιδιά.

Η Αφήγηση του Παραμυθιού

Η αφήγηση των παραμυθιών δημιουργεί γέφυρες μεταξύ ενηλίκων και παιδιών στον κόσμο της φαντασίας, που όλα είναι δυνατά να συμβούν. Καμιά φορά η δράση σε αυτό το χώρο μπορεί να είναι λυτρωτική για τα παιδιά σε σχέση με ένα θέμα που τα απασχολεί.
Αυτός μπορεί να είναι ο λόγος που ένα παιδί να δείχνει προτίμηση σε ένα συγκεκριμένο παραμύθι. Μα πάνω απ’ όλα η παρουσία του ενήλικα που διηγείται είναι απεριόριστα καθησυχαστική για το παιδί.
Η αφήγηση των παραμυθιών σημαίνει ότι μπορούμε να έχουμε καλύτερο τρόπο πρόσβασης στον κόσμο του παιδιού και να του παρέχουμε ένα χρήσιμο βοήθημα αναγκαίου στην αντιμετώπιση και την επίλυση των αγωνιών του.

Της κα. Ευανθίας Ελευθεριάδου
Νηπιαγωγού του 4ου Νηπιαγωγείου Κισάμου

Εκκλησία Online

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.