Οι αλλαγές στα άμφια των κληρικών μέσα στη Μεγάλη Σαρακοστή. Του Σωτηρίου Στυλιανού. Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι μία πένθιμη περίοδος που μας παρακινεί στην εγκράτεια και τη μετάνοια με σκοπό να φτάσουμε όσο το δυνατόν προετοιμασμένοι στα Άγια Πάθη και την Ανάσταση του Χριστού. Στη διάρκεια της Σαρακοστής ξεχωρίζουν οι ημέρες του Σαββάτου και της Κυριακής κατά τις οποίες, χωρίς να διακόπτεται η νηστεία, κυριαρχεί μια πιο εορταστική ατμόσφαιρα.
Τις δύο αυτές μέρες μπορούμε και πρέπει να καταλύουμε λάδι, αντίθετα με τις υπόλοιπες πέντε μέρες της εβδομάδας που κανονικά τρώμε αλάδωτα. Ακόμη, τα Σαββατοκύριακα τελείται η θεία λειτουργία, που έχει πανηγυρικό χαρακτήρα, ενώ τις άλλες μέρες έχουμε την λειτουργία των προηγιασμένων τιμίων δώρων.
Επειδή στην εκκλησία η κάθε ημέρα αρχίζει από το απόγευμα της προηγούμενης, έτσι και η κάθε γιορτή αρχίζει με τον εσπερινό της παραμονής της. Αυτό συμβαίνει διότι στο βιβλίο της Γένεσης, στην Παλαιά Διαθήκη, όταν ο Θεός δημιουργεί τον κόσμο, υπάρχει η διατύπωση «και εγένετο εσπέρα και εγένετο πρωία, ημέρα μία». Έτσι, οι Πατέρες όρισαν η ακολουθία των Χαιρετισμών, που είναι κατ’ εξοχήν πανηγυρική, να τελείται το απόγευμα της Παρασκευής καθώς πια μπαίνουμε στο Σάββατο.
Ένα από τα στοιχεία που δίνουν τον γιορτινό τόνο στην Ακολουθία είναι και τα άμφια των κληρικών. Ενώ σε προηγιασμένη λειτουργία ή στον Όρθρο το πρωί της Παρασκευής ο ιερέας ντύνεται με μωβ ή μαύρα, δηλαδή πένθιμα άμφια, το απόγευμα τα άμφιά του είναι λευκά με χρωματιστά μοτίβα.
Παρόμοια, στον κατανυκτικό εσπερινό το απόγευμα της Κυριακής, στην αρχή της ακολουθίας οι κληρικοί φορούν λευκά άμφια και κατά τη διάρκειά της τα αλλάζουν με άλλα σε πένθιμο χρώμα. Επίσης, αλλάζουν και το κάλυμμα της Αγίας Τράπεζας.
Η πίστη μας έχει πολύ βαθύ πνευματικό περιεχόμενο. Δεν παραβλέπει, όμως, το γεγονός ότι ο άνθρωπος αποτελείται από σώμα και πνεύμα και ότι προσλαμβάνει γνώση και εμπειρία μέσα από τις αισθήσεις του. Έτσι, απευθύνεται και στις αισθήσεις μας με έναν πλούτο παραστάσεων και ακουσμάτων, με μια καταπληκτική ομορφιά που δίνει μια ιδέα του Παραδείσου, μια αμυδρή αίσθηση της Βασιλείας του Θεού.
Το ίδιο και με τα χρώματα στα άμφια, ακόμη και με αυτά τα απλά εξωτερικά στοιχεία, η εκκλησία μάς βοηθάει να προσεγγίσουμε και να αισθανθούμε τα πνευματικά μηνύματα της Μεγάλης Σαρακοστής.
Μάρτιος 2026.
Σωτήρης Ι. Στυλιανού.
Συνταξιούχος Βιβλιοθηκονόμος.
Πτυχιούχος Νομικής και Θεολογικής.
Γνωρίζετε ποιοι είναι οι συμβολισμοί πίσω από τα άμφια των Επισκόπων;
