ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ - ΜΕΤΑΝΟΙΑ: Το Μυστήριο της Εξομολογήσεως. Του π. Επιφανίου Ζαχαράκη. Το μυστήριο της μετανοίας είναι από τα βασικά μυστήρια της εκκλησίας, αφού μας δίνει την δυνατότητα να συμφιλιωθούμε με τον Θεό, τον άνθρωπο, να εξετάσουμε την πίστη μας και να εξασφαλίσουμε πνευματική υγεία. Μετάνοια σημαίνει αλλαγή του εαυτού μας, στροφή, μεταμόρφωση.
Η εξομολόγηση, μας απαλλάσσει από το βάρος της αμαρτίας και επιπλέον μας δίνει την ευκαιρία να συζητήσουμε τους προβληματισμούς μας, να δεχτούμε συμβουλές και να ενισχυθούμε πνευματικά.
Το μυστήριο το ίδρυσε ο ίδιος ο Κύριος όταν τη νύχτα του Πάσχα εμφανίστηκε στους Αγίους Αποστόλους και τους είπε:
Λάβετε Πνεύμα Άγιο. Σε όσους συγχωρήσετε τις αμαρτίες θα είναι συγχωρημένες και σε όσους δεν τις συγχωρήσετε θα παραμείνουν ασυγχώρητες. (Ιω. 20, 22-23)
Ο Χριστός αυτή την χάρη την έδωσε στους Αποστόλους και εκείνοι με την σειρά τους, χειροτόνησαν επισκόπους και πρεσβυτέρους, ώστε αυτό το χάρισμα να συνεχίζεται πάντοτε. Θα μου πείτε είναι απαραίτητη η εξομολόγηση; Μά και βέβαια. Μόνος ένας αναμάρτητος δεν χρειάζεται εξομολόγηση, αλλά ποίος είναι αυτός;
Ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος γράφει:
«Αν ισχυριστούμε πως είμαστε αναμάρτητοι ή δεν έχουμε αμαρτίες, εξαπατούμε τον εαυτό μας και δεν λέμε την αλήθεια. Βρισκόμαστε δηλαδή σε πλάνη. Αν όμως ομολογούμε τις αμαρτίες μας, όποιες και αν είναι αυτές με αληθινή ταπείνωση, ο Θεός που είναι αξιόπιστος και δίκαιος, θα συγχωρήσει τις αμαρτίες μας και θα μας καθαρίσει από κάθε άδικη πράξη. Αν ισχυριστούμε πως δεν έχουμε αμαρτίες, βγάζουμε ψεύτη τον Θεό και ο λόγος του δεν ζει μέσα μας ( Α’ Ιω. 1, 8)».
Η εξομολόγηση γίνεται μόνο στον ιερέα και όχι στην εικόνα. Ο άρρωστος δεν μπαίνει απλά στο νοσοκομείο, αλλά πηγαίνει στο γιατρό.
Ο Απόστολος Παύλος λέγει:
Είναι ανάγκη να ομολογούμε τα αμαρτήματά μας, στους εμπιστευμένους την οικονομίαν των μυστηρίων του Θεού. Δηλαδή τους χειροτονημένους ιερείς. (Α’ Κορ. Δ’1)
Δεν υπάρχει άνθρωπος αναμάρτητος που να μην έχει αμαρτίες μικρές ή μεγάλες.
Κατηγορίες εξομολογουμένων
Υπάρχουν πέντε κατηγορίες εξομολογουμένων:
- Αυτοί που ζητούν απλά την συγχωρητική ευχή.
- Αυτοί που λένε λίγα και κρύβουν πολλά.
- Αυτοί που λένε των άλλων τις αμαρτίες.
- Αυτοί που δεν εξομολογούνται ποτέ ή πολύ σπάνια και
- Αυτοί που εξομολογούνται ορθά, ειλικρινά, τίμια.
Αρκετοί άνθρωποι θεωρούν ότι αμαρτίες είναι μόνο να σκοτώσεις, να κλέψεις, ή να πορνεύσεις. Όμως για την εκκλησία η μεγαλύτερη αμαρτία είναι ο εγωισμός, γιατί από αυτήν προέρχονται όλα μας τα πάθη και τα λάθη.
Άρα για τον Θεό όλα συγχωρούνται εκτός από τον αμετανόητο. Τα εμπόδια που αποτρέπουν αρκετούς ανθρώπους από την εξομολόγηση είναι η δυσπιστία, η αναβλητικότητα, το αίσθημα ντροπής και η θεώρηση ότι δεν υπάρχει σωτηρία. Η εξομολόγηση είναι επιτακτική ανάγκη για όλους, γιατί το μυστήριο αυτό είναι το πλυντήριο της ψυχής που καθαρίζεται και απολυμαίνετε.
Πρέπει να τονίσουμε ότι η κάθε αμαρτία δεν είναι ενοχή, αλλά ασθένεια. Όχι πράξη αλλά σύμπτωμα. Ο πνευματικός ακούει τα συμπτώματα της ασθένειας και δίνει το φάρμακο του Χριστού, που είναι η ευλογία της συγχώρεσης. Αρκεί να αναγνωρίσουμε τα συμπτώματα της ασθένειας μας. Ενώ η αμετανοησία είναι σκλαβιά της ψυχής.
Εξάλλου οι Άγιοι Πατέρες της εκκλησίας λένε ότι αυτοί που πάνε στον παράδεισο δεν είναι οι αναμάρτητοι, αλλά οι μετανοημένοι αμαρτωλοί. Ο Χριστός κάλεσε πρώτους στη σωτηρία, ένα ληστή, ένα τελώνη και μια πόρνη. Δεν αντάμειψε την αμαρτία τους, αλλά την ειλικρινή συντριβή, ταπείνωση και μετάνοιά τους. Ο πνευματικός δεν είναι ο κριτής ούτε ο δικαστής, αλλά ο ταχυδρόμος της θείας χάριτος του Θεού.
Σίγουρα ένας πνευματικός εξομολόγος, δεν μπορεί να αναπαύσει όλους τους ανθρώπους, ακόμα και αν είναι Άγιος. Γι’ αυτό ο κάθε πιστός χρειάζεται με διάκριση, να βρίσκει τον κατάλληλο πνευματικό, που ωφελεί και αναπαύει την ψυχή του (όχι βολεύει αυτήν). Αφού λοιπόν πράξουμε ορθά, ταπεινά, ειλικρινά και φιλότιμα στο μυστήριο του Θεού, μας δίνεται η ευλογία να βάλουμε τον Θεό μέσα μας, για να αγιαστούμε και ανακαινιστούμε εν πνεύματι.
Αν όλοι οι άνθρωποι είχαν πνευματικό, τότε η κοινωνία μας θα ήταν πολύ ευλογημένη και ασφαλής. Δυστυχώς πολλοί άνθρωποι που είναι πνευματικά ασθενείς, καταφεύγουν σε ψυχολόγους και φάρμακα. Με αποτέλεσμα η ασθένεια να χειροτερεύει αντί να θεραπεύεται. Ο εγωισμός και η ολιγοπιστία είναι το εμπόδιο που δεν καταφεύγουν σε ένα πνευματικό.
Τέλος ο καθένας ελεύθερα επιλέγει αυτό που θέλει, αλλά συγχρόνως αναλαμβάνει και την ευθύνη του. Το καθήκον του κάθε ιερέα, είναι να μεταφέρει και να μεταδώσει, τον Ευαγγελικό και Πατερικό λόγο, με αίσθημα αγάπης και ενδιαφέροντος για τον κάθε άνθρωπο.
Αρχιμανδρίτης Επιφάνιος Ζαχαράκης
Αρχιμανδρίτης της Ιεράς Μητροπόλεως Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου & Βιάννου
