Η γιορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου είναι μια από τις πιο αγαπημένες φθινοπωρινές πανηγύρεις του ελληνικού λαού. Ο Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης τιμάται σε όλη την Ελλάδα, όχι μόνο ως προστάτης της Θεσσαλονίκης, αλλά και ως άγιος της σοδειάς, της ελπίδας και της ανανέωσης.
Τα έθιμα της μέρας αυτής συνδυάζουν τη βαθιά πίστη με τις παραδόσεις της υπαίθρου και τα σημάδια της αλλαγής του χρόνου.
Στη Θεσσαλονίκη, η πόλη ζει κάθε χρόνο μεγάλες στιγμές. Από την παραμονή τελείται μεγαλοπρεπής λιτανεία της εικόνας και του λειψάνου του Αγίου στους δρόμους, με τη συμμετοχή πλήθους πιστών, στρατιωτικών αγημάτων και μαθητών. Οι Θεσσαλονικείς θεωρούν τη μέρα του Αγίου Δημητρίου δεύτερη Πρωτοχρονιά, αφού συμπίπτει με την απελευθέρωση της πόλης το 1912. Οι καμπάνες ηχούν πανηγυρικά, τα σπίτια στολίζονται και οι εκκλησίες πλημμυρίζουν από κόσμο και μύρο.
Στην ύπαιθρο, η γιορτή του Αγίου Δημητρίου σηματοδοτεί την αρχή του χειμώνα. Ο λαός έλεγε:
«Άη Δημήτρης έρχεται, καλοκαίρι φεύγει».
Οι αγρότες σταματούσαν τις θερινές δουλειές και προετοίμαζαν τα χωράφια για τη σπορά. Σε πολλά μέρη, έσφαζαν ζώα και ετοίμαζαν φθινοπωρινά φαγητά: πίτες, κόκκορα με μακαρόνια, ρεβίθια ή τραχανά. Οι γυναίκες έψηναν ψωμιά και μοίραζαν στους γείτονες, λέγοντας «για το καλό του Μήτρη».
Στην Κεντρική Ελλάδα και στη Θράκη, τη μέρα του Αγίου Δημητρίου τελείται το έθιμο του «Κλήδονα του χειμώνα»: οι κοπέλες μαζεύονται το βράδυ, λένε μαντικά τραγούδια και προβλέπουν τη χρονιά που έρχεται. Σε κάποιες περιοχές ανάβουν μεγάλες φωτιές του Άη Δημήτρη, γύρω από τις οποίες χορεύουν και τραγουδούν.
Στα νησιά, ο Άγιος θεωρείται προστάτης των ναυτικών και των καραβιών. Οι ψαράδες σταματούν τα μακρινά ταξίδια και προσεύχονται για ήσυχο χειμώνα και ευλογημένη θάλασσα.
Όπου κι αν βρίσκεται κανείς, η μέρα του Αγίου Δημητρίου είναι μέρα χαράς, ευγνωμοσύνης και μνήμης. Ενώνει τους ανθρώπους γύρω από το τραπέζι, το καντήλι και την προσευχή, θυμίζοντας πως η πίστη δεν είναι μόνο λόγια, αλλά ζωντανή παράδοση που περνά από γενιά σε γενιά.
