Όσιος Δαβίδ από τη Θεσσαλονίκη: Το σκήνωμα του Οσίου Δαβίδ αρχικά κατατέθηκε στον τόπο, όπου είχαν αποτεθεί παλαιότερα τα ιερά λείψανα των Μαρτύρων Θεοδούλου και Αγαθόποδος, στα δυτικά του λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Ο Αρχιεπίσκοπος Αριστείδης με πολλή θλίψη όρισε πάνδημη κηδεία. Το λείψανο του Οσίου ενταφιάσθηκε στη μονή του, των Απροΐτων, σύμφωνα με την επιθυμία του.
Εκατόν πενήντα χρόνια μετά την κοίμηση του Οσίου, περί το 685 – 690 μ.Χ., έγινε μία προσπάθεια για τη διάνοιξη του τάφου, όταν ο ηγούμενος της μονής των Απροΐτων Δημήτριος «ἠθέλησεν ἀπὸ πολλὴν πίστιν λαβεῖν τι μέρος ἐκ τοῦ ἁγίου αὐτοῦ λειψάνου». Μόλις όμως ξεκίνησε η εργασία αυτή, η πλάκα που κάλυπτε τον τάφο έσπασε και αυτό θεωρήθηκε ως φανέρωση του θελήματος του Οσίου να μη θιγεί. Το ιερό λείψανο παρέμεινε στην αρχική του θέση μέχρι την εποχή των σταυροφοριών. Κατά την περίοδο της λατινικής κυριαρχίας του μομφερρατικού οίκου στη Θεσσαλονίκη (1204 – 1222 μ.Χ.), το ιερό λείψανο μεταφέρθηκε στην Ιταλία και το 1236 μ.Χ. απαντάται στην Παβία, απ’ όπου μεταφέρθηκε στο Μιλάνο, το 1967 μ.Χ.
Τελικά, το σεπτό λείψανο του Οσίου Δαβίδ μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη και κατατέθηκε στη βασιλική του Αγίου Δημητρίου στις 16 Σεπτεμβρίου 1978 μ.Χ.
Ο ναός του Οσίου Δαυϊδ στη Θεσσαλονίκη, όπου ο άγιος ασκήτεψε, κτίστηκε επάνω σε ρωμαϊκό κτίσμα στα τέλη του 5ου αι. και αφιερωμένος στο Χριστό Σωτήρα ήταν το καθολικό της Μονής Λατόμου ή Λατόμων.
Το όνομα “Όσιος Δαυϊδ” δόθηκε στις αρχές του αιώνα μας. Για το κτίσιμό του σώζεται η εξής παράδοση. Ο Αυτοκράτορας Μαξιμιανός, μεγάλος διώκτης των Χριστιανών, είχε μια κόρη, τη Θεοδώρα, που έγινε Χριστιανή. Η Θεοδώρα έπεισε τον πατέρα της να της κτίσει ένα λουτρό, δήθεν για λόγους υγείας, το κτίσμα όμως το προόριζε για τη λατρεία του Θεού της, γι’ αυτό και κατασκεύασε στην κόγχη το περίφημο ψηφιδωτό. Για να μην προκαλέσει υποψίες το σκέπασε με δέρματα βοδιού.
Τελικά η Θεοδώρα μαρτύρησε για την πίστη της, ενώ το ψηφιδωτό αποκαλύφθηκε σαν από θαύμα σε ένα σεισμό μετά την εικονομαχία. Στα 1430 που ο ναός έγινε τζαμί το ψηφιδωτό καλύφθηκε από τους Τούρκους με ασβεστοκονίαμα και δεν γνώριζε κανείς την ύπαρξή του μέχρι το 1921 που ανακαλύφθηκε για δεύτερη φορά. Το ψηφιδωτό βρίσκεται ψηλά στην αψίδα του ιερού κι είναι σε πολύ καλή κατάσταση. Είναι ένα από τα αξιολογώτερα παλαιοχριστιανικά ψηφιδωτά, που παριστάνει το σχετικό με το Χριστό όραμα του Ιεζεκιήλ.
Η μικρή εκκλησία του Οσίου Δαυϊδ βρίσκεται κοντά στο προς την ακρόπολη τέρμα της οδού Αγίας Σοφίας, λίγο χαμηλότερα από το μοναστήρι των Βλατάδων.
