τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μιλήτου κ. Ἀποστόλου,
Καθηγουμένου τῆς Ἱερᾶς Πατριαρχικῆς καί Σταυροπηγιακῆς Μονῆς Ἁγίας Ἀναστασίας,
κατά τό ἐπίσημον Δεῖπνον
ἐπί τῇ συμπληρώσει τεσσαράκοντα ἐτῶν Ἀρχιερατείας.
(Κωνσταντινούπολις, 10 Φεβρουαρίου 2026)
***
Παναγιώτατε Πάτερ καί Δέσποτα,
Σεβασμιώτατοι καί Θεοφιλέστατοι ἀδελφοί Ἀρχιερεῖς,
Τιμιώτατη τῶν ἱερέων καί τῶν διακόνων συνάθροισις,
Ἐντιμολογιώτατοι Ἄρχοντες τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας,
Ἐκλεκτοί παρόντες,
«Τί ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ περί πάντων, ὧν ἀνταπέδωκέ μοι;» (Ψλμ. ριε’, 3), μετά τοῦ Δαβίδ φθέγγομαι, ἀναλογιζόμενος τάς δυσεξαριθμήτους εὐεργεσίας τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ ἡμῶν ἔν τε τῇ ζωῇ μου καί ἐν τῇ ταπεινῇ μου διακονίᾳ, παρά τούς πόδας τῆς Ὑμετέρας προσκυνητής μοι Σεπτῆς Κορυφῆς, καί «τί σοι προσενέγκω», Παναγιώτατε, ἐνεός ἐξαπορῶ, περί πάντων ὧν ἐχαρίσω μοι ἐκ τῆς πλατείας καί εὐρυχώρου καρδίας Ὑμῶν…; Καί οὐδεμίαν ἀπάντησιν εὑρίσκω ἐγώ ὁ ταπεινός καί πένης Ἐπίσκοπος τῆς «Ἀρχούσης καί Πασχούσης»[1] Ἐκκλησίας τῶν τοῦ Χριστοῦ Πενήτων, διό καί τοῦτο μόνον προσάγω∙ δοξολογίαν ἀέναον τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, καί ἀγάπην ἄμετρον τῇ Μητρί Ἐκκλησίᾳ καί εὐγνωμοσύνην ἄσπετον Σοί τῷ ἡμετέρῳ πατρί καί Δεσπότῃ καί Πατριάρχῃ, κατά πάντα καί διά πάντα καί περί τῶν φανερῶν καί ἀφανῶν εὐεργεσιῶν, καθώς ὅ,τι εἴμεθα καί ὅ,τι ἔχομεν, ὀφειλετικῶς καί χρεωστικῶς, ἀνήκει εἰς τήν Μητέρα Ἐκκλησίαν καί τόν ὑπέρτατον Ἀστέρα καί Πρωτοστάτην Ἄγγελον αὐτῆς, Βαρθολομαῖον τόν Πάνυ.
Ἡμεῖς μόνον λαμβάνομεν ἐκ τῆς πολυχεύμονος, μᾶλλον δέ ἀκενώτου, εὐσεβούς Πηγής τοῦ Γένους, διότι τοῦτο καί μόνον γνωρίζει ἡ Μήτηρ Ἐκκλησία∙ μόνον νά δίδῃ, μόνον νά εὐεργετῇ, μόνον νά δωρίζῃ, μόνον νά εὐλογῇ, μόνον νά φιλοτιμῇ, μόνον νά χαρίζῃ, μόνον νά κενοῦται, μόνον νά ἐλαττοῦται… Τοιαύτης παρακαταθήκης συγκληροῦχοι εἴμεθα καί ἡμεῖς, ἀδελφοί ἅγιοι Ἀρχιερεῖς, καί βαρεῖαν αἰσθάνομαι ἐπί τῶν ἀσθενικῶν μου ὤμων τήν κληρουχίαν ταύτην ἐπί τεσσαράκοντα ἔτη ἀλλά δέν ἀποκάμω, δέν γογγύζω, δέν ἐγκαταλείπω διότι ὁ Πρῶτος καί Μέγας Κυρηναῖος τοῦ Φαναρίου ἵσταται ἐπί τοῦ σταυροσχήμου Θρόνου τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδρέου, περιβεβλημένος τήν αἱματόβαπτον ἁλουργίδα τῆς Ρωμῃοσύνης εἰς πεῖσμα τῶν καιρῶν καί εἰς «σημεῖον ἀντιλεγόμενον» (Λκ. β’ 34).
«Ἐγώ δέ πτωχός εἰμι καί πένης» (Ψλμ. ξθ’, 6), Παναγιώτατε Πάτερ, καί ἀσθενής καί ἄσημος ἀλλ᾽ οὐδέποτε ἐσκέφθην νά ἀπεμπολήσω τό ἱερόν τοῦτο προνόμιον καί τήν ἀτίμητον δωρεάν εἰς ἥν ἡ Ἐκκλησία ἀνεβίβασε τήν ἐλαχιστότητά μου, ἤτοι τήν ἀνάδειξιν μου εἰς τήν περιωπήν τοῦ μέλους τῆς τιμίας Ἱεραρχίας τοῦ Πανσέπτου Ἀποστολικοῦ καί Οἰκουμενικοῦ Θρόνου τῆς Κωνσταντίνου Πόλεως. Ἐξομολογοῦμαι ὅτι ἐδέχθην πολλάκις προτάσεις, τόσον ἐκ μέρους τοῦ ἀοιδίμου Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν κυροῦ Χριστοδούλου ὅσον καί τοῦ νῦν Ἀρχιεπισκόπου Μακαριωτάτου κ. Ἱερωνύμου διά τήν μεταπήδησίν μου εἰς τήν Ἁγιωτάτην Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἀλλ᾽ ἀπέρριψα, τάς προτάσεις αὐτάς διότι τό ἀνήκειν εἰς τόν Οἰκουμενικόν Θρόνον δέν ἀποτελεῖ θέμα διοικητικῆς ἐξαρτήσεως ἀλλ᾽ ἐπιλογήν ζωῆς. Καί ὅ,τι εἶναι ἐπιλογή ζωῆς δέν ἀλλάζει.
Μιᾶς ζωῆς, κατά τό πλεῖστον μέρος αὐτῆς ἀφιερωμένης εἰς τήν Μεγάλην Ἐκκλησίαν, καθ᾽ ὅτι ἐκ τῆς ἡλικίας τῶν δεκατριῶν ἐτῶν, ἀώρως ἀπορφανισθείς ἐκ πατρός καί μέ μόνον ἐφόδιον τήν εὐχήν τῆς μακαρίας μητρός μου, εἰσῆλθον ὡς μειράκιον ἄνηβον εἰς τήν Ἱεράν Ἐκκλησιαστικήν Σχολήν τῆς Ἁγίας Ἀναστασίας τῆς Φαρμακολυτρίας. Ἀναμιμνήσκομαι μετ᾽ εὐγνωμοσύνης καί δοξολογίας τήν ἐποχήν ἐκείνην τῆς ἀθωότητος, πεπληρωμένης μέν διά κόπων καί πόνων πολλῶν καί, κυρίως, ἐκ τῆς, εἰσέτι χαινούσης, πληγῆς τοῦ ἀπορφανισμοῦ ἀλλά καί διά πολλῆς εὐλογίας καί χάριτος. Ἦτο ἡ ἐποχή κατά τήν ὁποίαν ἤρξατο ἡ γνωριμία μου μετά τῆς Α. Θ. Παναγιότητος τοῦ Οἰκουμενικοῦ ἡμῶν Πατριάρχου ὅτε, κατά τήν τελεσθεῖσαν ὑπό τοῦ ἀοιδίμου Μητροπολίτου Χαλκηδόνος κυροῦ Μελίτωνος τοῦ Χατζῆ, εἰς Ἐπίσκοπον χειροτονίαν τοῦ μακαριστοῦ Γεροντός μου, κυροῦ Ἀποστόλου, ὑπό τόν τίτλον τῆς πάλαι ποτέ διαλαμψάσης Ἐπισκοπῆς Εὐμενείας, μετέσχον τῆς ἱερᾶς ἁγιστείας ὡς νεαρός διάκονος, ὁ δέ Παναγιώτατος ὡς Ἀρχιμανδρίτης, Ὅστις μάλιστα μετ᾽ οὐ πολύ ἐξελέγη Μητροπολίτης Φιλαδελφείας.
Μνημονεύω τήν ὥραν ταύτην μεθ᾽ ὅσης εὐγνωμοσύνης τόν μεμαρτυρημένης ἁγιότητος Οἰκουμενικόν Πατριάρχην κυρόν Δημήτριον, Οὗτινος εὐμενεῖ προτάσει καί εἰσηγήσει, ἐξελέγην ὑπό τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου Ἐπίσκοπος Μιλήτου καί κατεστάθην Ἡγούμενος τῆς περιπύστου Ἱερᾶς Πατριαρχικῆς καί Σταυροπηγιακῆς Μονῆς τῆς Ἁγίας Ἀναστασίας, εἰς διαδοχήν τοῦ ἐν τῷ μεταξύ ἐκλεγέντος εἰς τήν Μητρόπολιν Ρόδου, Γέροντός μου, τοῦ ἀπό Εὐμενείας, Ἡλιουπόλεως καί Θύρων, κυροῦ Ἀποστόλου. Εἰσήγαγέ με, ὁ πράος καί ἡσύχιος Οἰκουμενικός Πατριάρχης Δημήτριος εἰς τά ἄδυτα τοῦ Φαναρίου καί ἐμαθήτευσα παρά τῶν μεγάλων ἱερομυστῶν Χαλκηδόνος Μελίτωνος, Σάρδεων Μαξίμου καί Χαλδίας Κυρίλλου, εἰς ὧν τάς μορφάς ὑποστασιάζετο ἀκραιφνῶς τό ἦθος καί τό πνεῦμα τοῦ Φαναρίου.
Ἀπεκόμισα τεραστίαν ἐμπειρίαν ἐκ τῆς συμμετοχῆς μου εἰς τήν Ἐπιτροπήν Συντονισμοῦ καί Προγραμματισμοῦ, καί τήν συνεργασίαν μετά τῶν εἰρημένων Ἀρχιερέων, οἵτινες ἀπετέλουν τά μέλη αὐτῆς, ὁμοῦ μετά τοῦ νῦν Πατριάρχου, ὡς γραμματεύοντος μέλους. Ἐδιδάχθην τόν ἀλληλοσεβασμόν μεταξύ τῶν Ἀρχιερέων, τήν ἀλληλοπεριχώρησιν, τήν διάθεσιν συνεργασίας. Δέν ὑπῆρχον ἀνταγωνισμοί καί ὑστεροβουλίαι, ἅπαντες ἦσαν τεταγμένοι εἰς τό καθῆκον. Οὐδείς ἐπεδίωκε τήν εὔνοιαν τοῦ Πατριάρχου, εἴ μή μόνον τό καλόν τῆς Ἐκκλησίας. Ἔσχον τήν μεγίστην ταύτην τιμήν τῆς συμμετοχῆς εἰς τήν ὡς ἄνω Ἐπιτροπήν, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς τροφοῦ Μονῆς τῆς Ἁγίας Ἀναστασίας, ἕνεκα τῆς ἀρνήσεως παραχωρήσεως θεωρήσεως εἰσόδου εἰς τόν τότε Ἡγούμενον μακαριστόν Εὐμενείας, ἐκ μέρους τῶν Τουρκικῶν Ἀρχῶν καί ὡς ἐκ τούτου ἀπέλαυα τοῦ προνομίου τῆς μαθητείας εἰς τά ἐνδότερα τοῦ Φαναρίου. Πολλά προσέφερεν ἡ Ἐπιτροπή, κατά τήν δωδεκαετῆ θητείαν της (1972-1984), ἐπί τῆς Πατριαρχίας Δημητρίου, ἐξ ὧν μνημονεύω ἐξαιρέτως τήν διάσωσιν τοῦ ἐναπομείναντος τμήματος τοῦ μεγάλου κτήματος (μπασίς), ἔνθα εὑρίσκεται σήμερον τό ἐμπορικόν κέντρον «Κόσμος», ὑπόθεσιν εἰς τήν ὁποίαν καί ἡ ἐλαχιστότητός μου συνέβαλεν ὅσον ἡ δύναμις. Βεβαίως ἡ εἰρημένη Ἐπιτροπή ἔθεσε τά θεμέλια ἀλλά ὀφείλω νά μνημονεύσω διά τήν ἱστορίαν ὅτι ἡ Ἐπιτροπή Ἀξιοποιήσεως τῆς Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας ἤτο αὐτή, ἡ ὁποία ὑπέγραψε τήν σύμβασιν διά τήν ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου. Μετ᾽ εὐγνωμοσύνης καί ἀγαθῶν ἀναμνήσεων μνημονεύω τόν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς Μητροπολίτην Γέροντα Χαλκηδόνος Ἰωακείμ, τόν μετέπειτα Νικομηδείας, τόν ἐξαίρετον αὐτόν Ἱεράρχην τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου καί προσωπικόν μου φίλον, καθώς καί τά μέλη τῆς Ἐπιτροπής, μακαριστόν Πέργης Εὐάγγελον, Ἠλιουπόλεως καί Θείρων Ἀθανάσιον νῦν πρ. Χαλκηδόνος, Τυρολόης καί Σερεντίου Παντελεήμονα καί Φιλαδελφείας Μελίτων.
Ἐπαναφέρω καί πάλιν τόν λόγον εἰς τήν Σεπτήν Κορυφήν τῆς Ἐκκλησίας διότι ὁ Πατριάρχης μου συνιστᾷ τό ὅλον τῆς ὑπάρξεώς μου καί καταθέτω καί πάλιν καί πολλάκις τήν εὐγνωμοσύνην μου, ἀναμιμνησκόμενος τάς πολλάς εὐεργεσίας, ἅτινας ἔλαβον ἐκ τῶν τιμίων χειρῶν του, ἀρχῆς γενομένης ἀπό τῆς τιμίας ψήφου του, ὡς Μητροπολίτου Φιλαδελφείας, κατά τήν εἰς Ἐπίσκοπον Ἐκλογήν μου, ἀλλά καί τήν συμμετοχήν του εἰς τήν θείαν Λειτουργίαν τῆς ἀρχιερατικῆς μου χειροτονίας. Ἐπί τεσσαράκοντα συναπτά ἔτη ἡ Σεπτή Κορυφή τῆς Ἐκκλησίας, ὁ κοινός Πατήρ καί Πατριάρχης ἡμῶν, μέ ἐνεπιστεύθη, μέ ἐτίμησε, μέ περιέβαλε μέ στοργήν καί ἀγάπην, μέ ἐστήριξε καί μέ διετήρησεν εἰς τήν ἡγουμενίαν τῆς Μονῆς τῆς μετανοίας μου, μοί ἀνέθεσεν ἐκκλησιαστικάς ἀποστολάς, λεπτάς καί δυσκόλους, προνόμιον μοναδικόν καί αὐτό καί παρακαταθήκη ἀνεκτίμητος ἀλλά καί ἔμπονος διακονία.
Εἰς αὐτήν τήν τεσσαρακονταετίαν πορεύομαι ταπεινῶς καί ἐν βαθείᾳ συναισθήσει τῆς ἀναξιότητός μου ἀλλά καί τῆς βαρείας ἀποστολῆς μου ἐν τῷ ἐκκλησιαστικῷ σώματι, φυλάττων μετά πάσης ἱερότητος εἰς τήν καρδίαν μου τό ἀποστολικόν λόγιον: «δοκῶ γάρ ὅτι ὁ Θεός ἡμᾶς τούς ἀποστόλους ἐσχάτους ἀπέδειξεν, ὡς ἐπιθανατίους… ἡμεῖς μωροί διά Χριστόν, ὑμεῖς δέ φρόνιμοι ἐν Χριστῷ· ἡμεῖς ἀσθενεῖς, ὑμεῖς δέ ἰσχυροί· ὑμεῖς ἔνδοξοι, ἡμεῖς δέ ἄτιμοι. ἄχρι τῆς ἄρτι ὥρας καί πεινῶμεν καί διψῶμεν καί γυμνητεύομεν καί κολαφιζόμεθα καί ἀστατοῦμεν καί κοπιῶμεν ἐργαζόμενοι ταῖς ἰδίαις χερσί· λοιδορούμενοι εὐλογοῦμεν, διωκόμενοι ἀνεχόμεθα, βλασφημούμενοι παρακαλοῦμεν· ὡς περικαθάρματα τοῦ κόσμου ἐγενήθημεν, πάντων περίψημα ἕως ἄρτι» (Α’ Κορ. δ’, 9-13). Οὐδεμίαν προσωπικήν φιλοδοξίαν ἔχω, οὐδεμίαν ἐπιδίωξιν ἀλλά μόνον τήν δόξαν τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας.
Διότι ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία ἵσταται ὑπεράνω τῶν προσώπων καί εὑρίσκεται μακράν τῶν ἀνθρωπίνων μικροτήτων. Ἐπιτρέψατέ μοι, Παναγιώτατε, νά διηγηθῶ εἰς τήν ἱεράν Ὁμήγυριν μικράν ἱστορίαν, ἀσφαλῶς γνωστή εἰς τήν Ὕμετέραν περινουστάτην Παναγιότητα καί τούς παλαιοτέρους ἐκ τῶν ἁγίων Ἀρχιερέων, ἀλλ᾽ ἐνδεχομένως ἄγνωστος εἰς τούς νεωτέρους. Μετά τήν ἐκλογήν τοῦ ἀοιδίμου Πατριάρχου Δημητρίου, ἐν ἔτει 1975ῳ, ὁ ἀείμνηστος Κωνσταντῖνος Καραμανλής, ἐπίσημῳ τῷ τρόπῳ προέτεινεν εἰς τόν Γέροντα Χαλκηδόνος Μελίτωνα, κατά τήν ἐπίσκεψίν του εἰς Ἀθήνας, τήν ἐκλογήν του εἰς τόν Πατριαρχικόν Θρόνον, μέ τόν ὅρον τῆς συναινέσεώς του εἰς τήν μετεγκατάσταστιν τοῦ Πατριαρχείου εἰς τήν Ἑλλάδα ἤ ὁπουδήποτε ἀλλοῦ μέ σκοπόν τήν ἐξομάλυνσιν τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων. Ἀσφαλῶς, ὁ μέγας Μελίτων ἠρνήσατο κατηγορηματικῶς καί ἀπεσοβήθη ἡ τραγική αὕτη ἐξέλιξις.
Πλειστάκις τά πρόσωπα ἀποδεικνύονται μοιραῖα διά τήν τύχην λαῶν καί θεσμῶν, ἑνίοτε, ὅμως, ὑπάρχουν καί οἱ λέοντες, ὡς ἦτο ὁ Μελίτων Χατζῆς. Ἐξ οὗ καί ὁ μακαριστός καί λογιώτατος Σάρδεων Μάξιμος ἐπανελάμβανε: «ὅσο καί ἄν σέ πληγώσουν τά πρόσωπα, μήν προδώσῃς τόν θεσμό». Δυστυχῶς, ὑπῆρξαν πρόσωπα, ἅτινα μέ ἐπίκραναν, ὅμως, ἐν τῷ βάθει τῆς ὑπάρξέως μου διατηρῶ πάντοτε τό παράδειγμα τοῦ ἀειμνήστου Μελίτωνος ὡς καί τό παράδειγμα τοῦ νῦν ἀτλαντιαίως πατριαρχοῦντος Πατριάρχου Βαρθολομαίου τοῦ Ἰμβρίου, τέκνου πνευματικοῦ τοῦ Χαλκηδόνος Μελίτωνος, Ὅστις πορεύεται μετά πάσης ἀκριβείας ἐπί τοῖς ἴσχνεσι τοῦ Γέροντός του καί ζῇ μόνον διά τόν Χριστόν καί τήν Μεγάλην Ἐκκλησίαν καί πορεύεται ἀγογγύστως τήν “via dolorosa” τῆς Ρωμηοσύνης, ἥτις διερχομένη μέν διά τοῦ Σταυροῦ, ὁδηγεῖ ἐξάπαντος εἰς τήν Ἀνάστασιν.
Συμπληροῦνται ἐφέτος τεσσαράκοντα ἔτη, ἀφ᾽ ἧς στιγμῆς εἰσῆλθον εἰς τόν ἐλαφρόν καί χρηστόν ζυγόν τῆς Ἀρχιερωσύνης, πλησιάζω ὅσον οὕπω τό ὀγδοηκοστόν ἔτος τῆς ἡλικίας μου, διατελῶ ἐν πλήρει συνειδήσει ὅτι οὐδέν ἔπραξα εἰ μή μόνον τό καθῆκον μου. Ἕως ἐσχάτης μου ἀναπνοῆς θά μνημονεύω τόν μακαριστόν Γέροντά μου, Ρόδου Ἀπόστολον, ὅστις μέ περιέθαλψεν ἐκ τῆς νεότητός μου καί παρητήθη διά νά ἀνέλθω εἰς τήν Ἡγουμενίαν καί νά προαχθῶ. Μακαρίζω τήν μητέρα μου, Γερόντισσα Θεοφανώ, ἥτις ἐμόρφωσεν ἐντός μου τήν εἰς Χριστόν πίστην καί διαγωγήν καί ὑπῆρξεν ἡ μοναδική μου παρηγορία εἰς τήν τραχεῖαν καί ἀπαράκλητον περίοδον τῆς νεότητός μου, ἐξ αἰτίας τοῦ ἀπορφανισμοῦ μου. Δυστυχῶς, δέν ἐγνώρισα τόν βιολογικόν μου πατέρα, καθ᾽ ὅτι ἐκοιμήθη ἐνῷ ἤμουν βρέφος τεσσάρων μηνῶν, ὅμως, ὁ Θεός μοῖ ἐχάρισε πολλούς πνευματικούς πατέρας καί ἀδελφούς καί πρῶτον τόν Παναγιώτον Οἰκουμενικόν ἡμῶν Πατριάρχην.
Παναγιώτατε Πάτερ,
Πατέρες καί ἀδελφοί,
Καταθέτω προκαταβολικῶς ἐγκάρδιον καί εὐγνώμονα εὐχαριστίαν διότι θά παραστῆτε εἰς τήν ταπεινήν πρόσκλησίν μου διά τό ἀποψινόν δεῖπνον. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δέν ἐπιθυμῶ τιμάς καί διακρίσεις, δέν εἶμαι ἄλλωστε ἄξιος, παρακαλῶ μόνον, νά εὔχεσθε, νά μοῦ δίδῃ ὁ Κύριος μετάνοιαν καί δύναμιν νά διακονῷ τήν Μεγάλην Του Ἐκκλησίαν καί τόν Πατριάρχην μου, ὅσον Ἐκεῖνος ἐπιτρέπει. Δέν ἐπιθυμῶ νά ὁμιλήσω περισσότερον, ἴσως καί τά λεχθέντα νά ἦσαν ἐκ τοῦ περισσοῦ. Κατακλείων τήν ἀπερίτεχνον ταύτην προσλαλιάν, ἐν εὐγνωμοσύνῃ πρός Ὑμᾶς καί τό Ἱερόν Σῶμα καί ἀναλογίζομαι τούς λόγους ἑνός μακαριστοῦ Ἁγιορείτου Γέροντος: «Πέρασες τή νεότητα. Γνώρισες καί ἀγάπησες τήν ὁρμή τοῦ ξεκινήματος καί τήν ἀναζήτησι τῶν ἀγνώστων. Εὐχαριστεῖς τόν Θεό γιά ὅλα. Φτάνεις στό τέλος, δύει ὁ ἥλιος, ἀνατέλει τό ἄδυτο»[2]. Τοῦτο ἔχει πιά μόνον σημασία∙ τό ἄδυτον Φανάριον…
Σᾶς εὐχαριστῶ ἐγκαρδίως!
