Γεγονός ιστορικής και πνευματικής βαρύτητας για την Εκκλησία της Ελλάδος αποτελεί η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του Οσίου Λουκά στη Μονή Στειρίου, μια εξέλιξη στην οποία καθοριστική υπήρξε η συμβολή του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, ήδη από την περίοδο που διακονούσε ως Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 40 ετών από το γεγονός αυτό, πραγματοποιείται -από τις 5 έως τις 7 Ιουνίου- το επιστημονικό συνέδριο «Οσιος Λουκάς ο εν Στειρίω και η Ιερά Μονή του: Ιστορία, Θεολογία και Πολιτισμός». Στην έναρξη των εργασιών, στον χώρο του θόλου του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» θα μιλήσει ο γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμόρφωσης της ΙΑΑ, Επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος, παρουσιάζοντας μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εισήγηση με θέμα «Η τεχνολογία στην υπηρεσία της ποιμαντικής», με αφορμή την πρωτοποριακή ταινία εικονικής πραγματικότητας για τον Οσιο Λουκά.
«Η απουσία του Οσίου Λουκά από τον φυσικό του χώρο διήρκεσε αιώνες, από το 1463 έως το 1986, διάστημα κατά το οποίο η μνήμη και η προσευχή των πατέρων της μονής παρέμειναν ζωντανές, διατηρώντας αδιάκοπη την πνευματική προσδοκία της επιστροφής του» αναφέρει στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος και τονίζει: «Η επανακομιδή του ιερού σκηνώματος, καρπός πολυετών προσπαθειών και βαθιάς εκκλησιαστικής μέριμνας, συνδέεται άρρηκτα με τον τότε Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας, νυν Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο, και αποτέλεσε ένα γεγονός συγκλονιστικό για την Εκκλησία της Ελλάδος, την Ιερά Μονή και ευρύτερα την Εκκλησία. Η επιστροφή του Οσίου στον τόπο του επανέφερε τη ζώσα συνέχεια ενός μοναστηριού με αυτοκρατορική καταγωγή και πανορθόδοξη ακτινοβολία, το οποίο φέρει ανεξίτηλα τη σφραγίδα της Ιστορίας, της θεολογικής παράδοσης και μιας διαχρονικής πνευματικής και θαυματουργικής παρουσίας».
Οπως επισημαίνει ο θεοφιλέστατος, η επιστροφή των λειψάνων υπήρξε μια στιγμή πνευματικής αποκατάστασης, σαν την επιστροφή ενός «δικού μας ανθρώπου» που έλειπε επί αιώνες, δημιουργώντας αίσθημα συνέχειας και ζωντανής σχέσης με την ιστορία και την παράδοση της μονής. Η ανακομιδή δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό γεγονός, αλλά κορυφαία εκκλησιαστική στιγμή, που ανανέωσε τη σχέση των πιστών με τον Οσιο Λουκά και ενίσχυσε τη διαχρονική του παρουσία στην πνευματική ζωή της Εκκλησίας.
Το συνέδριο πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Ιεράς Συνόδου και με τη συμμετοχή της Ιεράς Μητροπόλεως Θηβών, Λεβαδείας και Αυλίδος, του Ιστορικού Αρχείου της Εκκλησίας της Ελλάδος (ΙΑΕΕ), της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Συνόδου, του Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμόρφωσης της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ.
Η τελετή έναρξης και η κεντρική εισήγηση θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026, στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» (αίθουσα «Θόλος», Πειραιώς 254, Ταύρος), όπου ο Επίσκοπος Ταλαντίου θα αναπτύξει την εισήγησή του με αφορμή την ταινία εικονικής πραγματικότητας για τον Οσιο Λουκά και τη μνήμη της ανακομιδής των λειψάνων από τον Μακαριώτατο. Οι κύριες εργασίες του συνεδρίου θα συνεχιστούν το Σάββατο 6 Ιουνίου 2026 στο κτίριο εκδηλώσεων της Ιεράς Συνόδου στην Αθήνα (Δεινοκράτους 68), με ανακοινώσεις κορυφαίων πανεπιστημιακών και θεολογικών θεμάτων γύρω από τον βίο, την ασκητική πορεία, την ιστορική διαδρομή, τα αρχεία, την αρχιτεκτονική και τα ψηφιδωτά της μονής. Το συνέδριο θα ολοκληρωθεί την Κυριακή 7 Ιουνίου 2026 στην Ιερά Μονή Οσίου Λουκά, με αρχιερατική θεία λειτουργία, στρογγυλή τράπεζα και επίσημο γεύμα, επισφραγίζοντας έτσι έναν κύκλο επιστημονικού διαλόγου που συνδέει την Ιστορία, την πίστη και τον σύγχρονο πολιτισμό.
Ακόμη, ο θεοφιλέστατος, ερωτηθείς για το τι θα ήθελε να κρατήσει ο κόσμος επιστρέφοντας από το συνέδριο, είτε στην Αθήνα είτε από τη Μονή Οσίου Λουκά, υπογράμμισε ότι το ουσιαστικό βίωμα είναι «τα δώρα της πίστης μας». Οπως χαρακτηριστικά ανέφερε, όποιος επισκεφθεί το μοναστήρι του Αγίου και αντικρίσει τη μοναδική του ομορφιά μέσα στη φύση, την αυτοκρατορική βυζαντινή σφραγίδα του τόπου, τα σπουδαία ψηφιδωτά και τον πνευματικό του πλούτο, τότε δεν βλέπει απλώς ένα μνημείο, αλλά μια ζωντανή εμπειρία Ιστορίας και πίστης. «Οι Αγιοι είναι παρόντες, ζουν μαζί μας, πρεσβεύουν για εμάς και μας δίνουν ελπίδα για το καλύτερο» κατέληξε χαρακτηριστικά ο θεοφιλέστατος, δίνοντας τον πνευματικό τόνο της συνομιλίας και του συνεδρίου συνολικά.
Εν κατακλείδι, ο θεοφιλέστατος απηύθυνε πρόσκληση προς όλους να συμμετάσχουν στις εργασίες και τις δράσεις του συνεδρίου, ώστε να γνωρίσουν, μέσα από μια σύγχρονη ποιμαντική προσέγγιση και την αγιολογική παράδοση, το πρόσωπο του Οσίου Λουκά και τη διαχρονική του σημασία για την Εκκλησία και τον τόπο. Τόνισε ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη σύγχρονη εποχή να γνωρίσουμε τους Αγίους μας και να κρατηθούμε από τον βίο και το παράδειγμά τους ως πηγή πνευματικού προσανατολισμού και ελπίδας. Παράλληλα, εξέφρασε θερμές ευχαριστίες προς τον Μακαριώτατο, επισημαίνοντας, για ακόμα μία φορά, την καθοριστική του συμβολή στην ανακομιδή των ιερών λειψάνων του Οσίου Λουκά και τη διαρκή πνευματική καρποφορία που αυτή συνεχίζει να επιφέρει μέχρι σήμερα στην Ιερά Μονή και στους προσκυνητές της.
