Λιθουανίας Ιννοκέντιος: ”Να παρακαλέσουμε για το έλεος του Κυρίου”

Σεβασμιώτατε, το υπουργείο Δικαιοσύνης της Δημοκρατίας της Λιθουανίας ανακοίνωσε επισήμως ότι έλαβε τα έγγραφα που προορίζονται για την καταχώρηση στον κατάλογο νομικών προσώπων της εκκλησιαστικής δομής του Οικουμενικού Πατριαρχείου – Εξαρχίας, γίνεται δηλαδή η διαδικασία της καταχωρήσεώς της. Ποια είναι η στάση Σας έναντι αυτού του φαινομένου;

Ο,τι και να γίνεται σε μια κοινωνία, σε μια επιμέρους χώρα, όλα αυτά πρέπει να τα βλέπουμε με την πνευματική όραση βάσει της Αγίας Γραφής, της διδασκαλίας της Εκκλησίας και των Αγίων Πατέρων. Ο ανθρώπινος νους αδυνατεί να διεισδύσει στα μυστήρια της εκπληκτικής και πάνσοφης Πρόνοιας του Θεού για ολόκληρο τον ανθρώπινο πολιτισμό, ο οποίος έχει τόσο την αρχή, όσο και το τέλος του και αμέσως μετά θα γίνει η Φοβερά Δίκη του Κυρίου.

Στον Θεό γνωστή είναι όχι μόνον η τύχη ενός ξεχωριστού ανθρώπου, αλλά μιας απομονωμένης χώρας και ολόκληρων των ιστορικών πολιτισμών, της Λιθουανίας μη εξαιρουμένης. Ας εκλαμβάνουμε τις εξελίξεις ως έργα του Θεού, που αφορούν τον καθένα μας και όλη τη χώρα γενικότερα.

Να μείνουμε απαρεγκλίτως στις εκκλησιαστικές θέσεις, διατηρώντας ειρήνη στην καρδιά και με φόβο Θεού μιλώντας για τα ανθρώπινα έργα.

Ναι, διαμορφώνεται στη Λιθουανία μια νέα εικόνα της θρησκευτικής ζωής. Οφείλουμε να εκλαμβάνουμε αυτή τη διαδικασία ως πραγματικότητα των ημερών μας.

Όλοι είμαστε προικισμένοι από τον Θεό με δώρο του αυτεξουσίου, αλλά πώς το αξιοποιούμε εξαρτάται από τον καθένα, από την πνευματική και ηθική κατάστασή μας.

Τούτο αφορά όλους τους ανθρώπους, τόσο της Εκκλησίας, όσο και τους κοσμικούς. Εξαρτάται από τα πιστεύω τους, από τις σκέψεις, των οποίων έπονται τα συγκεκριμένα έργα.

Είναι κατανοητό ότι και στη Λιθουανία μεταξύ των ανθρώπων στους κοινωνικούς πολιτικούς κύκλους υπάρχει δική τους θεώρηση της θρησκευτικής ανάπτυξης της χώρας, δικά τους σχέδια όσον αφορά αυτό τον τομέα, τα οποία άρχισαν να υλοποιούνται δυναμικά μετά την έναρξη το 2022 του πολέμου στην Ουκρανία.

Σήμερα τα βλέπουμε όλα αυτά καλά, ανεξαρτήτως απο το αν μας αρέσει αυτό ή δεν αρέσει.

Φυσικά ότι και εμείς έχουμε πλήρες δικαίωμα να έχουμε δική μας θεώρηση της ζωής της Εκκλησίας και της ανάπτυξής της.

Να μιλάμε ανοικτά και ειλκρινά περί τούτου. Αλλά να μιλάμε στο πλαίσιο των νόμων του κράτους, αποκλείοντας κάθε προσπάθεια, που οδηγεί στην αστάθεια μέσα στην κοινωνία, διατηρώντας ειρήνη και ομόνοια εντός αυτής.

Να μιλάμε για όσα ανταποκρίνονται στα πιστεύω μας, τη δική μας θεώρηση και τη συνείδηση, χωρίς να προσβάλλουμε τη συνείδηση των άλλων ανθρώπων, προσπαθώντας να τους καταλάβουμε και έχοντας καλή προαίρεση έναντί τους.

Σεβασμιώτατε, πρόσφατα μετέβη στη Λιθουανία ο πρεσβύτερος Ιουστίνος Κιβιλόο, ο οποίος διορίσθηκε έξαρχος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Παραχώρησε μερικές συνεντεύξεις τόσο στη Λιθουανία, όσο και μετά την επιστροφή του στην Εσθονία. Μπορείτε να μας ενημερώσετε πάνω σε αυτό;

Βεβαίως και ενημερώθηκα για τις τοποθετήσεις του, τις εκτιμήσεις των γενομένων και τις σκέψεις για το μέλλον.

Όλα αυτά αφήνουν μια διπλή εντύπωση. Από τη μια συνηγορούν υπέρ του εκκλησιαστικού φρονήματός του, των προσωπικών θετικών προσόντων, της ευρύτητας των συλλογισμών, της ρεαλιστικότητας των προσεγγίσεων, από την άλλη, βλέπουμε ότι η ελευθερία του σκέπτεσθαί του περιορίζεται από εκείνη την πολιτική του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με την οποία διαφωνεί η πλειοψηφία των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών.

Εδώ θα ήθελα να επισημάνω τον θετικό τόνο, τη νηφαλιότητα των τοποθετήσεών του επί πολύ περίπλοκων ζητημάτων, όπως λ.χ. η εκκλησιαστική περιουσία.

Είπε απευθείας ότι τάσσεται κατηγορηματικά κατά της αφαιρέσεως ιερών ναών, οι οποίοι υπάγονται στην Εκκλησία μας, με την οποία προτίθεται «να συνυπάρχει ειρηνικώς». Αυτό, βεβαίως, μπορεί κανείς να το αξιολογήσει μόνον θετικά.

Εδώ αξίζει να επικεντρωθούμε και σε μερικές άλλες τοποθετήσεις του. Δέχθηκε ότι δεν κατάλαβε πλήρως την ιστορία της Ορθοδοξίας στην Λιθουανία.

Σε μια συνέντευξη ανέφερε απευθείας: «Βεβαίως και γνωρίζω, ότι δεν είναι πολύ καλά να συνυπάρχουν στο ίδιο μέρος δύο Εκκλησίες.

Τούτο δεν συνάδει με τους ιερούς κανόνες». Και σε αυτό είναι δύσκολο να διαφωνήσει κανείς. Τέτοιες ενέργειες δεν εγκρίνονται από την πλειοψηφία των Ορθοδόξων Εκκλησιών και επιδεινώνουν την ένταση στις διορθόδοξες σχέσεις.

Η ιεροκανονική ύπαρξη της Εκκλησίας μας εδώ στην Λιθουανία δεν αμφισβητείται από κανένα στον ορθόδοξο κόσμο, έχει ιστορία περισσότερα από 300 χρόνια, συμπεριλαμβανομένης και της περιόδου της πρώτης ανεξαρτησίας της Λιθουανίας.

Ήταν ο νυν εφησυχάζων μητροπολίτης Χρυσόστομος και άλλοι κληρικοί της Εκκλησίας μας, οι οποίοι τη δεκαετία του 1990 υποστήριξαν την επιδίωξη της ανεξαρτησίας από το κράτος της Λιθουανίας. Η θέση μάς έκτοτε παραμένει αμετάβλητη.

Η ορθόδοξη κοινότητα παραμένει νομικώς αναγνωρισμένη ως παραδοσιακή, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη θρησκευτική κοινότητα της Λιθουανίας, τόσο ως προς τον αριθμό των ενοριών, όσο και ως προς τον αριθμό των κληρικών και θρησκευομένων.

Διαθέτουμε χιλιάδες ενεργά μέλη, ενώ όσοι αυτοπροσδιορίζονται ορθόδοξοι ανέρχονται σε 120 χιλιάδες.

Η Εκκλησία μας λειτουργεί σύμφωνα με το Σύνταγμα και τους νόμους της Λιθουανίας και επίσης συνειδητοποιεί την ευθύνη της για τη διατήρηση της ειρήνης και της ομόνοιας στην κοινωνία.

Στους ναούς μας προσέρχονται ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων και των προσφύγων από την Ουκρανία, οι οποίοι συμμετέχουν δυναμικά στην πνευματική ζωή της Εκκλησίας μας, ευχαριστούν για την καλή στάση και βοήθεια προς αυτούς.

Δεν βλέπουν στους ναούς μας καμία πολιτική, αλλά τουναντίον, επισημαίνουν ένθερμες προσευχές τόσο για την ειρήνη στην Ουκρανία, όσο και για το κράτος της Λιθουανίας, τις αρχές, τον στρατό και τον λαό του.

Πώς εκλαμβάνουμε τις ενέργειες του Οικουμενικού Πατριαρχείου στη Λιθουανία;

Φρονώ ότι μόνον οι ιστορικοί του μέλλοντος και ειδικοί στο κανονικό δίκαιο θα προσδιορίσουν οριστικά πώς να χαρακτηρισθεί η εκκλησιαστική πολιτική του Οικουμενικού Πατριαρχείου στη Λιθουανία τη δεκαετία του ΄20 του 21ου αιώνος.

Οι μεν ίσως θα πουν ότι επρόκειτο περί παράνομης εισπηδήσεως σε κανονικό έδαφος, οι δε ότι δεν ήταν μόνον η εισπήδηση, αλλά και η νομιμοποίηση του εκκλησιαστικού σχίσματος, ενώ άλλοι ότι ήταν και το πρώτο, και το δεύτερο, ή κάπως αλλιώς.

Είμαι πεπεισμένος ότι τέτοιες ενέργειες από πλευράς Οικουμενικού Πατριαρχείου δεν θα τύχουν υποστηρίξεως από την πλειοψηφία των Ορθοδόξων Εκκλησιών.

Σε κάθε περίπτωση ο τελευταίος λόγος είναι πάντοτε του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο Οποίος κατά την Κρίση Του θα αποφασίσει για καθένα και θα προσδιορίσει την τύχη του στην αιωνιότητα.

Ποια η στάση σας έναντι των σχισματικών, των πρώην κληρικών σας, οι οποίοι καθαιρέθηκαν έναντι της νέας θρησκευτικής καταστάσεως, που διαμορφώθηκε στη χώρα;

Ναι, αυτοί ακριβώς δημιούργησαν το εκκλησιαστικό σχίσμα, για το οποίο θα λογοδοτήσουν ενώπιον του Θεού.

Οι άλλοι μονον επωφελήθηκαν από τις μη κανονικές ενέργειές τους προς το όφελος τους.

Το 2022 οι πρώην κληρικοί της Εκκλησίας μας προκάλεσαν τεράστια σύγχυση στη ζωή των Ορθοδόξων χριστιανών της Λιθουανίας, προέβησαν σε μη κανονικές ενέργειες και προέβαλαν ψευδείς κατηγορίες κατά των οικείων αυτών εκκλησιαστικών Αρχών στη Λιθουανία για την υποστήριξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Γύρω από τους καθαιρεθέντες από ιεροσύνη πρώην κληρικούς σχηματίσθηκε και διαδίδεται δυναμικά ένας μύθος, που έφθασε ακόμη μέχρι το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ότι οι λόγοι επιβολής της σχετικής ποινής στους πρώην κληρικούς δεν προέρχονται από εκκλησιαστικά κριτήρια, αλλά από τη διαφωνία τους για τον πόλεμο στην Ουκρανία (προ ολίγων ημερών οι πρώην κληρικοί έλαβαν βραβείο του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ – «διεθνές βραβείο προστασίας της ελευθερίας του θρησκεύεσθαι», σ.τ.σ.).

Τούτο είναι απόλυτο λάθος! Η αντιπολεμική προσωπική μου στάση, που ανακοίνωσα τις πρώτες ημέρες του πολέμου, διαδόθηκε ευρέως, εισακούσθηκε από τη λιθουανική κοινωνία και παραμένει αμετάβλητη, κάτι που δεν κουραζόμαστε να επαναλάβουμε σε όλα τα επίπεδα.

Αυτή η θέση έλαβε έγκριση από τις εκκλησιαστικές Αρχές, τον ευαγή κλήρο, τους λαϊκούς και τη γενική συνέλευση της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Λιθουανίας.

Το 2022 περισσότερα από οχτώ χιλιάδες ενεργά μέλη της Εκκλησίας μας υπέγραψαν την έκκληση υπέρ της Εκκλησίας μας.
Αυτές οι υπογραφές διαβιβάσθηκαν στον Πρόεδρο της Λιθουανίας κ. Γκιτάνας Ναουσέντε.

Η θέση μας κατά του πολέμου μέχρι σήμερα παραμένει αμετάβλητη.

Ένας άλλος λόγος που επικαλέσθηκε η ομάδα κληρικών για να δικαιολογήσει τις δυναμικές τους σχισματικές ενέργειες ήταν κατ’αυτούς το αδύνατο της λειτουργικής μνημονεύσεως του Πατριάρχη Κυρίλλου.

Η μνημόνευση του Πατριάρχη δεν αποτελεί υποστήριξη των τοποθετήσεων ή των απόψεών του.

Για εμάς είναι το γνώρισμα και το εκ των ων ουκ άνευ της κανονικότητας, ότι δηλαδή ανήκουμε στην οικουμενική Ορθοδοξία.

Ωστόσο, λαμβάνοντας το περίπλοκο της καταστάσεως, τον πρώτο μήνα του πολέμου έδωσα ευλογία ώστε στις δύο κοινότητές μας, τη Λιθουανική και αργότερα την Ουκρανική, οι ιερές ακολουθίες να τελούνται χωρίς την αναφορά του ονόματος του Πατριάρχη. Αυτή η πρακτική ισχύει μέχρι σήμερα.

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος, παρόλο που δεν συμφωνεί με την πολιτική του θέση, μνημονεύει του όνομα του Πατριάρχη Κυρίλλου.

Ένας μη προκατειλημμένος άνθρωπος κατανοεί σαφέστατα ότι οι ενέργειες των σχισματικών προκάλεσαν μεγάλο σκάνδαλο στις ψυχές των Ορθοδόξων της Λιθουανίας, η απόλυτη πλειοψηφία των οποίων δεν υποστήριξαν τις μη κανονικές ενέργειές τους.

Μήπως θεωρεί κανείς σοβαρά ότι οι ενορίτες της Εκκλησίας μας, η πλειψηφία των οποίων είναι πολίτες της Λιθουανίας και πατριώτες του κράτους μας, στερούνται της συνειδήσεως και υποστηρίζουν τον πόλεμο;

Ο νεοδιόριστος έξαρχος του Οικουμενικού Πατριαρχείου εξέφρασε την επιθυμία να συναντηθεί με τον επικεφαλής της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Λιθουανίας

Εάν πραγματοποιηθεί μια τέτοια συνάντηση κάποτε, είμαστε έτοιμα να του παράσχουμε όλα τα υλικά της δικαστικής έρευνας, τις μαρτυρίες, τις ανοικτές τοποθετήσεις στις συνεντεύξεις και τα λοιπά τεκμήρια για τις μη κανονικές ενέργειες των από ιεροσύνη καθαιρεθέντων πρώην κληρικών, οι οποίοι δεν επωφελήθηκαν από την νόμιμη διαδικασία μεταβάσεως σε μια άλλη δικαιοδοσία, είχαν κατ’επανάληψιν παραβιάσει την εκκλησιαστική πειθαρχία και τον ιερατικό όρκο, προχωρώντας σε επιορκία.

Οι πολιτικές και οι αντιπολεμικές απόψεις εκείνων των κληρικών δεν είχαν ουδεμία σημασία κατά τη λήψη απόφάσεων από το εκκλησιαστικό δικαστήριο.

Οποισδήποτε έντιμος και αντικειμενικός επίσκοπος ή πρεσβύτερος οποιασδήποτε Ορθοδόξου Τοπικής Εκκλησίας θα διαπιστώσει τη νομιμότητα και το δίκαιο των δικαστικών αποφάσεων.

Βεβαίως, και το σχίσμα, και η τύχη των ίδων των σχισματικών προκαλούν πόνο στη ψυχή μας.

Ως και παλαιότερα εξακολουθούμε να προσευχόμαστε γι’αυτούς. Αλλά σε αυτό το θέμα αρχής δεν μπορεί να γίνει καμία παραχώρηση και κανένας συμβιβασμός.

Πάλιν και πολλάκις επαναλαμβάνω ότι ο Βιτάλιος Μότσκους, ο Βλαδίμηρος Σελιάφκο, ο Γκίνταρας Σουγκάιλα, ο Γεώργιος Ανάνγιεφ και ο Βιτάλιος Νταουπάρας νόμιμα καθαιρέθηκαν από ιεροσύνη και δεν αναγνωρίζουμε ούτε θα αναγνωρίσουμε ποτέ ότι έχουν αποκατασταθεί στον οικείο αυτών βαθμό και το έγκυρο των μυστηρίων που τελούν αυτοί.

Είναι λυπηρό ότι αντί να δοξάζουμε τον Θεό εν ενί στόματι και μια καρδία, να Τον ικετεύσουμε για τη συγχώρηση των αμαρτημάτων μας και τη σωτηρία των ψυχών μας, αναγκαζόμαστε να συζητούμε για τις ανθρώπινες αμαρτίες, τις επιπτώσεις τους, που συσκοτίζουν την εκκλησιαστική μας ζωή.

Να παρακαλέσουμε για το έλεος του Κυρίου και να ελπίσουμε για την αγαθή Πρόνοιά Του!