Ιερά Μονή Σινά: Τέσσερις γκάφες και μία λύση

Δρ. Αναστάσιος Κων. Βαβούσκος.

Αυτό δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι το θέμα έληξε. Αντιθέτως, το πρόβλημα συνεχίζει, να υπάρχει, ανεξαρτήτως αν και έπαυσε να είναι στην δημοσιότητα. Το χειρότερο όμως δεν είναι αυτό. Το χειρότερο είναι, ότι διογκώνεται όλο και περισσότερο, θέτοντας όλο και μεγαλύτερο ζήτημα ευθυνών για τους αρμοδίους και για αυτό τον λόγο και υπευθύνους, οι οποίοι χειρίστηκαν το όλο θέμα. Βεβαίως, όπως κάθε πρόβλημα, έτσι και αυτό έχει την λύση του, ασχέτως του γεγονότος, ότι έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος. Διότι ευτυχώς, ο χρόνος αυτός δεν εξαντλήθηκε. Υπάρχει, συνεπώς, ακόμη πολύτιμος χρόνος, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για έναν και μόνο σκοπό. Για να δοθεί η δέουσα λύση. Για να συμβεί, όμως, αυτό, θα πρέπει πρώτα, να καταγράψουμε τα λάθη, που ορθότερο είναι να τα αποκαλούμε «γκάφες», ώστε στη συνέχεια να δούμε και ποιά είναι η λύση, που θα εξαλείψει αυτές τις «γκάφες».

Πρώτη γκάφα:

Με τον ν. 5224/2025, που ψηφίσθηκε πριν από ένα περίπου χρόνο από το ελληνικό κοινοβούλιο:

Α. Ιδρύθηκε νέο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με επωνυμία: «Ελληνορθόδοξη Ιερά Βασιλική Αυτόνομη Μονή του Αγίου και Θεοβαδίστου Όρους Σινά στην Ελλάδα». Συνεπώς, για να ξεκαθαρίσουμε το θέμα, με τον συγκεκριμένο νόμο δεν απέκτησε η Ιερά Μονή του Σινά, που βρίσκεται στην Αίγυπτο, νομική προσωπικότητα στην Ελλάδα, όπως όλοι πιστεύουν, ιδίως οι δημοσιογράφοι, αλλά δημιουργήθηκε στην Ελλάδα νέο νομικό πρόσωπο – τονίζω ένα νέο νομικό πρόσωπο – χωριστό και άσχετο με την Ιερά Μονή Σινά της Αιγύπτου. Το μόνο κοινό σημείο είναι η κοινή επωνυμία, η οποία επίσης δόθηκε παρανόμως στο εν Ελλάδι νομικό πρόσωπο, διότι – αφού το όρος Σινά είναι ένα και βρίσκεται στην Αίγυπτο – κανένα άλλο νομικό πρόσωπο σε οποιαδήποτε άλλη χώρα δεν μπορεί να φέρει την ίδια επωνυμία. Ακόμη και αν προστεθεί δίπλα στην επωνυμία αυτή, με σκοπό την δήθεν διαφοροποίηση, και η χώρα που εδρεύει αυτό το νομικό πρόσωπο. Και όλα αυτά, όταν οι Θεμελιώδεις Κανονισμοί του 1971 της Ιεράς Μονής Σινά – και ειδικότερα το άρθρο 3 αυτών – προβλέπουν ρητώς, ότι η Ιερά Μονή Σινά: «είναι νομικό πρόσωπο σε κάθε χώρα και κάθε επικράτεια». Άρα……; Η απάντηση στο ερώτημα, δική σας.

Β. Το νέο αυτό νομικό πρόσωπο, ενώ ονομάζεται Ιερά Μονή:

1. δεν έχει Ηγουμενοσυμβούλιο αλλά Διοικητικό Συμβούλιο. Πρωτοφανές για την Ορθόδοξη Εκκλησία, αλλά και πρωτάκουστο. Η συγκεκριμένη Ιερά Μονή, είναι η μόνη ιερά μονή στην Ελλάδα, ίσως και παγκοσμίως, που διοικείται από Διοικητικό Συμβούλιο και όχι Ηγουμενοσυμβούλιο. Έχει όμως Πρόεδρο έναν Ηγούμενο, ο οποίος όμως ως Ηγούμενος μόνο επικεφαλής Ηγουμενοσυμβουλίου μπορεί να είναι και όχι Διοικητικού Συμβουλίου και γι’ αυτό άλλωστε λέγεται Ηγούμενος και όχι Πρόεδρος.

2. Δεν έχει ναό (καθολικό), αδελφότητα, κελιά μοναχών και γενικώς τις κτιριακές εγκαταστάσεις που έχει μία ιερά μονή.

3. δεν έχει ως σκοπό την εγκαταβίωση των μοναχών της συμφώνως προς τις μοναχικές επαγγελίες, τους περί μοναχισμού κανόνες και παραδόσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας, όπως όλες οι ιερές μονές της Ορθόδοξης Εκκλησίας τόσο στην Ελλάδα όσο και παγκοσμίως, αλλά τους σκοπούς ενός πολιτιστικού Ιδρύματος.

4. Επιπροσθέτως, έχει και έναν ακόμη σκοπό, την διαχείριση της κινητής και ακίνητης περιουσίας της Ιεράς Μονής Σινά της Αιγύπτου, που η τελευταία της έχει αναθέσει. Δηλαδή, μία Ιερά Μονή, η Ιερά Μονή Σινά της Ελλάδος, έχει μεταξύ των σκοπών της και την διαχείριση περιουσίας μίας άλλης Ιεράς Μονής, της Ιεράς Μονής Σινά της Αιγύπτου. Αυτό και αν είναι πρωτοφανές και πρωτάκουστο. Μία Ιερά Μονή να είναι πληρεξούσιος διαχειριστής περιουσίας μίας άλλης Ιεράς Μονής!!!!

5. ανήκει θεωρητικώς στην κανονική δικαιοδοσία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών, αφού εδρεύει στην Αθήνα, οπότε ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της – δηλαδή ο Αρχιεπίσκοπος Σινά – υπόκειται στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και ελέγχεται από αυτόν. Εν ολίγοις, δηλαδή, επίσης πρωτοφανές και πρωτάκουστο, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών ελέγχει και έχει υπό την εξουσία του έναν επικεφαλής Ιεράς Μονής, που όχι μόνο δεν είναι Ηγούμενος αυτής αλλά πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της αλλά είναι και Αρχιεπίσκοπος και μάλιστα πραγματικός Ηγούμενος μίας Ιεράς Μονής, που είναι αυτοδέσποτη και ανεξάρτητη και βρίσκεται στην κανονική δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων. Κατά τη γνωστή κινηματογραφική ατάκα: «είμαστε μία ωραία ατμόσφαιρα»!!!!.

Δεύτερη γκάφα:

Στον προαναφερθέντα ν. 5224/2025, συμπεριελήφθη ως παράρτημα ο νέος Κανονισμός της Ιεράς Μονής Σινά της Αιγύπτου, καταργουμένου αυτομάτως του μέχρι τότε ισχύοντος Κανονισμού (Θεμελιώδεις Κανονισμοί του 1971).

Το παράδοξο, όμως είναι, ότι με νόμο του ελληνικού κοινοβουλίου (και μάλιστα στο Παράρτημα αυτού!!!), ο οποίος νόμος ισχύει εντός των γεωγραφικών ορίων της Ελλάδος, ψηφίζεται ο νέος Κανονισμός μίας Ιεράς Μονής, που βρίσκεται στην Αίγυπτο και την οποία Ιερά Μονή αυτή βεβαίως δεν δεσμεύει ο ελληνικός νόμος. Δηλαδή το ελληνικό κοινοβούλιο ψήφισε έναν κανονισμό για την Ιερά Μονή του Σινά, που ούτε την Ιερά Μονή του Σινά δεσμεύει, αφού αυτή εδρεύει εκτός Ελλάδος, αλλά και ούτε ισχύει στην Ελλάδα, διότι ο κανονισμός αυτός δεν αφορά στην εν Ελλάδι «Ιερά Μονή του Σινά» αλλά στην πραγματική Ιερά Μονή του Σινά στην Αίγυπτο!!!!.

Αν σε αυτά προσθέσουμε:

1. ότι στην Ελλάδα, οι κανονισμοί των ιερών μονών που βρίσκονται στην Ελλάδα, δεν ψηφίζονται από το ελληνικό κοινοβούλιο.

2. ότι μόνον η Ιερά Μονή Σινά της Αιγύπτου έχει την αρμοδιότητα να τροποποιήσει ή να καταργήσει – ψηφίζοντας νέο – τον ισχύοντα Κανονισμό της, και μάλιστα με βάση την διαδικασία που αυτός ο ίδιος ο Κανονισμός προβλέπει,

τότε καταλαβαίνετε νομίζω, όχι μόνο το παράδοξο αλλά και το παράλογο του πράγματος.

Τρίτη γκάφα: Η παρέμβαση της ελληνικής Πολιτείας με την αποστολή θεσμικών παραγόντων της για την διαμεσολάβηση και επίλυση της κρίσεως, όπως αυτή προέκυψε μετά την επάνοδο στην Ιερά Μονή του τότε Αρχιεπισκόπου Σινά κ. Δαμιανού. Κατά τους ισχύοντες Θεμελιώδεις Κανονισμούς της Ιεράς Μονής Σινά, αυτή: α) είναι αυτοκέφαλη – αυτοδέσποτη (άρθρο 1 των Θ.Κ.) και αυτόνομη (άρθρο 2 των Θ.Κ.), β) απολαμβάνει – ως αυτόνομος οργανισμός – διοικητικής και δικαστικής ανεξαρτησίας (άρθρο 2 των Θ.Κ.),

γ) είναι ανεξάρτητη νομικώς οντότητα, οπότε εκπροσωπείται ενώπιον πάσης Αρχής υπό του εκάστοτε Αρχιεπισκόπου Σινά, Φαράν και Ραϊθώ (άρθρο 3 των Θ.Κ.) και δ) διέπεται και κυβερνάται (άρθρο 5 των Θ.Κ.):

i. από το Κανονικό Δίκαιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας

ii. από τα Συνοδικά Σιγιλλιώδη και Πατριαρχικά Γράμματα των Πατριαρχών

iii. από τις κατά καιρούς διατάξεις των Πολιτικών Αρχών, που κατοχυρώνουν τα από αιώνων προνόμια της Ιεράς Μονής Σινά

iv. από την αρχαία τάξη και παράδοση της Ιεράς Μονής Σινά και

v. από τους Θεμελιώδεις Κανονισμούς αυτής

Περαιτέρω, η Σιναϊτική Αδελφότητα:

α) είναι ανεξάρτητη, αδούλωτη και αυτοδέσποτη ως προς την διαχείριση των διοικητικών και οικονομικών υποθέσεων της (άρθρο 8 των Θ.Κ.) και β) αυτοδιοικείται από τα προβλεπόμενα όργανα διοικήσεως, που είναι:

i. ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής (άρθρα 16 και επόμενα των Θ.Κ.) ii. η Γενική των Πατέρων Σύναξη της Ιεράς Μονής (άρθρα 9 και επόμενα των Θ.Κ.) iii. Η Ιερά των Πατέρων Σύναξη της Ιεράς Μονής (άρθρα 38 και επόμενα των Θ.Κ.). Τέλος, ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Σινά και Αρχιεπίσκοπος Σινά είναι υποχρεωμένος να υπερασπίζεται με όλες του τις δυνάμεις το ανεξάρτητο, αδούλωτο και αυτοκέφαλο καθεστώς της Ιεράς Μονής Σινά από κάθε ξενική επέμβαση (άρθρο 28 των Θ.Κ.).

Με αφετηρία τα ανωτέρω, το δικαίωμα της Ιεράς Μονής Σινά να επιλύει τα πάσης φύσεως προβλήματά της συμφώνως προς τους Θεμελιώδεις Κανονισμούς της και με τα δικά της όργανα διοικήσεως, είναι αδιαμφισβήτητη. Τούτο σημαίνει, ότι η παρέμβαση της ελληνικής Πολιτείας στην υπόθεση αυτή, με τον τρόπο που εκδηλώθηκε, ήταν και συνεχίζει να είναι λάθος, ανεξαρτήτως των αγαθών – ασφαλώς – προθέσεων των οργάνων της.

Και όπως έχω ήδη υποστηρίξει παλαιότερα, η Ελλάδα μπορεί να έχει δικαίωμα βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας περί προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς (άρθρο 1 πργφ. 3 του ν. 4858/2021), να μεριμνά στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών που συνδέονται ιστορικά με την Ελλάδα οπουδήποτε και αν βρίσκονται (βλ. Ιερά Μονή Σινά), όμως η μέριμνα αυτή στρέφεται μόνο προς πολιτιστικά αγαθά (π.χ. τα κτίρια της Ιεράς Μονής Σινά, τα κειμήλια της, το από αιώνων αυτόνομο σύστημα διοικήσεως της) και δεν αφορά στην επίλυση των προβλημάτων της Ιεράς Μονής.

Και τούτο, για τον απλούστατο λόγο, ότι τα όποια προβλήματα της Ιεράς Μονής Σινά δεν αποτελούν προστατευόμενα πολιτιστικά αγαθά. Ιδίως, μάλιστα, όταν η ελληνική Πολιτεία με τις λάθος ενέργειες της προσβάλλει αυτά τα πολιτιστικά αγαθά, όπως το από αιώνων αυτόνομο σύστημα διοικήσεως της, μέσω της παράνομης καταργήσεως του Κανονισμού της.

Τέταρτη γκάφα:

Η όλη προβληματική ατμόσφαιρα, που δημιουργήθηκε γύρω από την υπόθεση της Ιεράς Μονής Σινά, εξαιτίας των σφαλμάτων πολιτικής των θεσμικών οργάνων της ελληνικής Πολιτείας, μεταβλήθηκε επί τα χείρω με την εκλογή του νέου Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Σινά, ως επακόλουθο του εξαναγκασμού ουσιαστικώς σε παραίτηση του προκατόχου αυτού κ. Δαμιανού.

Η εκλογή του συγκεκριμένου προσώπου στη θέση του Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Σινά είναι λίαν αμφίβολο, αν είναι έγκυρη, διότι συμφώνως με τον πραγματικώς ισχύοντα και έγκυρο Κανονισμό της:

Α) ο κ. Συμεών δεν πρέπει να έχει «σιναϊτική κουρά», δηλαδή η κουρά του – οπότε και από δόκιμος μοναχός έγινε μοναχός – δεν πρέπει να έγινε στην Ιερά Μονή Σινά αλλά σε άλλη Ιερά Μονή. Επιπροσθέτως, δε, και κατ’ αδιαμφισβήτητο τρόπο, η ηλικία του είναι πέραν του ανωτάτου επιτρεπτού ορίου για την εκλογή του ως Ηγουμένου στην Ιερά Μονή Σινά.

Β) ο κ. Συμεών, κατόπιν τούτου, ελέγχεται και κατά πόσον είναι και κανονικό και νόμιμο μέλος της Αδελφότητας της Ιεράς Μονής Σινά και όχι (εννοείται κανονικό και νόμιμο μέλος ακόμη) της Αδελφότητας της Ιεράς Μονής, στην οποία εκάρη μοναχός.

Γ) ο κ. Συμεών, κατόπιν τούτου, ελέγχεται και κατά πόσον μετείχε και μετέχει νομίμως και στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων από τα όργανα διοικήσεως της Ιεράς Μονής Σινά.

Η αμφισβήτηση, όμως, αυτή ως προς το έγκυρο της εκλογής του ως Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Σινά, θέτει σαφώς και ευθέως επί τάπητος και το πρόβλημα της ακυρότητας της εκλογής του ως Αρχιεπισκόπου Σινά από την Ιερά Σύνοδο του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων. Αυτό το σύνθετο πρόβλημα, δηλαδή:

1. της ακυρότητας της εκλογής του κ. Συμεών ως Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Σινά από την Αδελφότητα αυτής και κατ’ επέκτασιν

2. της αντικανονικής χειροτονίας του ως επισκόπου και της εκλογής του ως Αρχιεπισκόπου Σινά από την Ιερά Σύνοδο του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων,

δημιουργεί καίριο και θεμελιακό ζήτημα αντιπροσωπεύσεως και εκπροσωπήσεως της Ιεράς Μονής Σινά και συνεπώς και διοικήσεως αυτής. Διότι, αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει ούτε νόμιμος Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Σινά ούτε νόμιμος Αρχιεπίσκοπος Σινά, τόσο για την Ελλάδα όσο – το σημαντικότερο – για την Αίγυπτο.

Και νομίζω, ότι όλοι μπορούμε, να καταλάβουμε, τι σημαίνει, να είναι ακέφαλος διοικητικώς ένας τέτοιος θεσμός και μάλιστα επί μήνες.

Η λύση:

Παρά τις ευάριθμες γκάφες της ελληνικής Πολιτείας, η λύση για το πρόβλημα υπάρχει. Είναι μία, η αποκατάσταση της νομιμότητας στην Ιερά Μονή Σινά με βάση τον ισχύοντα Κανονισμό της (Θεμελιώδεις Κανονισμοί του 1971), αλλά διαχέεται σε περισσότερες της μίας ενέργειες. Ειδικότερα, οι ενέργειες αυτές έχουν ως εξής:

1. η κατάργηση του ν. 5224/2025 και η αντικατάσταση του με μία και μόνη διάταξη: «Η Ιερά Βασιλική Αυτόνομη Μονή του Αγίου και Θεοβάδιστου όρους Σινά ως προς τις νομικές σχέσεις της στην Ελλάδα είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, εφαρμοζομένων κατά τα λοιπά των διατάξεων περί των ιερών μονών της Εκκλησίας της Ελλάδος». Έτσι, με πολύ απλό – αλλά σωστό νομοκανονικώς τρόπο – θα αποκτήσει πραγματικώς νομική προσωπικότητα η Ιερά Μονή Σινά στην Ελλάδα.

2. Έλεγχος του μοναχολογίου και ορθός από κανονικής απόψεως επαναπροσδιορισμός της αριθμητικής συνθέσεως της Αδελφότητας της Ιεράς Μονής Σινά και των οργάνων της.

3. Σύγκληση της Αδελφότητας της Ιεράς Μονής Σινά από τον κ. Δαμιανό, υπό την ιδιότητα του αρχαιοτέρου των μελών της Αδελφότητας.

4. Διαπίστωση από την Αδελφότητα της Ιεράς Μονής Σινά της ακυρότητας της εκλογής του κ. Συμεών ως Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Σινά, με βάση τις διατάξεις των Θεμελιωδών Κανονισμών του 1971. Ταυτοχρόνως, και σε συντονισμό με την Αδελφότητα της Ιεράς Μονής Σινά, πρέπει να συνεδριάσει και η Ιερά Σύνοδος του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων και να αποφασίσει την κατ’ εκκλησιαστική οικονομία διατήρηση του κ. Συμεών στον βαθμό του Επισκόπου και την «μετάθεση» του σε άλλη επαρχία του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, ώστε να εκκενωθεί και τυπικώς και ουσιαστικώς η θέση του Αρχιεπισκόπου Σινά.

5. Ανάκληση της παραιτήσεως του κ. Δαμιανού από τη θέση του Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Σινά και αυτοδίκαιη επιστροφή του στη θέση του Αρχιεπισκόπου Σινά, αφού η κατοχή της δεύτερης θέσεως (του Αρχιεπισκόπου Σινά) είναι αναπόδραστη συνέπεια της εκλογής στην πρώτη (του Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Σινά). Άλλωστε, ο κ. Δαμιανός είναι ο μόνος, που είναι αναγνωρισμένος από το Αιγυπτιακό Κράτος, και η αναγνώριση αυτή θα αναβιώσει αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, η δε εκλογή του κ. Συμεών ως Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Σινά είναι άκυρη και όχι ακυρώσιμη, με αποτέλεσμα να μην χρειάζεται καμία διαδικασία για να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της. Είναι άκυρη αφ’ εαυτής.

Κατόπιν των ανωτέρω ενεργειών, η Ιερά Μονή Σινά επιλύει το πρώτο βασικό πρόβλημα της, που είναι η ανυπαρξία νόμιμης εκπροσωπήσεως της, κυρίως ενώπιον της αιγυπτιακού Κράτους και μέσω αυτού διασώζεται και η συνέχεια της Ιεράς Μονής, αφού θα είναι εφικτή η επικοινωνία με την Αιγυπτιακή Κυβέρνηση και η επίλυση των εκκρεμών ζητημάτων, όπως η ανανέωση της βίζας των αδελφών της Ιεράς Μονής.

Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει και η διεκπεραίωση του δευτέρου προβλήματος της Ιεράς Μονής, που είναι το ιδιοκτησιακό καθεστώς της επίμαχης ακίνητης περιουσίας. Ο τρόπος επιλύσεως του δεν αποτελεί όμως αντικείμενο έρευνας στο παρόν άρθρο. Συντάσσομαι, όμως, πλήρως με την άποψη του πρώην Αρχιεπισκόπου Σινά κ. Δαμιανού, ότι το λιγότερο απαιτείται η διεθνοποίηση του προβλήματος.

Ελπίζω το παρόν άρθρο να γίνει η αιτία, ώστε η ελληνική Πολιτεία να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να συνεργαστεί με τους γνώστες του θέματος, αποκλείοντας και παραμερίζοντας τους γνωστούς των αρμοδίων.

* Δρ. Αναστάσιος Κων. Βαβούσκος
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω
Άρχων Ασηκρήτης της Μ.τ.Χ.Ε.