Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού μάς υπενθυμίζει κάθε χρόνο ότι το σημείο που άλλοτε ήταν όργανο καταδίκης έγινε η πηγή της σωτηρίας του κόσμου.
Ο Χριστός με τη θυσία Του μετέτρεψε την ταπείνωση σε δόξα και τον θάνατο σε ζωή.
Στην υμνολογία της εορτής, ο Σταυρός υμνείται ως «όπλον κατά του διαβόλου» και «στήριγμα των πιστών». Δεν είναι απλώς ανάμνηση του Γολγοθά, αλλά ζωντανή εμπειρία για κάθε χριστιανό που σηκώνει τον προσωπικό του σταυρό.
Η Εκκλησία διδάσκει ότι χωρίς Σταυρό δεν υπάρχει Ανάσταση. Έτσι, η εορτή μάς καλεί να αποδεχθούμε τις δυσκολίες μας όχι με απόγνωση αλλά με πίστη, βλέποντας μέσα σε αυτές την ευκαιρία να ενωθούμε με τον Χριστό.
Στον λαό, η ημέρα συνοδεύεται με σεβασμό και αυστηρή νηστεία. Τα έθιμα με τον βασιλικό φανερώνουν πώς η ευλάβεια μεταφέρεται και στην καθημερινότητα, δίνοντας στο σπίτι και στη ζωή του πιστού ένα απτό σημείο χάριτος. Έτσι, θεολογία και παράδοση πορεύονται μαζί, δείχνοντας ότι ο Σταυρός δεν είναι μόνο δογματικό σύμβολο, αλλά και τρόπος ζωής.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
Σῶσον Κύριε τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου, νίκας τοῖς Βασιλεῦσι κατὰ βαρβάρων δωρούμενος καὶ τὸ σὸν φυλάττων διὰ τοῦ Σταυροῦ σου πολίτευμα.
Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Αὐτόμελον.
Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ ἑκουσίως, τῇ ἐπωνύμῳ σου καινὴ πολιτεία, τοὺς οἰκτιρμούς σου δώρησαι, Χριστὲ ὁ Θεός, Εὔφρανον ἐν τῇ δυνάμει σου, τοὺς πιστοὺς Βασιλεῖς ἡμῶν, νίκας χορηγῶν αὐτοῖς, κατὰ τῶν πολεμίων, τὴν συμμαχίαν ἔχοιεν τὴν σήν, ὅπλον εἰρήνης, ἀήττητον τρόπαιον.
