Ὄχι καί πολύ παλαιότερα, στόν δικό μας κρατικό χῶρο, ἡ παιδεία προχωροῦσε στίς ἰσορροπίες τῆς γνώσης καί τῆς μόρφωσης, βασικά τῆς γνωσιακῆς ἐπιστημονικῆς κατάρτισης καί ἐπιπλέον μιᾶς τυπικῆς χαρακτηρολογικῆς διαμόρφωσης, στήν προοπτική τῆς ἐπιστημονικῆς καί ἐργασιακῆς ἀνάπτυξης, ἀλλά καί μιᾶς ἰσορροπημένης συμμετοχικῆς κοινωνίας. Ἦταν κι αὐτό κληρονομιά ἀπό μιά μακραίωνη διαδικασία ―ἀκόμη καί στά χρόνια τῆς δουλείας, μέχρι πρίν 100 χρόνια γιά τήν Βόρεια Ἑλλάδα― κατά τήν ὁποία ἐν τοῖς πράγμασι ἡ παιδεία ἀποτελοῦσε ὑπόθεση τῶν τοπικῶν Συλλόγων ὑπό τήν ἐνεργό φροντίδα καί ἐποπτεία τῶν κατά τόπους Μητροπόλεων.
Σήμερα, τά ἐξελικτικά καί ἐξελιξιακά διευρωπαϊκά καί διεθνῆ πλαίσια ἔχουν ἐπιβάλει (καί) στή χώρα μας μιά ἀνάλογη πολιτειακή ἐκπαιδευτική εὐθυγράμμιση.
Τώρα πλέον μιλοῦμε γιά ἐκπαίδευση ἀνασυγχρονιστική, γιά προγράμματα γνωσιακῆς κατάρτισης, γιά “ἐκπαιδευτικές φόρμες” εἰσαγωγῆς στούς ρυθμούς τῆς σύγχρονης ἐπιστήμης καί τοῦ ἐπιστημονισμοῦ.
Ὁπότε (ἄν ἐξαιρέσουμε τίς προόδους τῶν ἀνθρωπιστικῶν, τῶν ψυχολογικῶν καί τῶν πολιτιστικῶν ἐξειδικεύσεων στήν ἀνώτατη παιδεία) ἡ “μορφωτική” προσφορά μένει σχεδόν στό περιθώριο, παραπέμπεται ὄχι ἁπλῶς στή λήθη, ἀλλά στήν ἱστορική λήθη, πολύ-πολύ μακριά. Ἡ μόρφωση δέν εἶναι πλέον πρόταγμα παιδείας. Ἀπό τά παλαιότερα μορφωτικά πρότυπα κοινωνικῆς δεοντολογίας καί ἠθικῆς καί στοιχειώδους κοινωνικοῦ προσανατολισμοῦ, περνοῦμε ὑποχρεωτικά σέ εἰσαγόμενους φορμαλισμούς “κοινωνικῆς ἀνοχῆς“, “κοινωνικῆς διαφορετικότητας καί ἀναδιαφορετικότητας”, “φορμαρισμένου κοινωνικοῦ ἀμοραλισμοῦ”.
Εἶναι ἡ “γλώσσα” πού καταλαβαίνει τό ἀποκλειστικό διεθνιστικό οἰκονομικό μοντέλο ζωῆς, αὐτό πού κυριαρχικά διαφημίζεται, ἔστω κι ἄν ἔτσι “ἀποφημίζεται” ἐντελῶς ὁ ἄνθρωπος.
Ἀσφαλῶς, δέν γυρίζει πίσω ἡ ροή τῶν πραγμάτων. Οὔτε κανείς τρέφει αὐταπάτες γιά μεταβολές ποιότητος στούς προδιαγεγραμμένους μεταβολισμούς τοῦ διεθνικοῦ τοπίου.
Ἀπομένει, ὡστόσο, κάποιος ἐπίκεντρος ρόλος εὐθύνης γιά τόν καθένα μας, γιά τούς νηφάλιους φορεῖς διαμόρφωσης τῆς κοινῆς γνώμης, γιά τούς ἐκπαιδευτικούς πού θά φροντίσουν τούς μαθητές ὡσάν νά ἦταν “τά μοναδικά δικά τους παιδιά”, γιά τούς πολιτιστικούς φορεῖς μιᾶς δοκιμασμένης ποιοτικῆς παράδοσης, γιά μᾶς τούς θεσμικά ἐκκλησιαστικούς.
Ἀσφαλῶς καί δέν ἀναφέρομαι στούς πολιτικούς καί τούς πολιτειακούς παράγοντες· αὐτοί θεωρητικά ἀναδέχονται τόν πιό ἀποφασιστικό ρόλο, ἀλλά ἀτυχῶς δρομολογοῦνται πάνω σέ ὀργανωτικές διαδικασίες διεκπεραίωσης.
ΛΟΙΠΟΝ! Ἡ εὐθύνη ἐναποτίθεται πάλι στή βάση καί στήν ἐξυπηρέτηση καί στήν θεραπεία (διακονία) τῆς κοινωνικῆς ὀργάνωσης.
Εἶναι ἀπαραίτητο χρέος νά ξαναδώσουν οἱ πολιτιστικοί καί οἱ ἐκπαιδευτικοί καί οἱ οἰκογένειες καί οἱ μορφωτικές ὀργανώσεις, μαζί καί μέ τήν θυσιαστική ἀρωγή καί ποιμαντική προσανάλωση τῆς Ἐκκλησίας, “μόρφωση ζωῆς” στά παιδιά μας, στό ὑγιέστερο παρόν τῆς κοινωνίας μας.
Προσφέροντας ―δίπλα στίς τόσες ἐγκεφαλικές ἐμπλουτίσεις καί γνωσιακές διαχύσεις καί στίς τόσες ἀντιμορφώσεις― τό ἦθος τῆς παραδοσιακῆς ἀρετῆς καί τό ἦθος τῆς ἐκκλησιασμένης ἀρετῆς. Ἄν δέν συνεργήσουμε νηφάλια καί ἀποφασιστικά στήν ἀγωγή τῶν παιδιῶν μας, θά θερίσουμε πολλαπλάσια προβλήματα ἀπό αὐτά πού καθημερινά προβάλλονται καί δυστυχῶς κανείς δέν κάνει τόν κόπο νά ἀναλύσει τά γενετικά δεδομένα τῆς ἔκπτωσης.
***
ΤΟ ΕΣΠΕΡΑΣ τοῦ Σαββάτου, ὁ «Σύλλογος Ἐκπαιδευτικῶν Πρωτοβάθμιας Ἐκπαίδευσης Παιονίας», στά πλαίσια ἑορτασμοῦ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, τιμώντας καί τήν ἑκατοστή ἐπέτειο ἀπό τήν ἵδρυση τοῦ Συλλόγου, διοργάνωσε μιά ἑορταστική ἐκδήλωση στό Πολιτιστικό Κέντρο Γουμένισσας, μέ βασικό ὁμιλητή τόν συνταξιοῦχο δάσκαλο καί τ. σχολικό σύμβουλο κ. Χρῆστο Ἴντο, συγγραφέα καί ἱστορικό, μέ θέμα “Ἑκατό (100) χρόνια λειτουργίας καί δράσης”.
Ἦταν μιά συναρπαστική παρουσίαση βασικῶν στιγμιοτύπων καί ὀργανωμένης ἐκπαιδευτικῆς παρουσίας, μέ προβολές σέ γιγαντοοθόνη καί ἐξαιρετικά συναρπαστική ἀφήγηση.
Μετά τόν δικό μας εἰσαγωγικό χαιρετισμό πρός ὅλους καί τόν χαιρετισμό τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Δημάρχου Παιονίας κ. Ἀθανασίου Τζούρτζου, ἐπακολούθησε ἡ εἰσήγηση, ἐνῶ ἡ ὅλη ἐκδήλωση στό κατάμεστο Πολιτιστικό Κέντρο πλαισιώθηκε ἀπό τήν πολυμελή Χορωδία τοῦ ἱστορικοῦ Π.Σ. “Οἱ Παίονες”.
***
Χαιρετίζοντας ἐπίκαιρα καί ἀποτιμώντας τήν κομβική σημασία τῆς ἐκπαιδευτικῆς προσφορᾶς γιά τίς πρωτοβάθμιες σχολικές μονάδες μόρφωσης-κοινωνικοποίησης τῶν παιδιῶν, ἀνέφερα μεταξύ ἄλλων (ἀπομαγνητοφώνηση):
«Θά ἤθελα νά εὐχηθῶ στούς ἐκπαιδευτικούς καί γι᾽ αὐτό ἦρθα ἀπόψε ἐδῶ μαζί σας, –μετά τά ἐγκαίνια πού τέλεσα τό πρωί στά δύο ἀπό τά Παρεκκλήσια τοῦ ναοῦ τῆς “Παναγίας Ἄξιόν ἐστι” στήν Ἀξιούπολη, ἐκτάσεως 800 τ.μ. στό ὄνομα τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ καί τῆς Ἁγίας Μαρίνας, σέ συλλείτουργο μέ τόν ἀγαπητό μας ἀδελφό ἅγιο Δράμας κ. Δωρόθεο–, διότι οἱ ἐκπαιδευτικοί ἀκόμη καί σήμερα διαμορφώνετε μιά ἐπάρκεια ἀνάπτυξης στά παιδιά, πέρα ἀπό τίς γνώσεις πού τούς μεταδίδετε, καί ὡς πρός αὐτό ἡ ἐκπαιδευτική ἀμεσότητα εἶναι ἀναντικατάστατη, δέν ὑποκαθίσταται ἀπό τήν λεγόμενη “ἠλεκτρονική ἐκπαίδευση” (πού κι αὐτή εἶναι πλέον “ἐργαλεῖο γνώσης”, ὄχι ὅμως “ἐργαλεῖο μόρφωσης”).
Στήν ἐκπαιδευτική ἀμεσότητα, τά παιδιά χαίρονται κατά βάθος τόν δάσκαλό τους πού ἀναλίσκεται γι᾽ αὐτά, διότι τόν ψυχολογοῦν, τόν νιώθουν, τόν ἀποδέχονται. Ὁ δάσκαλος εἶναι αὐτός πού (πρέπει νά) καλλιεργεῖ στά παιδιά μέσα ἀπό τήν ἐκπαιδευτική διαδικασία τό ἦθος καί τήν προσωπικότητα, μέσα στήν σχολική διακοινωνία. Τά παιδιά ἀναπτύσσονται συστηματικά ἀπό τήν ἡλικία τῶν (4) ἐτῶν.
»Ὅμως, παρατηροῦνται φαινόμενα ἀξιοδάκρυτα, ὁ κόσμος ἔχει ἀγριέψει σέ ἀπελπιστικό βαθμό. Ἄλλο νά διεκδικεῖς, καί ἄλλο νά χτυπᾶς μέ μανία, (θά μοῦ ἐπιτρέψετε νά πῶ) μέ κτηνωδία τόν συνάνθρωπό σου, τόν ἀδελφό σου, τόν συμμαθητή σου. Πού δείχνει ἀκαλλιέργητο καί ἀστοιχείωτο ἄνθρωπο, πού δέν ἔχει ἀποκτήσει ἀγωγή ἀπό τό σπίτι του.
Ἐσεῖς θά μπορέσετε νά ἐμφυτεύσετε στά παιδιά τήν ἀγάπη, ὄχι τήν ὁποιαδήποτε, ἀλλά αὐτήν πού λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος, τήν ἀγάπη τῆς χριστοήθειας, πού “οὐ ζητεῖ τά ἑαυτῆς… ἀλλά τά τοῦ ἑτέρου”. Καί αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ ἀγάπη, ὡς καρπός τοῦ Ἁγίου Πνεύματος “πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει” (Α΄ Κορ. ιγ΄, 7).
»Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες εἶναι ὐπέρλαμπρα ἄστρα πού δέν ἔχουν δύσει οὔτε πρόκειται νά δύσουν. Θά σᾶς κάνω μιά ἐξομολόγηση. Τελειώνω μιά νέα συστηματική μελέτη τῶν βιβλίων μέ τά ἔργα τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου.
Εἶναι ἀξεπέραστος, ὄχι ἐπειδή τό λέμε ἐμεῖς, ἀλλά ὅποιος τά διαβάσει θά μείνει ἐκστατικός. Θά κατανοήσει τό μέγεθος τῆς βιωματικῆς θεολογίας, τῆς φιλοσοφίας, τῆς κοινωνιολογίας, τῆς παρρησίας καί τῆς τόλμης του πρός τούς κρατοῦντες. Δέν χαριζόταν σέ κανέναν.
»Πρό τοῦ ἱ. Χρυσοστόμου, ὁ Μ. Βασίλειος μέ τήν περίφημη Βασιλειάδα, ἄν καί ὑπέφερε τήν ἔντονη ψυχολογική πίεση ἀπό τήν θρησκευτική πολιτική τοῦ αὐτοκράτορα κατά τῆς Ὀρθοδοξίας, ὅμως εἶχε τό θάρρος νά διαγγέλλει καί νά ἐμπνέει στούς ἀνθρώπους τῆς ἐποχῆς του μιά ἀκεραιότητα ἀνθρωπιᾶς καί κοινωνικῆς συνείδησης. “ Τοῦ πεινῶντός ἐστιν ὁ ἄρτος, ὅν σὺ κατέχεις· τοῦ γυμνητεύοντος τὸ ἱμάτιον, ὅ σὺ φυλάσσεις ἐν ἀποθήκαις· τοῦ ἀνυποδέτου τὸ ὑπόδημα, ὅ παρὰ σοὶ κατασήπεται· τοῦ χρῄζοντος τὸ ἀργύριον, ὅ κατορύξας ἔχεις.
Ὥστε τοσούτους ἀδικεῖς, ὅσοις παρέχειν ἐδύνασο.” ἔλεγε στούς πλουσίους τῆς ἐποχῆς του, ἀγωνιζόμενος ὑπέρ τῶν πεινώντων σέ μιά περίοδο λιμοῦ καί ἀπόγνωσης. Ἀφοῦ προηγουμένως ὁ ἴδιος, πρίν γίνει κληρικός, εἶχε φροντίσει καί μοίρασε μιά τεράστια πατρική περιουσία σέ ἐργαζόμενους καί ὑπαλλήλους, ἐλευθερώνοντάς τους, καί ἀκόμη σέ πλήθος πτωχῶν. Ὁπότε μίλησε πρῶτα μέ τό δικό του παράδειγμα καί μετά μέ τήν ἐπισκοπική του παρρησία, καί εἶχε τέλεια ἀποτελέσματα ἐκεῖ στήν Καισάρεια.
»Καί ὁ ἅγιος Γρηγόριος ―καρπός ἀρτιωμένης οἰκογενειακῆς ἀγωγῆς, πίστης, στοργῆς καί ἀκεραιότητας― μέ τήν ποιητική του λεπτότητα καί ἔμπνευση δείχνει τήν εὐαισθησία τῆς ἀνθρωπιᾶς, ἐκ παραλλήλου μέ τήν τεράστια θεολογική του προσφορά, πού κι αὐτή φιλανθρωπευόταν, ὁδηγώντας τούς ἀνθρώπους στήν ἀλήθεια τῆς θεόπνευστης θεολογίας.
»Θά μοῦ ἐπιτρέψετε νά σταματήσω, γιά νά μήν μακρηγορήσω σέ μιάν ἐκδήλωση πού ἔχει κάποιο εἰδικό θέμα καί ἕναν ἐξαίρετο ὁμιλητή. Νά εὐχηθῶ φώτιση Θεοῦ σέ ὅλους τούς ἐκπαιδευτικούς καί ὑγεία καί χαρά καί ἔμπνευση προσφορᾶς γιά τό ἔργο σας. Χαιρόμαστε πού εἶστε εὐεργετικοί στά παιδιά μας, μέ ἄριστες ἐπιδόσεις καί διακρίσεις. Ὁ Χριστός καί ἡ Παναγία μαζί μας, ἡ θεία χάρις νά μᾶς ἐμπνέει, νά μᾶς φωτίζει καί νά μᾶς καθοδηγεῖ».
***
Ἄς παρακολουθήσουμε σέ περίληψη τήν, ὅπως πάντα, ἀξιόλογη ὁμιλία τοῦ πρώην Σχολικοῦ Συμβούλου Π.Ε. κ. Χρήστου Ἴντου, ἱστορικοῦ συγγραφέα συντοπίτη μας, μέ ἄριστες ἐπιδόσεις στίς λίαν ἀξιόλογες μελέτες του, πού πάντα ἐπίκαιρα ἀπαντοῦν στά προβλήμματα τοῦ τόπου μας διατρανώνοντας τίς ἱστορικές ἀλήθειες τῆς περιοχῆς μας.
