Ο Άγιος Νικηφόρος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 758 μ.Χ., μέσα σε μια ευσεβή και ευγενή οικογένεια. Οι γονείς του, Θεόδωρος και Ευδοκία, ανήκαν στην αριστοκρατική τάξη, αλλά η ζωή τους χαρακτηριζόταν περισσότερο από την αρετή και την πίστη τους, παρά από την κοινωνική τους θέση. Φρόντισαν να αναθρέψουν τον γιο τους με βαθιά πνευματικά θεμέλια, καλλιεργώντας μέσα του την αγάπη για τον Θεό και τη μελέτη των Θείων Γραφών.
Εορτολόγιο– Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 2 Ιουνίου: Μαρίνος, Νικηφόρος, Νικηφορία, Νικηφόρα
Ο πατέρας του, πιστός υπέρμαχος της Ορθοδοξίας, διώχθηκε για την αφοσίωσή του στις ιερές εικόνες από τον εικονομάχο αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ε’ τον Κοπρώνυμο και εξορίστηκε στη Νίκαια, όπου και πέθανε. Ο Νικηφόρος, προικισμένος με σπάνια πνευματικά χαρίσματα, ακολούθησε αρχικά κοσμική σταδιοδρομία και απέκτησε σπουδαία θεολογική και ευρύτερη παιδεία. Ωστόσο, η ψυχή του διψούσε για πνευματική ζωή και γι’ αυτό αποσύρθηκε στο ιδιόκτητο κτήμα του στον Βόσπορο, αφιερώνοντας τον χρόνο του στην άσκηση, τη σιωπή και τη μελέτη.
Η ησυχία του όμως δεν κράτησε πολύ. Ο αυτοκράτορας της εποχής τον κάλεσε να αναλάβει τη διεύθυνση του μεγάλου πτωχοκομείου της Κωνσταντινουπόλεως, έργο δύσκολο αλλά και αποστολικό. Η φήμη του ανδρός μεγάλωνε συνεχώς, έως ότου, μετά την κοίμηση του Πατριάρχη Ταρασίου, ο αυτοκράτορας Νικηφόρος Α’ τον υπέδειξε ως διάδοχό του. Έτσι, την Κυριακή του Πάσχα του 806 μ.Χ., ο Νικηφόρος ανήλθε στον Πατριαρχικό Θρόνο της Κωνσταντινούπολης – έναν θρόνο που έμελλε να μετατραπεί για εκείνον σε Γολγοθά.
Κατά τη διάρκεια της πατριαρχίας του, ο Άγιος Νικηφόρος αγωνίστηκε με σθένος για την υπεράσπιση της προσκύνησης των ιερών Εικόνων. Η κατάσταση χειροτέρευσε όταν το 813 μ.Χ. ανέλαβε την εξουσία ο αυτοκράτορας Λέων Ε’ ο Αρμένιος, σκληρός εικονομάχος. Ο Άγιος, με θάρρος και ακλόνητη πίστη, αντιστάθηκε στον διωγμό της Ορθοδοξίας. Η αμετακίνητη στάση του προκάλεσε την αντίδραση του αυτοκράτορα, ο οποίος τον απομάκρυνε από τον Πατριαρχικό Θρόνο και τον εξόρισε.
Στην εξορία του, ο Άγιος Νικηφόρος υπέστη πολλές δοκιμασίες. Παρέμεινε όμως αταλάντευτος στην πίστη του, έως ότου παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο, στις 2 Ιουνίου του 822 μ.Χ. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του ως μάρτυρα της Ορθοδοξίας και υπερασπιστή της αλήθειας, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπό του έναν φωτεινό φάρο της πίστης και της ταπείνωσης.
