Τι είναι ενδοοικογενειακή βία και τι μπορώ να κάνω αν είμαι θύμα;

Δύο άρθρα της δικηγόρου Μαρίνας Μπούζη που, βάσει του υπάρχοντος νομοθετικού πλαισίου, μας ενημερώνει για το τι θεωρείται ενδοοικογενειακή βία,τι μπορούμε να πράξουμε αν βρισκόμαστε υπό το καθεστώς της και με ποιό τρόπο μπορούμε να βοηθήσουμε συμπολίτες μας, εάν διαπιστώσουμε πως υφίστανται ενδοοικογενειακή βία, κάθε είδους. Ειδική μνεία υπάρχει για τις περιπτώσεις που θύμα είναι κάποιο ανήλικο παιδί. Παρακαλούμε τους αναγνώστες και τις αναγνώστριές μας να προωθήσουν το άρθρο σε όποιον/α θεωρούν πως θα ωφελούσαν οι πληροφορίες που δίδονται. (Ι.Κ.)

Ο νόμος 3500/2006 για την ενδοοικογενειακή βία

Τι είναι ενδοοικογενειακή βία και τι μπορώ να κάνω αν είμαι θύμα;

Αποτελεί κοινό τόπο ότι το φαινόμενο της ενδοοικογενειακής βίας είναι παρόν στην σύγχρονη ελληνική κοινωνία χωρίς να κάνει διακρίσεις σε επαγγέλματα και κοινωνικές τάξεις. Σύμφωνα με την ελληνική αστυνομία από το 2014 έως και το 2017 έχουν καταγραφεί 13.700 περιστατικά με την πλειονότητα των θυμάτων να είναι γυναίκες. Δεν θα πρέπει να παραβλέπουμε όμως ότι θύματα είναι και παιδιά. Δυστυχώς, παρά την ύπαρξη επαρκούς νομικού πλαισίου για την αντιμετώπισή της, έχει καταγραφεί τάση αύξησης των περιστατικών. Είναι σύνηθες πάντως το φαινόμενο οι γυναίκες – θύματα της ενδοοικογενειακής βίας να μην γνωρίζουν επαρκώς το υπάρχον νομικό πλαίσιο προστασίας τους προκειμένου να αντιδράσουν εγκαίρως και να προστατευτούν. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι είναι απαραίτητο να το παρουσιάσουμε συνοπτικά προκειμένου να γίνει κατανοητό.

Ο ορισμός της οικογένειας σύμφωνα με τον ν. 3500/2006

Σύμφωνα και με τις πρόσφατες τροποποιήσεις του σχετικού νόμου για την ενδοοικογενειακή βία, από το πλέγμα των διατάξεών του καλύπτονται η οικογένεια ή κοινότητα που αποτελείται από συζύγους «ή πρόσωπα που συνδέονται με σύμφωνο συμβίωσης» ή γονείς και συγγενείς πρώτου και δεύτερου βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας και τα εξ υιοθεσίας τέκνα τους. Στην οικογένεια περιλαμβάνονται, εφόσον συνοικούν, συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας μέχρι τετάρτου βαθμού και πρόσωπα των οποίων επίτροπος, δικαστικός παραστάτης ή ανάδοχος γονέας έχει ορισθεί μέλος της οικογένειας, καθώς και κάθε ανήλικο πρόσωπο που συνοικεί στην οικογένεια. Επίσης, οι διατάξεις για την ενδοοικογενειακή βία εφαρμόζονται και στους μόνιμους συντρόφους και στα τέκνα, κοινά ή ενός εξ αυτών, στους τέως συζύγους, στα μέρη συμφώνου συμβίωσης που έχει λυθεί, καθώς και στους τέως μόνιμους συντρόφους».

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι δεν προστατεύονται μόνο τα μέλη της «παραδοσιακής οικογένειας» αλλά και η «κοινότητα που αποτελείται από συζύγους», οι μόνιμοι σύντροφοι και τα μέρη του συμφώνου συμβίωσης. Με τις πρόσφατες τροποποιήσεις λοιπόν διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής του νόμου προκειμένου να προστατεύσει όσο το δυνατόν περισσότερα θύματα. Κατά την άποψή μου η επέκταση των ορίων εφαρμογής του νόμου για την ενδοοικογενειακή βία αποτελεί θετική εξέλιξη καθώς καλύπτει και τις νέες μορφές συμβίωσης που έχουν πρόσφατα θεσμοθετηθεί.

Τι είναι η ενδοικογενειακή βία

Είναι βασικό να γίνει κατανοητό ότι στο νόμο ως ενδοοικογενειακή βία δεν ορίζεται μόνο η σωματική κάκωση/βλάβη, η προσβολή της γενετήσιας αξιοπέρειας αλλά και η πρόκληση ψυχικού πόνου, ικανού να επιφέρει σοβαρή ψυχική βλάβη, ιδίως με την παρατεταμένη απομόνωση του θύματος. Κατά συνέπεια τα θύματα της ενδοικογενειακής βίας δεν είναι απαραίτητο να έχουν υποστεί σωματική βλάβη αρκεί και η έντονη λεκτική κακοποίηση που μπορεί να προκαλέσει ψυχικό πόνο. Εδώ οφείλουμε να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση καθώς είναι σύνηθες η λεκτική βία να προηγείται της σωματικής και κατά συνέπεια η έγκυρη προσφυγή του θύματος στον μηχανισμό προστασίας και η σωστή αντιμετώπιση του από την αστυνομία αποτελεί κλειδί σε πολλές περιπτώσεις για την αποφυγή και χειρότερων περιστατικών. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι ποινές αυξάνονται όταν θύματα οικογενειακής βίας είναι ανήλικοι.

Τι πρέπει να κάνω αν είμαι θύμα ενδοοικογενειακής βίας σύμφωνα με το υπάρχον νομικό πλαίσιο

Υπάρχει λοιπόν ένα ικανό νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας. Στην πράξη το θύμα θα πρέπει να πάει άμεσα στην αστυνομία και να καταγγείλει το περιστατικό. Ο αστυνομικός έχει καθήκον εχεμύθειας και οφείλει να ενημερώσει το θύμα για τους φορείς που μπορούν να το βοηθήσουν. Επισημαίνεται δε ότι η δίωξη ασκείται αυτεπαγγέλτως και δεν απαιτείται η πληρωμή παράβολου από το θύμα.

Θα πρέπει δε να σημειώσουμε ότι βάσει του ανωτέρω νόμου οι εκπαιδευτικοί εφόσον αντιληφθούν περιστατικό ενδοικογενειακής βίας σε μαθητή τους πρέπει να ενημερώσουν τον Διευθυντή και αυτός με τη σειρά του τον αρμόδιο εισαγγελέα ή την πλησιέστερη αστυνομική αρχή. Ο ρόλος λοιπόν του εκπαιδευτικού είναι πολύ σημαντικός καθώς ανήλικο θύμα ενδοοικογενειακής βίας ενδεχομένως να μιλήσει στους δασκάλους του, οι οποίοι ακολουθούν την ανωτέρω διαδικασία και σε αυτή την περίπτωση. Καίρια είναι και η αρωγή του ιατροδικαστή και σε κάθε περίπτωση ουσιαστικό ρόλο διαδραματίζουν οι ψυχολόγοι που θα πρέπει να στηρίξουν το θύμα. Σίγουρα υπάρχει έλλειψη δομών υποστήριξης καθώς οι υπάρχουσες δεν επαρκούν. Οφείλουμε όμως όλοι μας να σταθούμε δίπλα στα θύματα της ενδοοικογενειακής βίας και να τα στηρίξουμε.

Χωρίς αμφιβολία η ενδοοικογενειακή βία δεν δύναται να αντιμετωπιστεί μόνο με τη συνδρομή του δικαίου. Η συμβολή του περιορίζεται στα περιστατικά που έχουν ήδη εκδηλωθεί. Κατά την άποψή μου είναι θέμα παιδείας και οικογένειας να διαμορφώσουν ανθρώπους που δεν θα χρησιμοποιούν τη βία σε οποιαδήποτε μορφή της και ο ρόλος του δικαίου είναι κατασταλτικός.

Ενδοοικογενειακή βία (η συνέχεια)

H γνωστή/ άγνωστη και βαθιά κρυμμένη μάστιγα.

Μετά την ανάρτηση του πρώτου άρθρου έγινα δέκτης ερωτημάτων φανερών και μη και ιστοριών γυναικών και παιδιών (κάποια από αυτά είναι ενήλικες κάποια βρίσκονται ακόμα στην εφηβεία) θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας. Το βασικό ερώτημα που τέθηκε δεν έχει σχέση με το νομοθετικό πλαίσιο, τους ορισμούς του και την ερμηνεία των σχετικών διατάξεων από τη νομολογία αλλά εντοπίστηκε σε δύο άξονες.

Πρώτον πώς αντιδρώ όταν είμαι η ίδια και ενδεχομένως τα παιδιά μου θύματα ενδοοικογενειακής βίας και δεύτερον τι μπορώ να κάνω όταν διαπιστώσω τέτοια περιστατικά που κάποιες φορές δυστυχώς αφορούν μέχρι και νήπια.

Το θύμα ενδοοικογενειακής βίας μπορεί να καλέσει το 100 ή να επικοινωνήσει με το πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα. Εναλλακτικά μπορεί να καλέσει τη γραμμή για γυναίκες θύματα βίας δηλαδή το 15900 ή να στείλει e-mail στο [email protected]. Τονίζω ότι η γραμμή αυτή λειτουργεί συνεχώς (δηλαδή όλο το 24ωρο και 365 μέρες το χρόνο υπό την αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων και στελεχώνεται από ειδικούς επιστήμονες (ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς) με σκοπό να παρέχεται επαρκής ψυχοκινητική στήριξη. Επίσης, το θύμα δύναται να καλέσει το 197, που είναι η τηλεφωνική γραμμή του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Επισημαίνουμε ότι εάν κριθεί αναγκαίο υπάρχουν ξενώνες κακοποιημένων γυναικών. Για ευνόητους λόγους δεν μπορούμε να δημοσιοποιήσουμε τις διευθύνσεις αυτών.

Εάν το θύμα της ενδοοικογενειακής βίας είναι ανήλικο και ο καταγγέλων είναι άλλο πρόσωπο (που δεν είναι θύμα οικογενειακής βίας) η μόνη λύση είναι η καταγγελία του περιστατικού στην αστυνομία, η οποία και θα πρέπει να ενεργήσει σύμφωνα με τη προβλεπόμενη νόμιμη διαδικασία. Επισημαίνω εκ νέου ότι δεν απαιτείται η υποβολή έγκλησης αλλά το αδίκημα διώκεται αυτεπάγγελτα και υπάγεται στην αυτόφορη διαδικασία. Βέβαια σε κάθε περίπτωση το παιδί και ο έφηβος μπορούν να ζητήσουν τη βοήθεια των δασκάλων τους, οι οποίοι εκ του νόμου έχουν υποχρέωση να καταγγείλουν. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι καθοριστικός παράγοντας για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας κατά ανηλίκων καθώς οφείλει να δράσει είτε αν διαπιστώσει κάποιο περιστατικό είτε αν κάποιος μαθητής ζητήσει βοήθεια.

Σε κάθε περίπτωση και με αφορμή και τα πολλά περιστατικά που έχουν γίνει γνωστά το τελευταίο καιρό με λεπτομέρειες, πιστεύω ότι η δημοσιοποίηση αυτών θα πρέπει να γίνεται, εάν γίνεται, με φειδώ και ενσυναίσθηση του βιωματικού γολγοθά των θυμάτων. Κατά την άποψη μου εφόσον δημοσιοποιηθεί κάποιο περιστατικό σκόπιμο είναι να μην γίνεται αναφορά στην κατοικία των θυμάτων (ειδικά αν η διαμονή τους βρίσκεται στην επαρχία και μπορούν να εντοπιστούν εύκολα) και στις λεπτομέρειες της ασκηθείσας ενδοοικογενειακής βίας. Ο Κοινωνικός στιγματισμός των θυμάτων στο όνομα της κακώς εννοούμενης ενημέρωσης δεν συνδράμει στην καταπολέμηση του φαινομένου αντίθετα μπορεί να δρα αντίρροπα και να εμποδίζει κάποια θύματα να μιλήσουν και να καταγγείλουν. Η κοινωνία πρέπει να είναι αρωγός και όχι αδιάκριτος παρατηρητής σε φαινόμενα οικογενειακής βίας, προκειμένου να περιοριστούν.

Εκκλησία Online
Γράψε το σχόλιό σου

Αφήστε μια απάντηση

Comment moderation is enabled. Your comment may take some time to appear.