Του Κοσμά Κέφαλου

Οι φήμες διαψεύδονται, αλλά η φημολογία επανέρχεται και επιμένει.

Ο 87χρονος αρχιεπίσκοπος Αμερικής Δημήτριος, σωματικά και πνευματικά υγιής, απολαμβάνει την αγάπη μεγάλου μέρους των Ελληνοαμερικανών, ωστόσο η ηλικία του, αν μη τι άλλο, ανοίγει την όρεξη σε φιλόδοξους επιγόνους.

Από την έως τώρα πορεία του, ο πρώην επίσκοπος Βρεσθαίνης (το 1968 αρνήθηκε την εκλογή του ως μητροπολίτη Αττικής) και διδάκτορας των Πανεπιστημίων Χάρβαρντ και Αθηνών φαίνεται πως θα μείνει στην Ιστορία ως ένας από τους αρχιεπισκόπους που διατήρησε την ενότητα των πολυάριθμων πιστών.

Παρακολουθώντας εξ αποστάσεως και μη γνωρίζοντας την ιστορία τού εκεί ελληνισμού, σχηματίζουμε την εντύπωση ότι η ενότητα ήταν πάντα αυτονόητη.

Ασφαλώς δεν είναι έτσι!

Οι διενέξεις μεταξύ των πρώτων Ελλήνων μεταναστών από τα τέλη του 19ου αιώνα για το αν ο ιερέας της ενορίας τους προέρχεται από το Οικουμενικό Πατριαρχείο ή της Εκκλησία της Ελλάδας έπαιρναν κάποιες φορές ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

Από το 1912 οι Έλληνες της Αμερικής χωρίζονται σε βενιζελικούς και φιλοβασιλικούς, κάτι που εντείνεται μετά τον Εθνικό Διχασμό. Το 1918 επισκέπτεται τις ΗΠΑ ο τότε μητροπολίτης Αθηνών, ο μετέπειτα πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και αργότερα πατριάρχης Αλεξανδρείας Μελέτιος Μεταξάκης. Θέτει τα θεμέλια για την ίδρυση της αρχιεπισκοπής, αλλά, ως χαρακτηρισμένος βενιζελικός, αποτυγχάνει στον στόχο για ενότητα των πιστών. Δημιουργεί Συνοδική Επιτροπή υπό τον τιτουλάριο επίσκοπο Ροδοστόλου Αλέξανδρο.

Η κυβερνητική αλλαγή του 1920 θα έχει επιπτώσεις και στην Εκκλησία. Απομακρύνεται ο Μελέτιος, ο οποίος μεταβαίνει στις ΗΠΑ.

Η Ιερά Σύνοδος της Ελλάδας, υπό τον φιλοβασιλικό Θεόκλητο, διορίζει Συνοδικό Έξαρχο στην Αμερική τον μητροπολίτη Μονεμβασίας Τρωιανό. Κλήρος και λαός διχάζονται, αμφισβητείται το κύρος ιερών μυστηρίων και πολλά επεισόδια σε ιερούς ναούς καταλήγουν στα δικαστήρια. Τη διαίρεση των πιστών υποδαυλίζουν με εμπρηστικά δημοσιεύματα οι εφημερίδες «Αντλαντίς» (των φιλοβασιλικών, «νομοταγών») και «Εθνικός Κήρυξ» (των βενιζελικών, «κανονικών», κατά την επικρατούσα έκφραση).

Το 1922 ιδρύεται η Αρχιεπισκοπή Βορείου και Νοτίου Αμερικής, με αρχιεπίσκοπο τον Αλέξανδρο. Δύο χρόνια αργότερα ο φιλοβασιλικός μητροπολίτης Χαλδίας Βασίλειος αυτοανακηρύσσεται αρχηγός της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας Αμερικής και Καναδά, κίνηση που θα επιφέρει την καθαίρεσή του από το Πατριαρχείο. Ο Τρωιανός έχει ανακληθεί, αλλά αρχικά αρνείται και παραμένει στις ΗΠΑ, επιτείνοντας το χάος. Η απογοήτευση και η αγανάκτηση επιταχύνει τον εξαμερικανισμό όλο και περισσότερων Ελλήνων.

Με τα χρόνια οι αντιθέσεις αμβλύνονται και οι μετέπειτα αρχιεπίσκοποι Αθηναγόρας (1930 – 1948 / οικουμενικός πατριάρχης 1948 – 1972), Μιχαήλ (1949 – 1958) και Ιάκωβος (1959 – 1996), διαχειρίζονται μια σχετικά ήπια κατάσταση. Ο αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων (1996 – 1999) θα προκαλέσει εντάσεις, οι οποίες θα επιφέρουν την απομάκρυνσή του, ενώ ο Δημήτριος, και λόγω του ήπιου χαρακτήρα του, παραμένει καθολικά αποδεκτός.

Τον αρχιεπίσκοπο Αμερικής εκλέγει η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ουσιαστικά καθ” υπόδειξη του πατριάρχη. Δύσκολη επιλογή, αφού θα πρέπει να συγκεραστούν απόψεις πολιτικών, ιεραρχών και βέβαια να εξασφαλιστεί (αν και τυπικά δεν θα ερωτηθεί), η αποδοχή από τον ελληνισμό της Αμερικής.

Στο εύλογο ερώτημα, πώς προεξοφλείται η σύμφωνη γνώμη των μητροπολιτών, η απάντηση έρχεται από παλιά.

Το 1958 ο Αθηναγόρας, ύστερα από επιθυμία τού τότε πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή, επέλεξε ως αρχιεπίσκοπο Αμερικής τον μητροπολίτη Μελίτης Ιάκωβο. Η πλειοψηφία της Ιεράς Συνόδου διαφωνούσε και ήθελε να στείλει έναν καθαρά δικό της, τον φαναριώτη Μελίτωνα. Ο Αθηναγόρας απομάκρυνε από την Ιερά Σύνοδο 7 από τους 12 μητροπολίτες και συγκρότησε πενταμελή Σύνοδο, η οποία επέλεξε παμψηφεί τον Ιάκωβο. Μετά την εκλογή οι απομακρυνθέντες επανήλθαν. Δημοκρατικές διαδικασίες υπό εντελώς διαφορετική οπτική γωνία.

Sgourou Stauroula

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.