Συνεχίζεται η δημόσια συζήτηση σχετικά με την παρουσία Ιερών Εικόνων στις αίθουσες των ελληνικών δικαστηρίων, με αφορμή προσφυγές και παρεμβάσεις που έχουν κατατεθεί τα τελευταία χρόνια.
Η Ένωση Αθέων είχε προσφύγει το 2020 στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ζητώντας την απομάκρυνση των εικόνων, υποστηρίζοντας ότι η παρουσία τους ενδέχεται να θίγει το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Προηγουμένως, η ίδια υπόθεση είχε εξεταστεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο με την απόφαση 71/2019 απέρριψε το σχετικό αίτημα.
Από την πλευρά της Πολιτείας, η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού απέστειλε υπόμνημα στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, στο οποίο υποστηρίζεται ότι η παρουσία των Ιερών Εικόνων δεν παραβιάζει δικαιώματα, αλλά αποτελεί στοιχείο ιστορικής και πολιτιστικής συνέχειας.
Στο σχετικό έγγραφο επισημαίνεται ότι «οι δικαστικές αποφάσεις εκδίδονται στο όνομα του ελληνικού λαού και όχι υπέρ του Χριστού ή της Ορθοδόξου Εκκλησίας», ενώ τονίζεται ότι δεν προκύπτει από κανένα στοιχείο πως οι δικαστές επηρεάζονται από θρησκευτικές πεποιθήσεις ή εικόνες κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Συνεπώς, δεν τεκμηριώνεται παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη από αμερόληπτο δικαστήριο.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι το Σύνταγμα αναγνωρίζει την Ορθόδοξη Εκκλησία ως επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα, γεγονός που συνδέεται όχι μόνο με νομικές διατάξεις αλλά και με την ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα του ελληνικού λαού. Όπως σημειώνεται, η ελληνορθόδοξη παράδοση αποτελεί «αδιάσπαστη υπαρξιακή οντότητα» της εθνικής ταυτότητας.
Η Πολιτεία, όπως και το Συμβούλιο της Επικρατείας, διατηρεί σταθερά τη θέση ότι δεν τίθεται ζήτημα απομάκρυνσης των Ιερών Εικόνων από τις δικαστικές αίθουσες.
Την ίδια στιγμή, το Υπουργείο Παιδείας εφαρμόζει τις αποφάσεις του ΣτΕ (1749/2019 και 1750/2019) σχετικά με το μάθημα της Ηθικής. Σύμφωνα με αυτές, οι μαθητές που είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί παρακολουθούν υποχρεωτικά το μάθημα των Θρησκευτικών, ενώ οι μη Ορθόδοξοι μαθητές διδάσκονται το μάθημα της Ηθικής.
Όπως διευκρινίζεται, τα δύο μαθήματα είναι απολύτως διακριτά και δεν υποκαθιστούν το ένα το άλλο, με κριτήριο συμμετοχής τη θρησκευτική ταυτότητα των μαθητών.
Διαβάστε το Δελτίο Τύπου για τις Εικόνες στις αίθουσες των Δικαστηρίων και το μάθημα της Ηθικής:
Η Ένωση Αθέων, όπως είχε κάθε δικαίωμα, κατέθεσε προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) κατά της Ελλάδας το 2020 με αίτημα την καθαίρεση των Ιερών Εικόνων από τις αίθουσες των Δικαστηρίων, επικαλούμενη την προστασία του δικαιώματος των μελών της σε δίκαιη δίκη.
Με το ίδιο αίτημα είχε προσφύγει και στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), του οποίου η Ολομέλεια (Μείζων Σύνθεση) το απέρριψε με την απόφαση 71/2019.
Η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΑΙΘΑ) έστειλε το υπ’ αριθμό 18022/Θ2/13.2.2026 Υπόμνημα στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (ΝΣΚ) σχετικά με την προσφυγή της Ένωσης Αθέων (επισυνάπτεται).
Το Υπόμνημα της ΓΓΘ υποστηρίζει ότι η διατήρηση των Ιερών Εικόνων στις αίθουσες των Δικαστηρίων δεν προσβάλλει το δικαίωμα οποιουδήποτε σε δίκαιη δίκη, αλλά αποτελεί μια μακρά παράδοση, ήδη από την ίδρυση του νεότερου Ελληνικού Κράτους, η οποία συνδέεται με τον πολιτισμό και την ιστορική διαμόρφωση της ταυτότητας του Ελληνισμού αλλά και του αναντικατάστατου ρόλου της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Ως εκ τούτου η Πολιτεία έχει εκφράσει ρητά, όπως και το ΣτΕ, τη θέση της σχετικά με τους λόγους για τους οποίους δεν τίθεται υπό συζήτηση η ύπαρξη των Ιερών Εικόνων στις αίθουσες των Δικαστηρίων. Σχετικά με το μάθημα της Ηθικής, το ΥΠΑΙΘΑ εφαρμόζει με απόλυτο σεβασμό και κατά γράμμα τις αποφάσεις του ΣτΕ 1749/2019 και 1750/2019. Σύμφωνα με αυτές, το ΥΠΑΙΘΑ είναι υποχρεωμένο να εισάγει το μάθημα της Ηθικής για όσους μαθητές/τριες δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Οι μαθητές/τριες που είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι παρακολουθούν υποχρεωτικά το μάθημα των Θρησκευτικών.
Σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ, τα δύο μαθήματα είναι απολύτως διακριτά μεταξύ τους, δεν υποκαθιστά ούτε αντικαθιστά το ένα το άλλο και το κριτήριο παρακολούθησής τους είναι θρησκευτικό: οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι παρακολουθούν το μάθημα των Θρησκευτικών και όσοι δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι παρακολουθούν το μάθημα της Ηθικής.
