Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα της Κρήτης: Τα κάλαντα ψάλλονται κυρίως από παιδιά αλλά και από ώριμους άνδρες άλλοτε ομαδικά και άλλες φορές ένας – ένας. Στα χέρια τους κρατάνε συνήθως ένα σιδερένιο τρίγωνο, ή άλλες φορές κάποιο μουσικό όργανο. Κύριος σκοπός των τραγουδιών αυτών είναι μετά τις αποδιδόμενες ευχές τα "Χρόνια Πολλά" το “κέρασμα” είτε σε χρήματα είτε σε προϊόντα. Τα κάλαντα ξεκινούν κυρίως με χαιρετισμό στη συνέχεια αναγγέλλουν τη χαρμόσυνη είδηση ότι ο Χριστός γεννήθηκε.

Το έθιμο αυτό προϋπήρχε στην Ελλάδα, πριν από την Ρώμη.
Τα παιδιά κρατούσαν ένα κλαδί ελιάς ή δάφνης, στολισμένο με καρπούς και άσπρο μαλλί γύριζαν και τραγουδούσαν και τους έδιναν δώρα.

Ο μεγάλος αριθμός των διαφόρων παραλλαγών εξανάγκασε να διακρίνονται αυτά σε εθνικά ή αστικά και στα τοπικά ή παραδοσιακά (κατά περιοχή). Στα κάλαντα έχουν καταμετρηθεί περισσότερες από τριάντα παραλλαγές μόνο στον Ελλαδικό χώρο.

Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα της Κρήτης

 

Ταχειά-ταχειά ν’ αρχιχρονιά κι αρχή του Γεναρίου,

αύριο ξημερώνεται τ’ Αγίου Βασιλείου.

Πρώτα που βγήκεν ο Χριστός στη γη να περπατήσει, εβγήκε και χαιρέτησε όλους τους ζευγολάτες.

Τον πρώτο που χαιρέτησε ήταν o γιος Βασίλης.

– Καλώς τα κάνεις, Βασιλειό, καλόν ζευγάριν έχεις;

– Καλό το λες, αφέντη μου, καλό και ευλογημένο,

που το ’βλογά η Χάρη σου με το δεξιό σου χέρι,

με το δεξιό, με το ζερβό, με το μαλαματένιο.

– Για πες μου, Άη Βασίλη μου, πόσα μουζούρια σπέρνεις;

– Σπέρνω σταράκι δώδεκα, κριθάρι δέκα πέντε, ταή και ρόβι δεκαοχτώ κι από νωρίς στο στάβλο.

Εθέρισα κι αλώνεψα κι έκαμα χίλια μόδια και τα κορκοσκινίσματα χίλια και πεντακόσια.

Μα τ’ άλλα δεν εμέτρησα γιατί Χριστός επέρνα και κειά που στάθην’ ο Χριστός χρυσόν δεντρίν εβγήκεν

και κειά που μεταπάτησε χρυσό κυπαρισσάκι,

που ’χε στην μέση τον σταυρό και στην κορφή την βρύση,

στα μεσοκλωναράκια του πέρδικα κακαρίζει.

– Κακάριζε, κακάριζε, πέρδικα κορωνάτη,

μα επά τον έχουν τον υγιό, το μοσχοκανακάρη.

 

Β. Καλήν ημέραν, άρχοντες, αν είναι ορισμός σας, Χριστού την Θείαν γέννηση να πω στ’ αρχοντικόν σας.

Σήμερον είν’ αρχιμηνιά και είναι και πρώτη ημέρα και ήρθε ο Μάρτης και ηύρε μας τον καθαρόν αέρα.

Δώστε μας και τον κόπο μας, ό,τι ’ναι ο ορισμός σας

και ο Χριστός μας πάντοτε να είναι βοηθός σας.

Κι αν είναι με το θέλημα, χρυσή μου περιστέρα,

άνοιξε και την πόρτα σου, να πούμε καλησπέρα.

Του χρόνου πάλι να ’ρθουμε μ’ υγεία να σας βρούμε, στο σπίτι σας χαρούμενους κι όλοι να τραγουδούμε.

Και του καιρού χαιράμενοι να είν’ η αφεντιά σας,

ο νοικοκύρης κι η κερά και τα παιδόγγονά σας.

Ταχιά-ταχιά ’ν’ αρχιμηνιά, ταχιά ’ν’ αρχή του χρόνου,

ταχιά ’ναι που επροπάτηξεν ο Κύριος του Κόσμου.

Εκιά που πέρασε ο Χριστός χρυσά δεντρά ανθούσαν

κι απάνω στα κλωνάρια τους πέρδικες κελαηδούσαν.

Σε τούτονε τ’ αρχοντικό ερέχτηκα και μπήκα,

γιατί ’ναι τα δοκάρια του μηλιές και κυπαρίσσα.

Μα, ακόμη δεν το ηύρηκες το μάνταλο ν’ ανοίξεις,

να μας εδώσεις κατιτίς κι ύστερα να σφαλίξεις.

Κι εδά καληνυχτίζουμε κι εσένα πρωταφέντη,

ολοχρονίς στο σπίτι σου ο Θιός καλό να πέμπει.

 

Γ. Ταχιά-ταχιά είν’ αρχιμηνιά, ταχιά είν’ αρχή του χρόνου,

ταχιά είν’ όπου περπάτησε αφέντης μου στον κόσμο.

Και βγήκε και χαιρέτησε όλους τους ζευγολάτες

κι ο πρώτος που χαιρέτησε ήταν ο Αγιός Βασίλης.

– Ώρα καλή σου, βασιλιά, τι σπέρνεις την ημέρα,

με το στραβό, με το κουτσό, με το στεφανοκέρι;

– Σπέρνω κριθάρι δώδεκα και στάρι δεκαπέντε,

ταγί και ρόβι δεκαοχτώ κι από νωρίς στο στάβλο.

Μουζούρι στάρι έσπειρα κάτου στο περιγιάλι

και ωτί τ’ ανεργιαστήκανε περδίκια και λαγούδια.

– Στένω βροχάδες για λαγούς και πλάκες για περδίκια,

ούτε λαγούδια έπιασα, ούτε λαγούδια πιάνω.

Επά που καλαντρίσαμε καλά μας επληρώσαν,

πολλά να έχει τα έχη τους και τα ποδόματά τους.

Και αν έχουν και αρσενικό παιδί στη σέλα καθισμένο,

να σιέται, να λυγίζεται, να πέφτει το λογάδι,

να το μαζώνει η μάνα του, να ’χει χαρά μεγάλη.

– ’ψε, Βαΐτσα, το κερί, άψε και το λυχνάρι,

και κάτσε και ντουσούντιζε ίντα θα μας εφέρει.

Για πα και για λουκάνικο, κι απ’ αγριμιού κομμάτι,

κι από τη μαύρη όρνιθα κανένα αυγουλάκι

κι αν το ’κανε κι η γαλανή, ας είναι ζευγαράκι.

Εκκλησία Online
Αποστολή
Αξιολόγηση επισκεπτών 0 (0 ψήφοι)

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.