Μητροπολίτη Ταμασού και Ορεινής Ησαία- Αποτελούσε αγία συνήθεια στις Μονές, ιδιαίτερα της Παλαιστίνης, την παλιά εποχή, μετά τη Θεία Λειτουργία της Κυριακής της Τυρινής και σε κοινή Σύναξη των Μοναχών, μετά την τράπεζα, να ακολουθεί η αμοιβαία ευχή και συγχωρητικότητα.

Αυτό αναφέρεται και στον βίο της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, τον οποίο συντάσσει ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Σωφρόνιος, και ο οποίος, αναφερόμενος στο γεγονός αυτό, μας διηγείται την έξοδο του Οσίου Ζωσιμά προς την έρημο, προκειμένου, όπως και άλλοι Μοναχοί, να συναπαντήσουν Ασκητές και να αποκομίσουν ωφέλεια από την οσιακή ζωή τους.

Και, κατ’ αυτήν την έξοδό του, ο Ζωσιμάς στάθηκε ευλογημένος, γιατί τον αξίωσε η χάρις του Θεού να γνωρίσει το μεγαλείο του προσώπου και της οσιότητας της Αγίας Μαρίας της Αιγυπτίας.

Και, μετά την έξοδο των Μοναχών, καθ’ όλη τη διάρκεια της Σαρακοστής, επέστρεφαν το Σάββατο, παραμονές της Κυριακής των Βαΐων και της Μεγάλης Εβδομάδος, γι’ αυτό και μέχρι σήμερα η Εκκλησία μας διασώζει στην εσπερινή Ακολουθία του Σαββάτου και στην ορθρινή της Κυριακής τον ύμνο, τον οποίο από κοινού οι Μοναχοί μελωδούσαν: «Σήμερον ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἡμᾶς συνήγαγε καί πάντες αἵροντες τόν Σταυρόν σου λέγομεν· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου».

Και αυτή η αγία συνήθεια εξακολουθεί μέχρι σήμερα να τηρείται στις Μονές μας, όπου, σε κοινή Σύναξη και στην παρουσία του Προεστώτος ή της Προεστώσας, εκζητούν οι Αδελφοί ή οι Αδελφές αλληλοσυγχώρεση.

Άλλωστε, αυτό είναι και το πνεύμα του Ευαγγελίου, το οποίο σήμερα στη λατρευτική μας Ακολουθία αναγνώστηκε. Και ακριβώς εκεί, ο Κύριός μας μάς καλεί να επιδεικνύουμε ο ένας προς τον άλλο συγχώρεση: «Ἐάν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τά παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καί ὁ Πατήρ ἡμῶν ὁ οὐράνιος…» (Ματθ. στ΄14).

Και εδώ προκαλεί εντύπωση το «ἀπόθετον κάλλος», κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, αλλά και ο «ἐναποκείμενος πλοῦτος», κατά τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, του κυριακού αυτού λόγου.

Κατά τους Πατέρες μας, ο Χριστός, λέγοντας «τοῖς ἀνθρώποις», ενώ μιλά με ένα γενικό και ακαθόριστο τρόπο, εν τούτοις αποβαίνει πολύ παραστατικός και προσωπικός, εννοώντας, ότι έχουμε την υποχρέωση, ως Χριστιανοί, να απονέμουμε συγχώρεση στον οποιονδήποτε συνάνθρωπό μας, «τόν ἐγγύς καί τόν μακράν», ανεξάρτητα αν είναι γνωστός, δικός μας ή ξένος, ακόμη και εχθρός μας.

Γιατί συνήθως οι άνθρωποι ευκολότερα, σε αρκετές περιπτώσεις, απονέμουμε τη συγγνώμη μας στους δικούς μας ανθρώπους, ενώ διακρατούμε μέσα μας την πικρία ή και το αίσθημα αντεκδίκησης στους άλλους.

Ωστόσο, υπάρχουν και στην προκειμένη περίπτωση περιστατικά, όπου οι άνθρωποι, ακόμη και στους εξ αίματος οικείους τους δεν απονέμουν τη συγχώρεση, φθάνοντας μέχρι και την επιθανάτια κλίνη τους ή και φεύγοντας από τον κόσμο αυτό, διακρατώντας το ασυγχώρητο.

Ταυτόχρονα, ο Χριστός, λέγοντας «τά παραπτώματα», και πάλι εδώ ούτε τα προσδιορίζει ούτε τα κατονομάζει. Μιλά γενικά, αλλά και πολύ συγκεκριμένα, αναφερόμενος και περιλαμβάνοντας τα πιο μικρά ως τα πιο μεγάλα. Δεν λέγει ο Χριστός να συγχωρούμε κάποια παραπτώματα των άλλων, αλλά όλα, ακόμα και εγκλήματα, τα οποία οι άλλοι μπορεί να έχουν διαπράξει σε βάρος μας.

Ωστόσο, γιατί; Η απάντηση κινείται στις εξής θεματικές ενότητες:

Πρώτον, συγχωρώντας τον άλλο, έχουμε να κερδίσουμε ένα μεγάλο δώρο, το οποίο αναφέρεται, πρωτίστως και κυρίως, στον εαυτό μας. Η συγχωρητικότητα γεννά μέσα μας το μεγάλο αγαθό, το οποίο λέγεται «ειρήνη».

Είναι μεγάλη υπόθεση ο άνθρωπος να διακρατεί μέσα στην ψυχή του τον θησαυρό της ειρήνης. Και αυτού του δεδομένου, έχοντας επίγνωση η Εκκλησία μας, αν έχουμε προσέξει, διαρκώς στις Ακολουθίες της παρακαλεί τον Θεό να μας δώσει την ειρήνη του, ώστε: «Ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν». Και ο Λειτουργός της Εκκλησίας πολλές φορές μας απονέμει το «Εἰρήνη πᾶσι» ή, ακόμη, και προς το τέλος των Ακολουθιών μάς εύχεται: «Ἐν εἰρήνῃ προέλθωμεν», δηλαδή να φύγουμε από τον ναό για το σπίτι ή τη δουλειά μας, γεμάτοι με ειρήνη.

Υπάρχει, όμως, και ένας δεύτερος λόγος και αυτός είναι, με τη συγχωρητικότητα, να έχουμε ειρήνη μεταξύ μας. Και εδώ είναι εύκαιρος ο λόγος του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος εντέλλεται στους Χριστιανούς: «Εἰ δύνατόν μετά πάντων ἀνθρώπων εἰρηνεύετε» (Ρωμ. ιβ΄18).

Και ο λόγος είναι, γιατί, όταν δεν βασιλεύει μέσα μας, αλλά και στο περιβάλλον μας η ειρήνη, τότε αναφύεται στην ψυχή του ανθρώπου το αίσθημα της αντεκδίκησης. Οπότε, ο άνθρωπος επιζητά και επιδιώκει πώς να ανταποδώσει ακόμη και σε μεγαλύτερο βαθμό το κακό σε εκείνον, ο οποίος τον ζήμιωσε.

Ωστόσο, δεν είναι αυτός τρόπος χριστιανικής συμπεριφοράς. Επί του προκειμένου, είναι θεόσοφος ο λόγος του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος μας λέγει: «Μήν νικῷ ὑπό τοῦ κακοῦ, ἀλλά νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τό κακόν. Ἐάν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, ψώμιζε αὐτόν, ἐάν διψᾷ, πότιζε αὐτόν. Τοῦτο γάρ ποιῶν, ἄνθρακας πυρός συσσωρεύσει ἐπί τήν κεφαλήν αὐτοῦ». (Ρωμ. ιβ΄20).

Το κακό, λοιπόν, διά του κακού εκτραχύνεται και μεγιστοποιείται, ενώ, διά του καλού, καρατομείται και διαλύεται.

Τρίτο, πέρα, από την ευεργεσία προς τον εχθρό μας, ο ίδιος ο Κύριος αποβαίνει κορυφαίο και διαχρονικό παράδειγμα συμπεριφοράς προς τους αντιδίκους μας.

Ο ίδιος, επί του Σταυρού, ενώ είχε τη δύναμη να συντρίψει κυριολεκτικά τους σταυρωτές του, δεν προέβηκε σε αυτή την ενέργεια, αλλά, αντίθετα, επί του Σταυρού και μέσα από αφόρητους πόνους, μας κατέλειπε παράδειγμα συγχωρητικής συμπεριφοράς: «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς, οὐ γάρ οἴδασι τί ποιοῦσι» (Λουκ. κγ΄34). Ζητά από τον Πατέρα του να συγχωρέσει τους σταυρωτές του.

Και ο Πρωτομάρτυρας Στέφανος, ενώ δεχόταν τις φονικές ενέργειες αυτών, που τον λιθοβολούσαν, ύψωσε τα χέρια στον ουρανό, παρακαλώντας τον Χριστό και λέγοντας: «Κύριε, μή στήσῃς αὐτοῖς τήν ἁμαρτίαν ταύτην» (Πράξ. ζ΄60).

Αλήθεια, πόσο μεγάλο πρέπει να είναι το μέγεθος της καρδιάς του ανθρώπου, ώστε να προσεύχεται και για τους φονικούς εχθρούς του!

Και το τέταρτο δώρο ανεκτίμητο για τον άνθρωπο, ο οποίος έχει καρδιά, που συγχωρεί, είναι να δέχεται μέσα του το έλεος και την άφθαστη χάρη του Θεού, η οποία και είναι ικανή να τον απαλλάσσει και από τα δικά του αμαρτήματα.

Είναι σαφής και κατηγορηματικός, επί του προκειμένου, ο λόγος του Χριστού: «Ἐάν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τά παραπτώματα αὐτῶ, ἀφήσει καί ὁ Πατήρ ἡμῶν ὁ οὐράνιος».

Αντιλαμβάνομαι, ότι η αρετή της συγχωρητικότητας δεν είναι εύκολη και απλή. Χρειάζεται και απαιτείται αγώνας πολύς, γιατί το να μη συγχωρούμε τους άλλους αυτό αυξάνει και μεγιστοποιείται, έχοντας ως γόνιμο υπέδαφος το κεφάλαιο, το οποίο ακούει στη λέξη «εγωισμός».

Η ταπείνωση, αντίθετα, δεν αρδεύει την έλλειψη συγχωρητικότητας, αλλά την υποστέλλει και την καταξηραίνει.

Και διερωτώμαι, Πατέρες και Αδελφοί, πόσο ειλικρινείς είμαστε απέναντι στον Θεό και στον αδελφό μας και, ακόμη, απέναντι στους άλλους, όταν απαγγέλλουμε την Κυριακή Προσευχή, την οποία μας δίδαξε και μας παρέδωσε ο Κύριός μας.

Έχουμε προσέξει, πώς ξεκινούμε και πού απευθυνόμαστε; Λέμε, χαρακτηριστικά: «Πάτερ ἡμῶν», το οποίο σημαίνει τι;

Επικαλούμαστε τον Θεό και τον κατονομάζουμε ως Πατέρα μας και το οποίο, όμως, αυτόματα, διαδηλώνει ποιο γεγονός; Ότι είμαστε παιδιά του Θεού Πατέρα, αλλά, ταυτόχρονα, είμαστε και μεταξύ μας αδέλφια.

Έτσι, το να συγχωρώ τον άλλο, σημαίνει πως τον αναγνωρίζω ότι είναι αδελφός μου και ότι είμαστε παιδιά του ίδιου Πατέρα. Και, ακόμη, στην ίδια αυτή Προσευχή, προβαίνουμε και σε κάτι άλλο.

Και ποιο είναι αυτό; Ζητούμε από τον Θεό Πατέρα μας να μας δώσει άφεση των δικών μας πολλών, πάρα πολλών, αμαρτημάτων. Και εμείς με τη σειρά μας καταθέτουμε στον Θεό μια υπόσχεση, που είναι, ταυτόχρονα, και προϋπόθεση της συγχώρεσης, την οποία ζητούμε. Και ποια είναι αυτή; «Ὡς καί ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν».

Και εδώ ο καθένας μας ας κάνει μια αυτοκριτική. Είμαστε ειλικρινείς και συνεπείς σε αυτή την υπόσχεση, την οποία δίδουμε στον Θεό;

Επί του προκειμένου, σήμερα, Κυριακή της Συγχωρητικότητας, αλλά και κάθε μέρα ας ανακρίνουμε τον εαυτό μας, εάν και κατά πόσο έχουμε πλατιά καρδιά, ώστε να δεχόμαστε, να ανεχόμαστε και να συγχωρούμε ο ένας τον άλλο και, κατ’ επέκταση, να έχουμε την παρρησία στον Θεό να του ζητούμε, «Θεέ μου, εγώ προσπαθώ να συγχωρώ τους άλλους. Σε παρακαλώ πολύ, συγχώρεσε και εσύ τα δικά μου αμαρτήματα».

Εκκλησία Online

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.