Του Μιχαήλ Χούλη, Θεολόγου-Τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε μια δριμεία δυστυχώς επίθεση κατά της σύνδεσης Ελληνισμού–Χριστιανισμού και μια προσπάθεια λοιδορίας και κατακρήμνισης του Χριστιανισμού. Κάποιοι προσπαθούν να ξαναγράψουν την ιστορία και επιτίθενται κατά της Εκκλησίας και της Αγίας Γραφής μέσω περιοδικών, βιβλίων, ντοκιμαντέρ, διαδικτύου και κινηματογραφικών έργων. Άνθρωποι διαφόρων ιδεολογικών ρευμάτων, που διάκεινται εχθρικά προς την αλήθεια του Ευαγγελίου, «ξεσπαθώνουν» όπου βρουν ευκαιρία, χρησιμοποιώντας έτοιμα, μασημένα και φτιαχτά φρασεολογήματα.

Ένα παράδειγμα είναι η ταινία AGORA (Αγορά) του Αλεχάντρο Αμεναμπάρ, στην οποία διαστρέφεται η ιστορική αλήθεια, αφού προσπαθεί να πείσει ότι η Εκκλησία επικράτησε στην Αλεξάνδρεια (υπονοείται και οπουδήποτε αλλού) με τη βία, τις καταστροφές ειδώλων-αγαλμάτων, έργων τέχνης και περγαμηνών. Παρουσιάζεται μάλιστα η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας να καταστρέφεται ολοσχερώς από ορδές αμόρφωτων δήθεν και αγροίκων χριστιανών. Παρουσιάζει ακόμη τον άγιο Κύριλλο Αλεξανδρείας, Πατέρα της Εκκλησίας, να φανατίζει τα πλήθη και ως ηθικός αυτουργός να συμβάλει έτσι στην εξόντωση και της φιλοσόφου Υπατίας, την οποία υποτίθεται ότι θεωρούσε άθεη και μάγισσα. Νά πώς έχουν όμως ιστορικώς και θεολογικώς τα γεγονότα:
Ο δρ. Θεολογίας Θανάσης Παπαθανασίου μάς ενημερώνει ως εξής: Στα τέλη του 4ου αιώνα μΧ. συνέβαιναν πράγματι συγκρούσεις κυρίως μεταξύ εθνικών και χριστιανών. Μεταφράζονταν όμως και έπαιρναν μορφή σύγκρουσης μεταξύ αντίπαλων θεών. Το εξελάμβαναν δηλαδή ως πόλεμο μεταξύ πνευματικών οντοτήτων. Κάθε φορά η κατάργηση, εκδίωξη, το γκρέμισμα του ναού, σήμαινε κατάργηση, εκθρόνιση, εκδίωξη του αντίστοιχου θεού των ηττημένων. Η καταστροφή δηλαδή των ιερών, όπου και όσο διήρκεσε, ήταν μια πράξη όχι ωμής βίας, αλλά εκατέρωθεν ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ, απ’ όπου φαινόταν στα «αντίπαλα» στρατόπεδα των πιστών η δύναμη ή η αδυναμία του θεού τους. Ο αυτοκράτορας ενδιαφερόταν για τη συνοχή του κράτους, και την ανεξιθρησκία επικαλούνταν εκείνοι που συνήθως έχαναν έδαφος, για να την απορρίψουν όταν επικρατούσαν και πάλι.
Αλλά και η εχθρική στάση των χριστιανών κατά των εθνικών ιερών ΟΥΤΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΗΤΑΝ, ΟΥΤΕ ΓΕΝΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΙΧΕ. Πολλά εθνικά ιερά ερήμωσαν -όπως και ο ίδιος ο Ιουλιανός το παραδέχεται- γιατί αδιαφόρησαν οι πιστοί τους, και πάρα πολλά μετατράπηκαν σε χριστιανικές Εκκλησίες διότι οι χριστιανοί ΣΕΒΑΣΤΗΚΑΝ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΑΞΙΑ. Τέτοιου είδους λοιπόν συγκρούσεις οφείλουν να μελετούν οι ιστορικοί μέσω του ιδεολογικού και πολιτικού υπόβαθρου της εποχής των γεγονότων. Διότι αλλιώς θα απορρίψουν την υγιή ιστορία επειδή δεν θα μπορούν να κατανοήσουν τα γενόμενα. Κανείς άλλωστε Κανόνας της Εκκλησίας δεν υπάρχει που να επιτάσσει την καταστροφή παγανιστικών ιερών, ή να επιβάλλει τον εκχριστιανισμό των εθνικών. Οι εκκλησιαστικοί Πατέρες διδάσκουν εξάλλου ότι το αίμα, οι αρπαγές και τα συναφή δεν προέρχονται από τον αγαθό Θεό. Δεν ήταν εντολή της Εκκλησίας επομένως οι συγκρούσεις, αλλά προέκυπταν από το ξεχείλισμα της αγανάκτησης. Να μην ξεχνάμε μάλιστα ότι είχαν προηγηθεί πολλά χρόνια διωγμών εναντίον των χριστιανών και μερικά εκατομμύρια θάνατοι μαρτύρων της πίστεως [Θανάση Ν. Παπαθανασίου: «(Αυτο)κριτική ερμηνεία της καταστροφής παγανιστικών ιερών από χριστιανούς», ‘Σύναξη’, τεύχος 69, Ιαν-Μαρτ. 1999].
Ο ιστορικός π. Γεώργιος Μεταλληνός(+) μάς πληροφορεί ότι σε συγκεκριμένες αρχαιολογικές περιοχές με μεγάλη σημασία, όπως η Αθήνα ή οι Δελφοί, ΟΙ ΙΔΙΟΙ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΙ πιεζόμενοι από το χρόνο κατέστρεψαν στρώματα εδάφους. Άλλες καταστροφές αποδίδονται σήμερα σε ΣΕΙΣΜΟΥΣ, ΕΠΙΔΡΟΜΕΣ ΑΛΛΟΦΥΛΩΝ (4ος – 6ο αι.) ή σε ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ, και όχι σε βανδαλισμούς από χριστιανούς, που ήταν ΣΠΑΝΙΑ ΠΡΑΞΗ στην Ελλάδα, όπως δέχεται και η αρχαιολόγος Πολύμνια Αθανασιάδη στο βιβλίο της «Το λυκόφως των Θεών στην Ανατολική Μεσόγειο, Θεσσαλονίκη 1994». Αναφέρει μάλιστα ότι «οι καλλιεργημένοι χριστιανοί του αυτοκρατορικού περιβάλλοντος ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΑΝ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΙΕΡΑ ΩΣ ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ». Ακόμα και στα χρόνια του αυτοκράτορα Θεοδοσίου -ο οποίος έζησε σε μια περίοδο της Ρωμανίας (Βυζαντίου), που επικρατούσε θεολογικός αναβρασμός και οι θρησκευτικές αψιμαχίες μεταξύ Ορθοδόξων, Αρειανών και Εθνικών ήταν σε καθημερινή εξέλιξη- Ο ΓΝΩΣΤΌΣ ΑΡΧΑΙΟΛΌΓΟΣ ΆΓΓΕΛΟΣ ΧΩΡΈΜΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΕΊ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΆ ΌΤΙ ΔΕΝ ΦΑΊΝΕΤΑΙ ΝΑ ΈΧΕΙ ΔΙΑΤΆΞΕΙ ΚΑΜΊΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΉ ΙΕΡΏΝ ΧΏΡΩΝ ΣΤΑ ΤΈΛΗ ΤΟΥ 4ΟΥ ΑΙΏΝΑ Μ.Χ., παρά μόνο επιτρεπόταν να μετατρέπονται οι αρχαίοι ναοί σε χριστιανικοί (Θεοδοσιανός Κώδικας), και αυτό έγινε ακριβώς για να σωθούν οι ναοί (ΌΠΩΣ ΔΈΧΕΤΑΙ ΚΑΙ Ο ΜΕΓΆΛΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΛΌΓΟΣ ΔΙΟΝΎΣΙΟΣ ΖΑΚΥΘΗΝΌΣ). Άλλο τα νομοθετικά διατάγματα λοιπόν που εξέδωσε κατά των εθνικών και άλλο αν εφαρμόστηκαν στην πράξη.
Όσον αφορά τον πατριάρχη Κύριλλο Αλεξανδρείας, όπως αναφέρει ο αρχαίος ιστορικός Σωκράτης (που είναι η κύρια πηγή για τη ζωή του Κυρίλλου, αν και αντίθετος ιδεολογικά με τον Κύριλλο), δεν είναι ηθικός αυτουργός του θανάτου της φιλοσόφου Υπατίας, αλλά ΑΠΛΑ ΑΔΙΑΦΟΡΗΣΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΥΧΗ ΤΗΣ, λόγω της φιλικής της σχέσης με τον φιλοεβραίο έπαρχο Ορέστη (ήταν τότε πολύ φορτισμένο το κλίμα μεταξύ Ιουδαίων και χριστιανών και γινόντουσαν συμπλοκές). Άλλωστε η Υπατία είχε εκφράσει στον παλαιό της μαθητή, τον περίφημο κληρικό Συνέσιο Κυρηναίο (+ 416), την επιθυμία της να γίνει χριστιανή και μάλιστα ΚΗΡΎΧΘΗΚΕ ΑΓΊΑ ΑΠΌ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΉ ΣΎΝΟΔΟ ΤΟ ΝΟΈΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 414, ΜΕ ΤΟ ΌΝΟΜΑ ‘ΑΙΚΑΤΕΡΊΝΑ’ [βλ. π. Γ. Μεταλληνού: «Η αντορθόδοξη Νεοειδωλολατρία και το χρέος των Ορθοδόξων απέναντί της», στο “Ορθοδοξία και Παιδεία”, τ. 1ο, Δεκ. 2002].
Ούτε ο Κύριλλος θεωρούσε λοιπόν κατώτερες τις γυναίκες, ούτε ήταν αμόρφωτος (αλλά θεολογικά και φιλοσοφικά πολύ διαβασμένος), ούτε αποκαλούσε μάγισσα και άθεη την Υπατία, ούτε φαίνεται στην ιστορία κάποια νύξη ότι συνέβαλλε στο θάνατό της. Όλα αυτά είναι αντι-ιστορικά και πάντως όχι φιλολογικά. Η Υπατία βέβαια δεν ήταν τόσο νέα όσο παρουσιάζεται στο κινηματογραφικό έργο. Ίσως να ήταν και 60 ετών. Ο Ιωάννης Μαλάλας την ονομάζει «παλαιά γυνή». Δεν γνωρίζουμε αν ήταν όμορφη. Δεν κυνηγούσαν επομένως την ομορφιά της οι νέοι μαθητές της. σίγουρα πάντως ήταν δεινή μαθηματικός και φιλόσοφος, που παρέμεινε άγαμη μέχρι το τέλος της ζωής της, αφιερωμένη στην άσκηση και την αστρονομία. Η παρθενία της την φέρνει πιο κοντά στις χριστιανές παρθένες παρά στον εθνισμό. Είναι βέβαιο ότι οι χριστιανοί την εκτιμούσαν, και απολάμβανε γενικό θαυμασμό. Είχε δε πολλούς μαθητές χριστιανούς. Βέβαιο είναι επίσης πως τον θρύλο της Υπατίας εκμεταλλεύτηκαν οι άθεοι, οι πολυθεϊστές και οι αιρετικοί με σκοπό να χτυπήσουν την χριστιανική πίστη, όπως έκανε και ο Βολταίρος και ο ιστορικός Γίββωνας (βλ. και Dzielska Maria, Υπατία η Αλεξανδρινή, Ενάλιος, Αθήνα 1997).
Ήταν οι χριστιανοί αμόρφωτοι και αγροίκοι; Όχι βέβαια! Οι Πατέρες της Εκκλησίας ήσαν φωτεινά μυαλά και κάτοχοι ευρύτατης παιδείας, το πρώτο πανεπιστήμιο της ιστορίας ιδρύθηκε στο Ορθόδοξο Βυζάντιο, χριστιανοί δίδαξαν στα σλαβικά φύλα, πολλοί Δάσκαλοι του Γένους υπήρξαν κληρικοί και πολλοί θρησκευόμενοι σε Ανατολή και Δύση συνδύαζαν πάντα την πίστη με την επιστήμη. Οι χριστιανοί, όχι μόνο δεν κατέστρεφαν έργα αρχαίων ελλήνων συγγραφέων (παρά μόνο έκρυβαν σε απρόσιτα μέρη παπύρους και περγαμηνές αιρετικών συγγραφέων), αλλά ιδίως οι μοναχοί αντέγραφαν σε περγαμηνές σπουδαία αρχαιοελληνικά κείμενα, και έτσι διασώθηκαν στην ιστορία. Από τη βιβλιοθήκη του Αρέθα Καισαρείας και του Μεγάλου Φωτίου μάθαμε για σωρεία αρχαίων κειμένων, που είχαν εν τω μεταξύ ξεχασθεί. Και αυτός ακόμη ο Αριστοφάνης, με την διαχυτική γλώσσα του, αντιγράφτηκε στα βυζαντινά χρόνια από καλογερικά χέρια [βλ. Wilson N.G./ Reynolds L.D., ‘Αντιγραφείς και φιλόλογοι’, εκδ. ‘Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ)’, Νοέμβριος 2004]. Απόδειξη του σεβασμού των εκκλησιαστικών ανδρών προς όλα τα κείμενα είναι ακόμη ότι πολλά (ακίνδυνα) απόκρυφα διαβάζονταν αρχικά ως ευσεβείς διηγήσεις σε πολλές κατά τόπους Εκκλησίες [βλ. π.χ. Bart D. Ehrman, Χαμένες μορφές του Χριστιανισμού, εκδ. Ενάλιος, 2008 & και Ανδρέα Κεφαλληνιάδη, ‘Μια τάξη γεμάτη απορίες’, εκδ. ‘Φωτοδότες’].
Ποιος ευθύνεται, τέλος, για την καταστροφή της περίφημης Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας; Όχι πάντως κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο και δεν έγινε επίσης άπαξ δια παντός. Το σίγουρο είναι ότι δεν φταίνε οι χριστιανοί, αλλά Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΉ ΤΗΣ ΈΓΙΝΕ ΣΤΑΔΙΑΚΆ. Ξεκίνησε από μια πυρκαγιά επί Ιουλίου Καίσαρα το 48 π.Χ., πολλά χειρόγραφα επί ρωμαϊκής κυριαρχίας βρέθηκαν στη Ρώμη, ακολούθησαν πολλές πολιορκίες και καταστροφές επί Καρακάλλα και Αυρηλιανού. Ο Διοκλητιανός έκαψε στη συνέχεια πολλά από τα χειρόγραφα της Βιβλιοθήκης, ενώ με παρακίνηση ΊΣΩΣ του Θεόφιλου Αλεξανδρείας, σε περίοδο έντονων αντιπαραθέσεων (και επειδή οι εθνικοί επιτίθονταν τότε στους χριστιανούς), κάηκε ο ναός του Σέραπι και το θυγατρικό τμήμα της Βιβλιοθήκης που συστεγαζόταν εκεί, όχι όμως η κυρίως Βιβλιοθήκη. Τον 7ο αιώνα, κατά τη διάρκεια της αραβικής κατάκτησης, ΜΕ ΔΙΑΤΑΓΉ ΤΟΥ ΧΑΛΊΦΗ ΟΜΆΡ ΤΑ ΒΙΒΛΊΑ ΤΗΣ ΑΛΕΞΆΝΔΡΕΙΑΣ ΡΊΧΤΗΚΑΝ ΣΤΗ ΦΩΤΙΆ ΩΣ ΚΑΎΣΙΜΗ ΎΛΗ ΓΙΑ ΤΑ 400 ΛΟΥΤΡΆ ΤΗΣ ΠΌΛΗΣ. Από τα χειρόγραφα που απέμειναν, πάλι σε μοναστήρια, πατριαρχικές βιβλιοθήκες, ιδιωτικές βιβλιοθήκες του Βυζαντίου και από χριστιανούς και Άραβες λογίους διασώθηκαν (βλ. και el.wikipedia.org/wiki/Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας).

Εκκλησία Online
Αποστολή
Αξιολόγηση επισκεπτών 5 (1 ψήφος)

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.