Μίλησε για τα εμπόδια που θέτει το Πατριαρχείο Μόσχας στη διαδικασία «μετάβασης» τωνενοριών προς την Ουκρανική Εκκλησία και για άλλα σημαντικά θέματα, ενώ παράλληλααποκάλυψε την πραγματική στατιστική υποστήριξης των Ουκρανών στην Εκκλησία.

Το

OrthodoxTimes

επισκέφθηκε τον Αρχιεπίσκοπο Τσερνίγιβ και Νίζνας Ευστράτιο (Ζόρια)προκειμένου να τον ρωτήσει

μεταξύ άλλων

για την επικείμενη επίσκεψη του ΟικουμενικούΠατριάρχη Βαρθολομαίου στην Ουκρανία και για τον λόγο που το Πατριαρχείο Μόσχας αντιδράτόσο έντονα σε αυτήν.

Ακόμα, ο ιεράρχης της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας αναφέρθηκε στη «δύσκολη θέση,στην οποία βρέθηκε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος» και υποστήριξε ότι η πρωτοβουλίαγια τη λεγόμενη «σύνοδο του Αμμάν» στην πραγματικότητα δεν προέρχεται

από αυτόν.

Μίλησε για τα εμπόδια που θέτει το Πατριαρχείο Μόσχας στη διαδικασία «μετάβασης» τωνενοριών προς την Ουκρανική Εκκλησία και για άλλα σημαντικά θέματα, ενώ παράλληλααποκάλυψε την πραγματική στατιστική υποστήριξης των Ουκρανών στην Εκκλησία.

Συνέντευξη στον Κώστα Ονισένκο

Καλημέρα σας. Πρόσφατα είχατε συνάντηση με τον Παναγιώτατο

Πατριάρχη Βαρθολομαίο στοΦανάρι. Ποιο ήταν το αντικείμενο της συνάντησης;

Φυσικά συζητήσαμε για την επικείμενη επίσκεψή του στην Ουκρανία. Τον περιμένουμε με χαράστις 24 Αυγούστου, στον εορτασμό των 30 ετών από την ανεξαρτησία του Ουκρανικού κράτους.Υπάρχει ένας απρόβλεπτος παράγοντας που είναι η πανδημία αλλά όλες οι άλλες συνθήκες είναιευνοϊκές. Υπάρχει η επιθυμία της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας και η βούληση τηςουκρανικής πολιτείας. Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι επίσης περιμένει τονΠατριάρχη.

Φαίνεται ότι δεν περιμένουν

όλοι με την ίδια χαρά τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Ποιος είναι ολόγος των έντονων αντιδράσεων του Πατριαρχείου Μόσχας για την επικείμενη επίσκεψη;

Τις περασμένες δεκαετίες το αφήγημα του Πατριαρχείου Μόσχας στην Ουκρανία ήταν οισχυρισμός ότι είναι η μοναδική Κανονική Εκκλησία. Και ως απόδειξη ανέφεραν το γεγονός ότι οιάλλες Εκκλησίες επικοινωνούσαν μόνο μαζί της. Τώρα αυτό το επιχείρημα θα λειτουργήσειεναντίον τους. Όταν ο κόσμος δει με τα μάτια του ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης συλλειτουργείμε τον Μητροπολίτη Κιέβου Επιφάνιο.

Η Ρωσική Εκκλησία φοβάται ότι σε αρκετούς ενορίτες και ιερείς

που ακόμα υπάγονται στοΠατριαρχείο Μόσχας

θα ενισχυθεί η άποψη ότι η Εκκλησία στην οποία υπάγονται δεν

είναι

νόμιμη, βάσει των εκκλησιαστικών Κανόνων
,
καθώς και η πεποίθηση ότι η κατάστασή τους είναιαμφίβολη όσον αφορά στη μελλοντική προοπτική τους. Για αυτό φοβούνται ότι θα ενισχυθεί ητάση αποχώρησης από την δικαιοδοσία της Ρωσικής Εκκλησίας στην Ουκρανία.

Άλλος λόγος είναι η άσκηση πίεσης στον ίδιο τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Στηριζόμενοι στογεγονός ότι πρόκειται για μεγάλη

Εκκλησία, πίσω από την οποία στέκεται ένα μεγάλο κράτος μεπολιτικές, οικονομικές και άλλες δυνατότητες, ουσιαστικά θέλουν να καθίσουν στην πρώτη θέσητης ορθοδοξίας. Αλλά καθώς αυτή η θέση, βάσει ιερών κανόνων αλλά και ιστορικά, είναι ήδηκατειλημμένη, προσπαθούν να απωθήσουν τον Οικουμενικό Πατριάρχη από τη θέση του. Είναιμια ιδέα που υπάρχει στο Πατριαρχείο Μόσχας ήδη από το τέλος του Β’ ΠΠ.

Υπάρχουν κρατικά και εκκλησιαστικά έγγραφα της ΕΣΣΔ που αποδεικνύουν ότι ήδη από το 1947 –

48 (καθώς θεώρησαν ότι οι συγκυρίες ήταν ευνοϊκές για αυτούς), υπήρχε πρόθεση να διεξαχθείστην Μόσχα «8η οικουμενική σύνοδος» και να παραχωρηθεί στον Πατριάρχη Μόσχας ο τίτλοςτου Οικουμενικού Πατριάρχη. Το σχέδιο δεν επετεύχθη, ωστόσο η ιδέα παρέμεινε.

Ακόμα, επιχειρούν, με τον θόρυβο που δημιουργείται στα Μέσα Ενημέρωσης, να επηρεάσουν τιςαποφάσεις των τοπικών Εκκλησιών που ακόμα δεν έχουν εκφραστεί όσον αφορά στον ΤόμοΑυτοκεφαλίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας.

Και βέβαια ένας ακόμη παράγοντας είναι πως αυτές οι κινήσεις εντάσσονται στο πλαίσιο τηςυβριδικής επιθετικότητας (σ.σ. της Ρωσίας) κατά της Ουκρανίας. Διότι το να εκφράζει κάποιοςανοιχτά φιλορωσικά επιχειρήματα δεν είναι δημοφιλές στην Ουκρανία, αλλά με την πρόφαση ότιυπερασπίζεται την ελευθερία της έκφρασης, ότι διαμαρτύρεται για παραβιάσεις τωνδικαιωμάτων του κ.λπ., μπορεί

κάποιος να προωθεί τα ρωσικά επιχειρήματα.

Θεωρείτε ότι υπάρχει πιθανότητα να δούμε έκτροπα και προβοκάτσιες στην Ουκρανία ενόψειτης επίσκεψης Βαρθολομαίου;

Εάν, στο πλαίσιο του νόμου, θεωρήσουν (η Ρωσική Εκκλησία) ως απαραίτητο να εκφράζουν τηναντίθεσή τους για οτιδήποτε, θα το κάνουν, όπως το κάνουν ούτως ή άλλως όλα αυτά τα χρόνια.Κατά τα άλλα, η ουκρανική πολιτεία έχει όλα τα νόμιμα εργαλεία, υπηρεσίες ασφαλείας καιπληροφοριών, για να προλάβει οποιαδήποτε προσπάθεια από τα έξω ή εσωτερικά, ναχρησιμοποιήσουν το θρησκευτικό ζήτημα για τους σκοπούς της ρωσικής υβριδικήςεπιθετικότητας. Έχει τα εργαλεία να αντιμετωπίσει οποιεσδήποτε προβοκάτσιες ή βία.

Μιας και αναφερθήκατε στο ουκρανικό κράτος, ποια είναι η σχέση της Ορθόδοξης Εκκλησίαςτης Ουκρανίας

με την κυβέρνηση; Δεδομένου ότι

αντίθετα με τον πρώην πρόεδρο Ποροσένκο

σημερινά κυβερνητικά στελέχη δήλωναν ότι δεν θέλουν να αναμειχθούν σε εκκλησιαστικάζητήματα.

Η θεωρία και η πράξη διαφέρουν. Ούτε ο Ποροσένκο πριν 20 χρόνια στήριζε την ιδέα τηςΑυτοκέφαλης Ουκρανικής Εκκλησίας αλλά ούτε καν ο Γιανουκόβιτς

που ήταν ξεκάθαραφιλορώσος πρόεδρος

τόλμησε να προχωρήσει το σενάριο της πλήρους υπαγωγής όλων τωνορθοδόξων της Ουκρανίας υπό την

Μόσχα, όταν του το πρότειναν.

Πριν έρθουν στην εξουσία τα σημερινά κυβερνητικά στελέχη είχαν ορισμένες απόψεις για τιςσχέσεις Εκκλησίας –

Κράτους και, όπως κάθε αντιπολιτευόμενη δύναμη, προσπαθούσαν ναδείξουν διαφορετική προσέγγιση από την τότε κυβέρνηση. Ερχόμενοι όμως στην εξουσία,κατάλαβαν στην πράξη

ότι η θρησκεία, η λειτουργία των εκκλησιαστικών –

θρησκευτικώνοργανώσεων, δεν έχει να κάνει μόνο με τη γιαγιά

που

ανάβει ένα κεράκι

στην εκκλησία. Είναι ένατεράστιο σύνολο ζητημάτων. Και οι θρησκευτικές οργανώσεις είναι κομμάτι της κοινωνίας πουδεν εξαιρείται από αυτό.

Είμαστε ικανοποιημένοι με τη σημερινή στάση της κυβέρνησης

όσον αφορά στις εξωτερικέςυποθέσεις της Εκκλησίας

καθώς αυτή συμβαδίζει με την νομοθεσία. Όσον αφορά στιςεσωτερικές μας υποθέσεις, δεν έχουμε καμία παρέμβαση ή πίεση από τις αρχές.

Υπάρχει η εντύπωση ότι η διαδικασία μετάβασης ενοριών από τη Ρωσική (εν Ουκρανία)Εκκλησία στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας έχει κολλήσει. Τι εικόνα έχετε;

Η Ρωσική Εκκλησία θέτει πλήθος εμποδίων σε όλες τις περιπτώσεις ενοριών που αναγνωρίζουντον Τόμο, σε όλα τα

στάδια της διαδικασίας, από την αναγγελία των συνελεύσεων των ενοριτώνμέχρι και τη στιγμή που έχουν βγει δικαστικές αποφάσεις. Χρησιμοποιούν πιέσεις σε δημόσιουςλειτουργούς και ιερείς, απειλές, χρηματισμούς, επικοινωνιακό πόλεμο. Προσπαθούν ναδημιουργήσουν θόρυβο στα ΜΜΕ, προκειμένου να φοβίσουν τους επόμενους που θέλουν ναενωθούν με την Ουκρανική Εκκλησία.

Ωστόσο έστω και αργά, η διαδικασία προχωράει, κάθε μήνα μια –

δύο ενορίες παίρνουν τηναπόφαση να έρθουν σε εμάς. Αρχικά, όταν δόθηκε ο Τόμος Αυτοκεφαλίας είχε γίνει ένα πρώτομεγάλο κύμα αναγνωρίσεων, περίπου 700 ενορίες. Αυτή την στιγμή, κατά την άποψή μου,συγκεντρώνεται νέο κύμα ενοριών που είναι έτοιμες να αναγνωρίσουν τον Τόμο Αυτοκεφαλίας.Και αυτή η διαδικασία έπεται σύντομα.

Ποια είναι η «στατιστική»;

Προβάλλεται συχνά η άποψη ότι η Ρωσική Εκκλησία στην Ουκρανία έχει μεγαλύτερη απήχησηαπό την Ουκρανική Εκκλησία. Ωστόσο αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα με βάση τιςκοινωνιολογικές μελέτες. Για να το καταλάβει κανείς πρέπει να καταλάβει πρώτα πώςπροκύπτουν αυτοί οι αριθμοί.

Κατοχυρωμένη θρησκευτική οργάνωση (όπως η ενορία, μοναστήρι, θεολογική σχολή κ.λπ) μπορείνα ιδρυθεί ως νομικό πρόσωπο στην Ουκρανία από δέκα άτομα, ημεδαπούς ή αλλοδαπούς πουδιαμένουν νόμιμα στη χώρα. Υπάρχουν πολλές θρησκευτικές οργανώσεις που είναικατοχυρωμένες τυπικά αλλά στην πραγματικότητα δεν λειτουργούν ή έχουν ελάχιστους ενορίτες.Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας έχει καταχωρημένα περίπου 7.000 νομικά πρόσωπα. ΤοΠατριαρχείο της Μόσχας στην Ουκρανία έχει καταχωρημένες περίπου 11.000. Βάσει αυτής τηςστατιστικής εμφανίζεται το Πατριαρχείο Μόσχας να έχει μεγαλύτερη απήχηση.

Αυτή η στατιστική όμως δεν απεικονίζει την πραγματική υποστήριξη διότι –

βάσει ανεξάρτητωνκοινωνιολογικών ερευνών –

περίπου το 25% των Ουκρανών συνδέουν τον εαυτό τους με τηνΟρθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας. Με το Πατριαρχείο της Μόσχας συνδέουν τον εαυτό τουςπερίπου 15%. Το υπόλοιπο 30% αποκαλούν τον εαυτό τους «απλώς ορθόδοξοι», κυρίως σταΝότια και Ανατολικά της χώρας. Συνολικά ως ορθόδοξοι χαρακτηρίζουν τον εαυτό τους περίπου70% του πληθυσμού.

Ποια είναι η άποψή σας για τη διαδικασία που έλαβε χώρα στο Αμμάν;

Πρόκειται για άκαρπη ιδέα. Ποιος είναι ο στόχος αυτής της συνάντησης; Το να αποποιηθεί οΟικουμενικός Πατριάρχης τον Τόμο Αυτοκεφαλίας; Δεν θα τον αποποιηθεί. Η επίδειξη δύναμηςστον Οικουμενικό Πατριάρχη; Ότι να, από την πλευρά μας συγκεντρώθηκαν περισσότεροι καιαπό την πλευρά σας οι λιγότεροι; Η συγκέντρωση στο Αμμάν έδειξε το ακριβώς αντίθετο. Είναι οστόχος το να επιλυθεί το ζήτημα συνύπαρξης με την Ρωσική Εκκλησία ενώ υπάρχει ο ΤόμοςΑυτοκεφαλίας; Τι θα γίνει με τις ρωσικές Μητροπόλεις, επισκόπους ενορίες κ.λπ; Πώς μπορείκάτι τέτοιο να γίνει χωρίς τη συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας; Με ποιον θέλειη Ρωσική

Εκκλησία να το λύσει; Με τον εαυτό της; Σε αυτή την περίπτωση, γιατί να πάει στοΑμμάν και να χρησιμοποιήσει ως διαμεσολαβητή το Πατριαρχείο των Ιεροσολύμων;

Εάν υπάρχει πρόβλημα σχέσεων ανάμεσα σε δύο Εκκλησίες τότε πρέπει να γίνει διάλογοςανάμεσα σε αυτές τις δύο Εκκλησίες. Εάν θεωρούν ως απαραίτητο το να συμμετάσχει καικάποιος ακόμη, τότε διατυπώνουν αυτή την επιθυμία. Εάν μάλιστα γίνεται λόγος γιαπανορθόδοξο επίπεδο τότε οι εκκλησιαστικοί Κανόνες και η παράδοση του παρελθόντος και τουπαρόντος υποδεικνύουν ότι μονάχα και αποκλειστικά ο Οικουμενικός Πατριάρχης έχει δικαίωμανα πάρει τέτοια πρωτοβουλία, να διεξάγει και να προΐσταται τέτοιας Συνόδου.

Επιπλέον, μονάχα η Σύνοδος όπου θα είναι ισότιμα παρούσα η Ορθόδοξη Εκκλησία τηςΟυκρανίας έχει δικαίωμα να υφίσταται. Η ισότιμη συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας τηςΟυκρανίας σε όλες τις ορθόδοξες συναντήσεις δεν αποτελεί δικαίωμα ή προνόμιό της, αλλά

όπως είναι γραμμένο στον Τόμο –

είναι υποχρέωσή της. Και αυτή την υποχρέωση η ΟυκρανικήΕκκλησία την υπερασπίστηκε και θα την υπερασπιστεί.

Γιατί συμμετέχει σε αυτό ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων;

Η Μόσχα παίρνοντας τέτοιες πρωτοβουλίες εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι η ρωσική επιρροήείναι αρκετά ισχυρή στην ευρύτερη περιοχή. Αλλά έτσι προωθείται η αλήθεια; Με εκφοβισμούς;Με δωροδοκίες; Με πίεση; Με ψέμματα;

Βλέπουμε πως η Μόσχα έδρασε μέχρι σήμερα σε εκείνες τις Τοπικές Εκκλησίες που αναγνώρισαντην αυτοκεφαλία της Ουκρανικής Εκκλησίας: Σε κάθε μια από αυτές τις Εκκλησίες επιχειρεί νασπείρει την διχόνοια. Το βλέπουμε στην Ελλάδα, στο Πατριαρχείο της Αλεξάνδρειας, στην Κύπρο.Προφανώς κάτι τέτοιο διαμηνύει και σε σχέση με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Εάν αύριο οΜακαριώτατος Πατριάρχης Θεόφιλος δήλωνε ότι εισάγει το όνομα του Μητροπολίτη Επιφάνιουστα δίπτυχα και αναγνώριζε τον Τόμο Αυτοκεφαλίας, αμέσως θα εμφανίζονταν ορισμένοιμητροπολίτες που θα δηλώσουν τη δημόσια διαφωνία τους. Ξέρουμε ακόμα και τα ονόματααυτών των μητροπολιτών, άνθρωποι που έλαβαν εκπαίδευση στη Ρωσία, άνθρωποι που συνεχώςαναφέρονται στις ρωσικές θέσεις. Συγκεκριμένοι άνθρωποι που έχουν όχι μόνον πνευματικέςσχέσεις με τη Ρωσία, αλλά και πάσης φύσεως υποστήριξη από αυτήν.

Και με υπόβαθρο το γεγονός ότι η κατάσταση μέσα στο ίδιο το Πατριαρχείο Ιεροσολύμωνισορροπεί ανάμεσα σε διάφορα κέντρα επιρροής και πλευρές, είναι προφανές ότι κανείς δενθέλει να δοκιμάζει την τύχη του και να πάρει στα χέρια του μια «βόμβα» που μπορεί να εκραγείμε απρόβλεπτες συνέπειες. Η Μόσχα το εκμεταλλεύεται.

Για αυτό και εγώ προσωπικά και η Εκκλησία μας καταλαβαίνουμε την πολύ δύσκολη θέση στηνοποία βρίσκεται ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων, στον οποίον δήθεν ανήκει η πρωτοβουλία για αυτήτην συνάντηση. Και ο ίδιος και οι υπόλοιποι ξέρουν ότι δεν προέρχεται από τον ίδιο ηπρωτοβουλία.

Ποιες ήταν οι σκέψεις σας όταν μάθατε

για

την τοποθέτηση του Μητροπολίτη Εμμανουήλ ωςΓέροντος

Χαλκηδόνος, ενός ανθρώπου και αρχιερέα που στάθηκε από την πρώτη μέρα στοπλευρό της νεοσύστατης Εκκλησίας της Ουκρανίας;

Κατ’ αρχάς
,
είναι προφανές ότι η ανάθεση εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριάρχη στονΜητροπολίτη Εμμανουήλ

το να ασχοληθεί με

την ουκρανική θεματολογία και ειδικότερα μεζητήματα του Τόμου Αυτοκεφαλίας

είχε ως βάση τις προηγούμενες πράξεις, την προηγούμενηεμπειρία του Μητροπολίτη στην επίλυση ζητημάτων που του είχαν τεθεί από τον

ΟικουμενικόΠατριάρχη. Δεν το μάθαμε το 2018 ότι ο Εμμανουήλ είναι ένας από τους εκκλησιαστικούςδιπλωμάτες –

κλειδιά για τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Και προφανώς σαν άτομο που είναι άμεσασυνδεδεμένο με αυτή τη διαδικασία πολύ πιο βαθιά και ποιοτικά γνωρίζει και

συναισθάνεται τιςιδιαιτερότητες του ουκρανικού θρησκευτικού ζητήματος απ’ ότι οι περισσότεροι.

Από την άλλη
,
όπως και η κάθε απόφαση
,
μπορεί να έχει κάποιον αντίπαλο. Μπορεί κάποιος ναχρησιμοποιήσει το ουκρανικό θέμα για να ασκήσει αντιπολίτευση.

Αλλά νομίζω ότι η εμπειρίατου Οικουμενικού Πατριάρχη και η εμπειρία του ίδιου του μητροπολίτη Εμμανουήλ και ηεμπειρία πολλών από αυτούς που εργάζονται στο Πατριαρχείο και συνολικά η ιεραρχία τουΠατριαρχείου, αρκούν ώστε κάποια υποκειμενικά σημεία να ξεπεραστούν, κατανοώντας πόσομεγάλη ευθύνη, ιστορική, Κανονική, έχει το Οικουμενικό Πατριαρχείο ενώπιον

του παρελθόντος,του παρόντος και του μέλλοντος ολόκληρης της ορθοδοξίας, όχι μόνον της ουκρανικήςορθοδοξίας ή του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Εκκλησία Online
Αποστολή
Αξιολόγηση επισκεπτών 0 (0 ψήφοι)

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.