Σε κλίμα συγκίνησης τιμήθηκαν οι πεσόντες στη Μίχλα Παραμυθιάς. Του π. Ηλία Μάκου. Και η θυσία των κατοίκων των Πέντε Εκκλησιών Παραμυθιάς στη Μίχλα, κατά την Κατοχή, ακτινοβολεί το γραμμένο με το δάκρυ και το αίμα μήνυμα πως ο Ελληνισμός είναι αποκλειστικά η πνευματική αποτίμηση της ζωής και ο αγώνας για τη Λευτεριά.

Η ιστορία δεν παραγράφεται, ούτε ξεχνιέται, αλλά διδάσκει, ήταν το μήνυμα από τη συγκινητική εκδήλωση για τους εκτελεσθέντες της Μίχλας Παραμυθιάς Θεσπρωτίας, την Κυριακή το πρωί 7 Αυγούστου 2022.

τιμήθηκαν οι πεσόντες στη Μίχλα Παραμυθιάς

Σε μια απέριττη τελετή τιμήθηκαν, τα θύματα των ναζιστικών κατοχικών δυνάμεων στη Μίχλα Πέντε Εκκλησιών Παραμυθιάς, ανάμεσά τους και βρέφος ενός χρόνου.

Με πρωτοβουλία του Τοπικού Συμβουλίου και του Πολιτιστικού Συλλόγου Πέντε Εκκλησιών, υπό την αιγίδα του δήμου Σουλίου, τελέστηκε τρισάγιο στο καλλιμάρμαρο μνημείο, επί της παλαιάς εθνικής οδού Ηγουμενίτσας-Ιωαννίνων, στο συνοικισμό Μίχλας Πέντε Εκκλησιών Παραμυθιάς, ενώ κατατέθηκαν στεφάνια, μεταξύ των οποίων και η απόγονος θυμάτων Έλλη Μπαλάσκα.

τιμήθηκαν οι πεσόντες στη Μίχλα Παραμυθιάς 2022

Κατάθεση στεφάνου στη Μίχλα Παραμυθιάς

Κατάθεση στεφάνου μνημείο πεσόντων στη Μίχλα Παραμυθιάς

Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε με εξαιρετική επιτυχία και με τεκμηρίωση στοιχείων ο δάσκαλος Βασίλης Μήτσης.

Παρόντες μεταξύ άλλων, οι βουλευτής Θεσπρωτίας της Ν.Δ. Βασίλης Γιόγιακας και του ΣΥΡΙΖΑ Μάριος Κάτσης, ο δήμαρχος Σουλίου Γιάννης Καραγιάννης, η πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Ηπείρου Σταυρούλα Μπραΐμη, εκπρόσωπος της τοπικής Αστυνομίας κ.λπ.

Ο κ. Κάτσης επεσήμανε ότι:

«Είναι ημέρα μνήμης και τιμής για τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας και του φασισμού στη Μίχλα. 15 Θεσπρωτοί συμπολίτες μας, μεταξύ των οποίων και μικρά παιδιά, πλήρωσαν με την ίδια τους τη ζωή το ολοκαύτωμα της Οσδίνας, που ακολούθησε εκείνα των Καλαβρύτων, του Κομμένου, της Μουσιωτίτσας, της Παραμυθιάς, και άλλων τόσων αμέτρητων μαρτυρικών περιοχών της πατρίδας μας, γράφοντας και εκείνοι μια ξεχωριστή σελίδα στην αντίσταση του λαού μας.

Ειρήνη στους λαούς, πότε πια φασισμός, ποτέ ξανά πόλεμος. Οι γερμανικές αποζημιώσεις και επανορθώσεις και το ιστορικό χρέος, είναι ακόμη απλήρωτο και ενεργό».

Δολοφονίες εν Ψυχρώ

Τα 15 άτομα, τα περισσότερα μικρής και νεαρής ηλικίας, δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ, σε αντίποινα της ολοσχερούς καταστροφής του στρατιωτικού φυλακίου Μενίνας (Νεράιδας) από τους αντάρτες του ΕΔΕΣ στις 18 Αυγούστου του 1944.

Οι εκτελεσθέντες Οσδινιάτες, από τους Γερμανούς, τα ονόματα των οποίων αναγράφονται στο μνημείο, που έστησε το 1984 η Αδελφότητα Οσδίνας, είναι:

Ο 15χρονος βοσκός Φώτιος Αλεξ. Μητσέλος, ο 17χρονος Θεόδωρος Λάμπρου (Ιωάννου), ο 27χρονος Γεώργιος Λάμπρου (Θεοδώρου), ο 23χρονος γεωργός Κων/νος Σπυρ. Αθανασίου, η 26χρονη σύζυγός του Ανθούλα Κ. Αθανασίου, το 1 έτους βρέφος τους Γιαννούλα Αθανασίου, ο 46χρονος γεωργός Γεώργιος Ευαγγ. Μπαλάσκας, ο 17χρονος Θεόδωρος Μπαλάσκας, ο 8χρονος Απόστολος Μπαλάσκας ο 20χρονος βοσκός Κων/νος Γεωργ. Μπαλάσκας, η 75χρονη νοικοκυρά Πανάγιω Μπαλάσκα, η 8χρονη Αντωνία Βασ. Μπάτση, η 56χρονη Παρασκευή Μπάτση, η 13χρονη Αικατερίνη Γεωργ. Κεφάλα και η 9χρονη Σταματία Δημ. Νικολάου.

Τα καταματωμένα κορμιά των εκτελεσθέντων ύψωσαν απόρθητα τείχη, προστατεύοντας τα ιερά μας και και την τιμή του Έθνους. Με την πράξη της αντίστασής τους ανέδειξαν τη λύτρωση του Γένους από τα κατοχικά δεσμά.

Τα καταματωμένα κορμιά των εκτελεσθέντων ύψωσαν απόρθητα τείχη, προστατεύοντας τα ιερά μας και και την τιμή του Έθνους. Με την πράξη της αντίστασής τους ανέδειξαν τη λύτρωση του Γένους από τα κατοχικά δεσμά.

Οι κάτοικοι των Πέντε Εκκλησιών (Οσδίνας) δεν ξεχνούν. Δεν τους το επιτρέπει η ιστορία, δεν τους το επιτρέπει η καρδιά τους, δεν τους το επιτρέπει η συνείδησή τους, δεν τους το επιτρέπει το ίδιο το θλιβερό γεγονός.

Δεν θάβει η λησμονιά τους νεκρούς, αυτούς, που πότισαν με το αίμα τους την πατρώα γη και οι οποίοι ήταν άμαχοι, για να ανθίσει το δένδρο της λευτεριάς και να πάψει ο κατακτητής τη μαύρη και τυραννική σκλαβιά.

Οσδινιάτες συνετέλεσαν στην ανάδειξη της επετείου και στην ανέγερση του μνημείου στο 54ο χλμ. της εθνικής οδού Ιωαννίνων-Ηγουμενίτσας.

Έκαναν αγώνα για να κρατήσουν ψηλά την τίμια θυσία των συγχωριανών τους, που μαρτύρησαν για την Πατρίδα και για το Γένος.

Ένας από αυτούς και ο πολύ δραστήριος και διακεκριμένος εκπαιδευτικός, με ευαισθησίες για τον τόπο του, συνταξιούχος πλέον, Παναγιώτης Γεωργίου, που θήτευσε σε καίριες θέσεις στο υπουργείο Παιδείας, αλλά και ως μορφωτικός ακόλουθος στην Αλβανία και απ’ όπου και αν πέρασε άφησε το αποτύπωμά του της έντιμης και υπεύθυνης προσφοράς του.

Όπως αναφέρει:

«Στις 23 Αυγούστου 1944 έγινε το ολοκαύτωμα της Μίχλας. Οι Γερμανοί είχαν στρατοπεδεύσει στο Μέγα Πλάι, στο λόφο που είναι διακόσια μέτρα από εκεί, που είναι σήμερα το μνημείο, προς τη μεριά του Πολύδροσου.

Τρεις στρατιώτες πήγαν στα Αχούρια, που ήταν οι χωριανοί μας. Όταν έφτασαν εκεί τους ρώτησαν αν υπάρχουν αντάρτες στο χωριό κι αυτοί απάντησαν αρνητικά. Επειδή δεν τους πίστεψαν άφησαν έναν στρατιώτη να τους φυλάει και οι άλλοι δύο πήγαν στη ράχη, για να αγναντέψουν το χωριό.

Κοιτάζοντας προς τα κάτω είδαν δύο αντάρτες στο ποτάμι (στον Καλαμά) με στρατιωτικά ρούχα και όπλα και αντάλλαξαν πυροβολισμούς.

Στο μεταξύ ένας από τους κρατούμενους, ο Ευάγγελος Αθανασίου, νεαρός τότε, κατάλαβε ότι δεν θα έχουν καλό τέλος και λέει στο φίλο του και ξάδερφό του Κώστα Αθανασίου να φύγουν.

Εκείνος του είπε:

Εσύ φύγε, αλλά εγώ δεν μπορώ ν’ αφήσω την Ανθούλα και τη Γιαννούλα (τη γυναίκα του και την ενός έτους κόρη του).

Ο Βαγγέλης, αφού τους χαιρέτησε, έτρεξε στην κατηφόρα κι ενώ ο στρατιώτης τον πυροβολούσε αυτός χάθηκε στα δέντρα και στους βράχους, που πηδούσε χωρίς να υπολογίζει το ύψος. Σε λίγο γύρισαν κι οι άλλοι δύο Γερμανοί στρατιώτες.

Έβαλαν και τους οχτώ χωριανούς μας σ’ ένα αχούρι (καλύβα με χορτάρι) και τους έκαψαν ζωντανούς. Στη συνέχεια, φεύγοντας οι Γερμανοί συνάντησαν άλλους τέσσερις χωριανούς μας στη θέση Ζήση, εκεί που είναι μια γκρεμισμένη καλύβα αριστερά και δίπλα στο δρόμο που πηγαίνει στο μοναστήρι, και τους σκότωσαν μαζί με το τσοπανόσκυλο που είχαν.

Στο μεταξύ ο Βαγγέλης έφτασε στο χωριό και ενημέρωσε τους χωριανούς, που είχαν μαζευτεί όλοι στην πλατεία και κοίταζαν τους καπνούς που έβγαιναν απ’ τα Αχούρια.

Όπως μου έλεγε η μάνα μου (Ελένη Γεωργίου-Νικολάου 1935-2012), μόλις νύχτωσε, η Γιαννούλα σύζ. Γιώργου Μπαλάσκα πήγε στη γιαγιά μου (μάνα της μάνας μου Όλγα Νικολάου-Μπάτση) και της είπε να της δώσει το παιδί της το Γιώργο (θείος μου, αδερφός της μάνας μου, Γιώργος Νικολάου 1920-1997), για να πάνε στ’ Αχούρια να πάρουν τους νεκρούς.

Στην αρχή φοβόταν η γιαγιά μου, αλλά τον άφησε να πάει, γιατί κι ο ίδιος της έλεγε ότι θα προσέχει και δεν θα πάθει τίποτα. Έτσι, μαζί με τον Φώτιο Ζάκκα και τα δύο μουλάρια του, έφυγαν για τη Μίχλα.

Όπως μου έλεγε ο μπάρμπα Φώτης είχε δέσει φανέλες στις οπλές (στα πόδια) των ζώων, για να μην ακούγεται ο θόρυβος από τα πέταλα και τους καταλάβουν οι Γερμανοί».

Να σημειωθεί, σύμφωνα με αναφορά του Αθανάσιου Γκόντοβου, ότι οι Γερμανοί συνέλαβαν σε διάφορα σημεία τον Ευάγγελο Αθανασίου, τον Κωνσταντίνο Αθανασίου μαζί με τη σύζυγό του Ανθούλα και το βρέφος της Γιαννούλα, ενός έτους, τους έφηβους Φώτιο Μητσέλο και Αικατερίνη Κεφαλά, την Παρασκευή Μπάτση, μαζί με την οχτάχρονη κόρη της Αντωνία και την εννιάχρονη Σταμάτω Νικολάου, τους οποίους έκαψαν ζωντανούς.

Στην περιοχή Ζήση, κοντά στο Στερνάρι, θανατώνονται αναίτια και άνανδρα τέσσερα ακόμη άτομα:

Ο Θεόδωρος Λάμπρου ή Θεοδώρου, και τρία μέλη μιας οικογένειας, η Πανάγιω Μπαλάσκα, ο υιός της Γεώργιος Μπαλάσκας και ο εγγονός της Κωνσταντίνος Μπαλάσκας. Ο αδερφός του δεκαεφτάχρονου Θεόδωρου Θεοδώρου ή Λάμπρου, που εκτελέστηκε στην τοποθεσία Ζήση στις 23.8.1944, ο Γεώργιος Θεοδώρου, είχε ήδη εκτελεστεί στις 19.9.1943 μαζί με άλλους οχτώ πατριώτες στο Δημοτικό Σχολείο Παραμυθιάς.

Τα δυο μικρότερα αδέρφια του εικοσάχρονου Κωνσταντίνου Μπαλάσκα, που δολοφονήθηκε την ίδια μέρα με τον πατέρα του και τη γιαγιά του, στις 23 Αυγούστου του 1944 στη θέση Ζήση, ο Απόστολος και ο Θόδωρος, είχαν χάσει τη ζωή τους στις 19 Ιουνίου του 1944 στην θέση Τρύπα, 300 μέτρα από το σημείο, όπου είναι χτισμένο το μνημείο της Μίχλας, λόγω ατυχήματος με εκτεθειμένο επικίνδυνο πολεμικό υλικό της Βέρμαχτ.

Η Τραγωδία της Μικρής Γιανούλας

Πολύ συγκινητική και συνάμα συγκλονιστική είναι η περιγραφή του κ. Γεωργίου, μέσα από τη διήγηση του μπάρμπα Φώτη, για τη μικρή, ενός έτους, Γιαννούλα.

«Όταν έφτασαν στ’ Αχούρια τους βρήκαν όλους καμένους. “Πέρασαν τόσα χρόνια”, μου έλεγε ο μπάρμπα Φώτης, “και δεν μπορώ να ξεχάσω τη μικρή Γιαννούλα. Η μάνα της ήταν καμένη και την είχε στην αγκαλιά της. Της άνοιξα τα χέρια για να πάρω τη μικρή, κι ενώ η μάνα της ήταν μαύρη από τη φωτιά, αυτή ήταν άσπρη, κι όταν την πήρα από την αγκαλιά της μάνας της άνοιξε το κεφαλάκι της και χύθηκε το μυαλό της…”.

Άλλους τους φόρτωσαν στα μουλάρια κι άλλους τους πήραν στην πλάτη και τους πήγαν στο μοναστήρι της Παναγίας. Εκεί έκαναν έναν πρόχειρο τάφο, πίσω από το ιερό και τους έθαψαν. Αυτά για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νέοι.

Εμείς θα φύγουμε και τα παιδιά μας δεν θα γνωρίζουν την ιστορία του χωριού τους. Παρά τη συναισθηματική μου φόρτιση, προσπάθησα να περιγράψω τα γεγονότα ψυχρά κι από απόσταση. Ίσως κάποιες λεπτομέρειες να σας στενοχώρησαν, αλλά νομίζω ότι έτσι θα καταλάβετε καλύτερα τα γεγονότα…».

Το Μνημείο της Μίχλας

Το μνημείο της Μίχλας βρίσκεται στο 54ο χλμ. της εθνικής οδού Ιωαννίνων-Ηγουμενίτσας και είναι η έμπρακτη απόδειξη ότι οι δολοφονημένοι από τα ναζιστικά στρατεύματα Κατοχής Οσδινιάτες δεν σκεπάστηκαν από τη λήθη, αλλά φωνάζουν, κράζουν μέσα από αυτό, για την ανάγκη της ειρήνης, αλλά και της θυσίας αν χρειαστεί.

Την ιδέα της ανέγερσής του την είχε ο πρώτος πρόεδρος της Αδελφότητας, το 1967, Κ. Παππάς.

Η κατασκευή του έγινε το 1984, στα σαράντα χρόνια από το ολοκαύτωμα, με φροντίδα της Αδελφότητας, της οποίας πρόεδρος τότε ήταν ο Σπ. Καλογήρου και γραμματέας ο Δον. Πασχάλης, σε συνεργασία με το Κοινοτικό Συμβούλιο του χωριού, του οποίου πρόεδρος ήταν ο Θεολόγος Μητσέλος.

Κάθε φορά, που διαβαίνουμε από το μνημείο της Μίχλας, αναβαπτιζόμαστε στο πνεύμα του ηρωισμού και γεμίζει η ψυχή μας Ελλάδα!

Και μας περιτριγυρίζει ο καθάριος και μεταξένιος αγέρας, που φέρνουν οι ψυχές των πεσόντων.

Μνημείο πεσόντων στη Μίχλα Παραμυθιάς 2022

πατήρ Ηλίας Μάκος

Εκκλησία Online

Προσθήκη σχολίου

Το email είναι ήδη εγγεγραμμένο στην ιστοσελίδα. Παρακαλώ συνδεθείτε ή ξαναπροσπαθήστε.

Δώσατε λάθος όνομα ή κωδικό

Sorry, you must be logged in to post a comment.